އަހަރެމެންގެ ތެރެއިން ވަރަށް ގިނަ މީހުންނަކީ ދިރިއުޅުމުގެ އެކި ބޭނުންތަކުގައާއި ހިތާމަތަކުގައި ﷲ އަށް ދަންނަވައި، އަބަދުވެސް ދުޢާކުރާ މީހުންނެވެ. ނަމަވެސް ބައެއް ފަހަރު، ކުރާ ދުޢާ އިޖާބަނުވާހެން ހީވެ، މާޔޫސްވާ ގޮތްވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ދުޢާ ޤަބޫލުވުމުގައި ގިނަ ބަޔަކަށް ނޭނގޭ، ނުވަތަ ފަރުވާކުޑަކުރެވޭ ވަރަށް ބޮޑު ސިއްރުތަކެއް ވެއެވެ. މިއީ އެކަންކަމަށް ސަމާލުވެއްޖެނަމަ، ތިބާގެ ދުޢާ އިޖާބަވުމުގެ މަގު ތަނަވަސްވެގެންދާނެ ކަންކަމެވެ.
1. މުސްލިމް އަޚާއަށްޓަކައި ސިއްރުގައި ކުރާ ދުޢާ:
މިއީ ދުޢާ ޤަބޫލުވުމުގެ ވަރަށް ބޮޑު ސިއްރެކެވެ. ތިމާއަށް ބޭނުންވެފައިވާ ކަމަކަށް އެދި ދުޢާކުރުމުގެ ކުރިން، އެފަދަ ކަމަކަށް ބޭނުންވެފައިވާ ތިމާގެ މުސްލިމް އަޚާއަށް ނުވަތަ އުޚުތާއަށްޓަކައި އޭނާއަށް ނޭނގި ސިއްރުގައި ދުޢާކޮށްދޭށެވެ. މިގޮތަށް ދުޢާކުރުމުން، މަލާއިކަތުން ތިބާއަށްޓަކައި އާމީން ކިޔައި، އެފަދައިން ތިބާއަށް ވެސް ދެއްވުމަށް އެދި ދުޢާކުރައްވައެވެ. މަލާއިކަތުންގެ ދުޢާއަކީ ޝައްކެއްނެތި އިޖާބަވެގެންވާ ދުޢާއެކެވެ.
2. ޙަލާލު އާމްދަނީއިން ކައިބޮއެ އުޅުން:
ދުޢާ ޤަބޫލުވުމުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ޝަރުޠަކީ ތިމާ ކައިބޮއެ އުޅޭ ތަކެއްޗާއި، ލާ އުޅޭ އަންނައުނަކީ ޙަލާލު ގޮތުގައި ހޯދާފައިވާ ތަކެތި ކަމުގައި ވުމެވެ. ޙަރާމް ގޮތުގައި ފައިސާ ހޯދައިގެން ކައިބޮއެ އުޅޭނަމަ، ދެއަތް އުފުލައި ކިތަންމެ ވަރަކަށް ރޮއެ އާދޭސްކުރި ނަމަވެސް އެ ދުޢާއެއް އިޖާބައެއް ނުކުރައްވާނެކަން ދީނުގައި އަންގަވާފައިވެއެވެ. ވީމާ، ތިމާގެ އާމްދަނީއަކީ ޙަލާލު އާމްދަނީއެއްކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ ދުޢާ އިޖާބަވުމުގެ އަސާސެކެވެ.
