ދިރިއުޅުމުގެ ދަތި އުނދަގޫ ވަގުތުތަކުގައި، ކަންކަން އިޞްލާޙުނުވާނޭ ކަމަށް ހީވެ، މާޔޫސްކަން އިޙްސާސްވުމަކީ އިންސާނީ ތަބީޢަތުގައި ހުންނަ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، މުއުމިނެއްގެ ހިތުގައި އޮންނަންޖެހޭނެ އެންމެ ވަރުގަދަ ޔަޤީންކަމަކީ، ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާގެ ރަޙްމަތުން އުންމީދު ކަނޑާނުލުމެވެ. ކޮންމެ ދަތިކަމަކީ އެކަލާނގެ ރަޙްމަތަށްވުރެ ބޮޑު ކަމެއް ނޫނެވެ. އެކަލާނގެއަށް ކުރާ އިޚްލާޞްތެރި ދުޢާއަކީ، މާޔޫސްކަން އުފާވެރިކަމަށް، އަދި ނުވާނޭ ކަމަށް ހީވާ ކަންކަން ވާނޭ ކަންކަމަށް ބަދަލުކޮށްލާނޭ ބާރެކެވެ.
މަޝްހޫރު ޢިލްމުވެރިޔާ މުފްތީ މެންކްގެ ހިކުމަތްތެރި ބަަސްފުޅެއްގައިވެއެވެ. "ﷲ އަށް ކުރާ އިޚްލާޞްތެރި ދުޢާއަކުން، ތިބާއަށް ބަދަލު ނުކުރެވޭނެ ކަމަށް ހީވި ކަންކަންވެސް ބަދަލުކޮށްލަދީފާނެއެވެ. ދުވަހަކުވެސް އުންމީދު ކަނޑާނުލާށެވެ." ޢިލްމުވެރިޔާ މި އިޝާރާތްކުރައްވަނީ އިސްލާމީ އަޤީދާގެ ވަރުގަދަކަމެވެ. އުންމީދަކީ ހަމައެކަނި ރަނގަޅު ގޮތްތަކެއް ވާނޭ ކަމަށް ހީކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަޅުކަމެކެވެ. އެއީ ﷲ ގެ ޙިކުމަތާއި ކުޅަދުންވަންތަކަން، އިންސާނާގެ ބަލިކަށިކަމަށްވުރެ މާ މަތިވެރިކަން ދެނެގަނެ، އެކަމަށް އިޤްރާރުވުމެވެ.
މި ޙަޤީޤަތް ބަޔާންކުރައްވައި ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. "قُلْ يَا عِبَادِيَ الَّذِينَ أَسْرَفُوا عَلَىٰ أَنفُسِهِمْ لَا تَقْنَطُوا مِن رَّحْمَةِ اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ جَمِيعًا ۚ إِنَّهُ هُوَ الْغَفُورُ الرَّحِيمُ". (ސޫރަތުއްޒުމަރު: 53) މާނައީ: "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! އެއުރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުތަކުގެ މައްޗަށް އިސްރާފުކޮށްފައިވާ (އެބަހީ: ފާފަކޮށްފައިވާ) ތިމަންރަސްކަލާނގެ އަޅުތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ﷲ ގެ ރަޙްމަތުން އުންމީދު ކަނޑާނުލާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ﷲ އީ، ހުރިހާ ފާފަތަކެއް ފުއްސަވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އެކަލާނގެއީ، ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ، ރަޙީމްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ."
މި އާޔަތަކީ ދިރިއުޅުމުގެ އިމްތިޙާނުތަކާއި ކުރެވޭ ކުށްތަކުގެ ސަބަބުން ބުރަވެފައިވާ ކޮންމެ ހިތަކަށް ލިބޭ އަލިގަދަ ދީލަތި މެސެޖެކެވެ. މިއިން އުނގަންނައިދެނީ، ކިތަންމެ ބޮޑު ދަތިކަމެއް ނުވަތަ ފާފައެއް ކުރެވުނު ކަމުގައިވިޔަސް، މާޔޫސްވުމަކީ އޮތް ގޮތެއް ނޫން ކަމެވެ. އެހެނީ ﷲ ގެ ރަޙްމަތް ހުރިހާ ކަމަކަށްވުރެ ތަނަވަސްވެގެންވެއެވެ.
ދުޢާއަކީ އިންސާނާގެ ބަލިކަށިކަމާއި، ޚާލިޤުވަންތަ ރަސްކަލާނގެ ކުޅަދުންވަންތަކަމާ ގުޅުވައިދޭ ފާލަމެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ދުލުން ކިޔާލާ ލަފްޒުތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ ﷲ އަށް ކުރާ ފުރިހަމަ އިތުބާރާއި، އެކަލާނގެއަށް ބަރޯސާވުމުގެ ރަމްޒެކެވެ. ދުޢާ ކުރުމަށްޓަކައި އަތް އުފުލާލުމަކީ، އަޅާގެ ހުރިހާ ކަމެއް ބަދަލުކުރުމުގެ ކުޅަދުންވަންތަކަން ހަމައެކަނި އެކަލާނގެއަށް މިލްކުވެގެންވާކަން ހިތުގެ އަޑިން ޤަބޫލުކުރުމެވެ.
އެހެންކަމުން، އުންމީދަކީ ހިތްވަރުގަދަކަމުގެ ސިފައެކެވެ. މަގުތައް ބަންދުވެފައިވާ ކަމަށް ފެންނަ ހިނދުވެސް، ކުރިއަށް ދިއުމަށް ބޭނުންވާ ހަކަތަ ލިބެނީ އުންމީދުގެ ސަބަބުންނެވެ. ކޮންމެ އުނދަގޫކަމަކާއެކު ފަސޭހަކަމެއް ވާކަމާއި، ކޮންމެ އަނދިރި ރެއަކަށްފަހު ފަތިހުގެ އަލިކަން އަންނާނެކަން އެއީ ކަށަވަރު ކަމެކެވެ.
އިޚްލާޞްތެރިކަމާއެކު ﷲ އަށް ދުޢާކޮށް، އެކަލާނގެ ރަޙްމަތުގެ އުންމީދުގައި ދެމިތިބޭ މީހަކަށް، އެއް އިރެއްގައި ނުވާނޭ ކަމަށް ހީވި ކަންކަން ﷲ މިންވަރުކޮށްދެއްވައި، ދިރިއުޅުން އަލިކޮށްދެއްވާނެއެވެ.
ހަވާލާ: މުފްތީ މެންކުގެ ދަރުހަކުން (2025)