ކޮންމެ ދުވަހަކު އަހަރެމެން ހޭލައި، އެކި މީހުންނާ ބައްދަލުވެ އުޅޭއިރު، ވަރަށް ފަސޭހައިން ކުރެވޭ އެއް ފާފައެއް އޮވެއެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް މި ކަން އަހަރެމެންނަށް ކުރެވެނީ އެއީ ކިހާ ނުބައި ކަމެއް ކަމަށް ވެސް ނުވިސްނިއެވެ. އެއީ މިހާރު އަހަރެމެންގެ އާންމު ދިރިއުޅުމުގެ ބަޔަކަށް ވެފައިވާ ކަމެކެވެ.

މި ނުރައްކާތެރި ކަމަކީ މީހުންގެ ނެތިމޮށުމެވެ. ނުވަތަ މީހުންގެ ނުބައި ވާހަކަ ދެއްކުމެވެ. އޮފީހުގެ މަސައްކަތު މާހައުލުގައި ކަމަށް ވިޔަސް، ނުވަތަ ރައްޓެހިންނާއެކު ކޮފީ ބޯން ތިބޭއިރު ކަމަށް ވިޔަސް، އެހެން މީހުންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ވާހަކަތަކާއި އެ މީހުންގެ ކުށްތަކުގެ ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ ވަރަށް އާންމު ކަމެކެވެ. މިއީ ސަމާލުކަން ނުދެވިއްޖެނަމަ ހެޔޮ އަމަލުތައް ނެތިކޮށްލާނެ ކަމެކެވެ.

ނަމާދުކޮށް، ރޯދަ ހިފާ މީހަކަށް ވިޔަސް، ދުލުގެ ސަބަބުން ކުރެވޭ މި ފާފައިގެ ސަބަބުން ތިމާގެ ހެޔޮ އަމަލުތައް އެހެން މީހަކަށް ދޫކޮށްލެވެނީއެވެ. މިއީ ދީނުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް މަނާކުރައްވާފައިވާ، އަދި އެކަމުގެ ސަބަބުން ބޮޑެތި ފާފަތައް ލިޔެވިގެންދާ ކަމެކެވެ.

މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން الله ވަނީ ކީރިތި ގުރުއާނުގައި ވަރަށް ސާފުކޮށް މިކަން ނަހީކުރައްވާފައެވެ. އެކަލާނގެ ބަސްފުޅެއްގެ މާނައިގައި ވެއެވެ. "އަދި ތިޔަބައިމީހުންގެ ތެރެއިން އެކަކު އަނެކަކަށް ނެތި ނުމޮށޭށެވެ! ތިޔަބައިމީހުންކުރެ އެކަކުވެސް އޭނާގެ އަހާގެ މަރުވެފައިވާ މަސް ކެއުމަށް ލޯބިކުރާނެ ހެއްޔެވެ؟ ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން އެކަމަށް ނުރުހުންތެރިވާނެއެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން الله އަށް ބިރުވެތިވާށެވެ!" (ހުޖުރާތު ސޫރަތުގެ ބާރަ ވަނަ އާޔަތް).

މި ބަސްފުޅުން ސިފަކޮށްދެނީ މީހުންގެ ނެތިމޮށުމަކީ ކިހާ ހުތުރު، އަދި ކިހާ ނުބައި އަމަލެއް ކަމެވެ. މަރުވެފައިވާ މީހެއްގެ މަސް ކެއުމަކީ އަހަރެމެންގެ ހިތް ވެސް ގަބޫލުކުރާނެ ކަމަކަށް ނުވާއިރު، މީހުންގެ ނުބައި ވާހަކަ ދެއްކުމަކީ ހަމަ އެފަދަ ނުބައިކަން ބޮޑު ކަމެކެވެ. އެކަން އެގޮތަށް ސިފަކޮށްދެއްވާފައިވަނީ އެ ކަމުގެ ބޮޑުކަން އަންގައިދިނުމަށެވެ.

އެހެންކަމުން، އަހަރެމެންގެ ދުލަށް ރައްކާތެރިވުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އެހެން މީހަކަށް ފައިދާއެއް ނުކުރާނެ، އަދި ތިމާއަށް ފާފަވެރިވުން ނޫން ކަމެއް ނުވާނެ މި އާދަ ދޫކޮށްލަން ޖެހެއެވެ. ރަނގަޅު ބަހެއް ނޫނީ ނުބުނުމަށް، ނުވަތަ ހަނު ހުރުމަށް އަހަރެމެންނަށް އަންގަވާފައިވަނީ މި ސަބަބަށްޓަކައެވެ.

މިއަދުން ފެށިގެން މި ނުބައި އާދައިން ދުރުހެލިވުމަށް ނިޔަތް ކަނޑައަޅަމާ ހިނގާށެވެ. އެހެން މީހުންގެ ކުށްތައް ހޯދައި އެ ވާހަކަ ދެއްކުމުގެ ބަދަލުގައި، އަމިއްލަ މީހާ ރަނގަޅު ކުރުމަށް ވަގުތު ހޭދަކުރުމަކީ ދުނިޔެއާއި އާހިރަތުގެ ކާމިޔާބީއަށް އޮތް އެންމެ ރަނގަޅު މަގެވެ.

ރެފަރެންސް:

  • ކީރިތި ޤުރުއާން: ސޫރަތުލް ޙުޖުރާތުގެ 12 ވަނަ އާޔަތް (ނެތިމޮށުން ޙަރާމްކުރައްވައި، އެއީ މަރުވެފައިވާ މީހެއްގެ މަސްކެއުމާ އެއްފަދަ އަމަލެއްކަން ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ އާޔަތް).

  • ޙަދީޘް: ޞަޙީޙް މުސްލިމް، ޙަދީޘް ނަންބަރު 2589 (ރަސޫލާ ﷺ ނެތިމޮށުމަކީ ކޮބައިކަން ސަހާބީންނަށް ސާފުކޮށް އޮޅުންފިލުއްވައިދެއްވި ޙަދީޘް).

  • ދީނީ ޢިލްމުވެރިންގެ ލިޔުންތައް:

    • އިމާމް އައްނަވަވީ: ފޮތް "ރިޔާޟުއްޞާލިޙީން" ގައި ވާ ކިތާބުލް މުޙައްރަމާތު (ނެތިމޮށުން ޙަރާމްކުރެއްވި ބާބު).

    • އިމާމް އައްޛަހަބީ: ފޮތް "އަލްކަބާއިރު" (ބޮޑެތި ފާފަތަކުގެ ތެރޭގައި ނެތިމޮށުން ހިމަނުއްވައި އެކަމުގެ ނުބައިކަން ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ ބައި).

    • އިމާމް އަލްޣަޒާލީ: ފޮތް "އިޙްޔާއު ޢުލޫމިއްދީން" (ދުލުގެ އާފާތްތަކާއި ދުލުން ކުރެވޭ ފާފަތަކުގެ ބާބު).