3. ﷲ އަށް ޙަމްދުކޮށް، ރަސޫލާއަށް ޞަލަވާތް ކިޔެވުން:
ގިނަ ބަޔަކަށް ދުޢާ ފެށުމާއެކު ވަގުތުން ތިމާ ބޭނުންވާ ކަންތައްތަކަށް އެދެވެއެވެ. ނަމަވެސް، ދުޢާ އިޖާބަވުމުގެ ސިއްރަކީ ދުޢާ ފެށުމުގެ ކުރިން ﷲ އަށް ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ޙަމްދުސަނާ ކިޔުމާއި، ކީރިތި ރަސޫލާ (ﷺ) އަށް ޞަލަވާތް ކިޔެވުމެވެ. އަދި ދުޢާ ނިންމާލާއިރުވެސް ޞަލަވާތް ކިޔެވުމުން، އެ ދުޢާއެއް ﷲ ގެ ހަޟްރަތަށް އުފުލިގެންދާނެއެވެ.
މި ކަންކަމަށް ސަމާލުކަންދީގެން، ޔަޤީންކަމާއެކު ދުޢާކުރާނަމަ، ﷲ ގެ އިރާދަފުޅާއެކު ތިބާގެ ދުޢާ އިޖާބަވާނެއެވެ. އަދި ދުޢާ އިޖާބަވުން ލަސްވި ނަމަވެސް މާޔޫސްނުވެ، ދުޢާކުރުންމަތީ ދެމިހުރުމަކީ މުއުމިނުންގެ ސިފައެކެވެ.
---
ރެފަރެންސް:
ޙަދީޘް 1: ޞަޙީޙް މުސްލިމް، ޙަދީޘް ނަންބަރު 2732 (މުސްލިމަކު އޭނާގެ އަޚާއަށްޓަކައި ސިއްރުގައި ކުރާ ދުޢާ އިޖާބަވެގެންވާ ކަމާއި، އެ ދުޢާކުރާއިރު މަލާއިކަތަކު އާމީން ކިޔައި، ތިބާއަށްވެސް އެފަދައިން ލެއްވުމަށް އެދި ދުޢާކުރައްވާނެކަން ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ ޙަދީޘް).
ޙަދީޘް 2: ޞަޙީޙް މުސްލިމް، ޙަދީޘް ނަންބަރު 1015 (ދިގު ދަތުރެއްކޮށް ވަރުބަލިވެ، ހާލުގައި ހުރެ އަތް އުފުލައި ދުޢާކުރި ނަމަވެސް، އޭނާ ކައިބޮއެ އުޅޭ ތަކެއްޗާއި ލާ އުޅޭ އަންނައުނަކީ ޙަރާމް ތަކެތިކަމުގައިވާނަމަ ދުޢާ އިޖާބަނުވާނެކަން ބަޔާންކުރެއްވި ޙަދީޘް).
ދީނީ ޢިލްމުވެރިންގެ ލިޔުންތައް:
އިމާމް އިބްނުލް ޤައްޔިމް: އެކަލޭގެފާނުގެ މަޝްހޫރު ފޮތް "އައްދާއު ވައްދަވާ" (ނުވަތަ އަލްޖަވާބުލް ކާފީ) ގައި ދުޢާ އިޖާބަވުމުގެ ޝަރުޠުތަކާއި، ދުޢާކުރުމުގައި ހުންނަންޖެހޭ އަދަބުތަކާއި، ދުޢާ އިޖާބަވުން މަނާކުރާ ސަބަބުތައް ވަރަށް ތަފްސީލުކޮށް ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ.
އިމާމް އައްނަވަވީ:ފޮތް "ކިތާބުލް އަޛްކާރު" ގައި ދުޢާކުރުމުގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތްތަކާއި، ﷲ އަށް ޙަމްދުކުރުމާއި ޞަލަވާތް ކިޔެވުމުގެ މުހިންމުކަން ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ.
އަލްޙާފިޡް އިބްނު ރަޖަބް އަލްޙަންބަލީ: ފޮތް "ޖާމިޢުލް ޢުލޫމި ވަލްޙިކަމް" ގައި ޙަލާލު ތަކެތި ކެއުމާއި ދުޢާ ޤަބޫލުވުމާ ހުރި ގުޅުން ވަރަށް ފުރިހަމައަށް ޝަރަޙަކޮށްދެއްވާފައިވެއެވެ.