އިންސާނާގެ ޙަޔާތަކީ އިމްތިޙާނުތަކުން ފުރިގެންވާ ދަތުރެކެވެ. މި ދަތުރުގައި ކާމިޔާބީއާއި ފަލާޙް އެދޭ ކޮންމެ މީހަކަށްމެ އޮތް އެންމެ ވަރުގަދަ މަގަކީ ކެތްތެރިކަމާއި، ސާބިތުކަމާއި، ﷲ އަށް ބިރުވެތިވުމެވެ. މިއީ ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ބާއްޖަވެރިކަން ހޯދުމަށްޓަކައި އިސްލާމްދީން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދަސްކޮށްދޭ އަސާސީ ސިފަތަކެވެ.
ކެތްތެރިކަމާއި ތަޤުވާވެރިކަމުގެ މުހިންމުކަން ބަޔާންކުރައްވައި ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ އާލްޢިމްރާން ސޫރަތުގެ 200 ވަނަ އާޔަތުގައި ﷲ ތަޢާލާ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ. "يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ" މާނައީ: "އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން ކެތްކުރާށެވެ! އަދި ކެތްތެރިވުމުގައި އެކަކު އަނެކަކަށްވުރެ ގަދަޔަށް މަސައްކަތްކުރާށެވެ! އަދި (ދީނުގެ ކަންކަމުގައި) ސާބިތުވެ ދެމިތިބޭށެވެ! އަދި ތިޔަބައިމީހުން ﷲ އަށް ބިރުވެތިވާށެވެ! (އެއީ) ތިޔަބައިމީހުން ދިންނަވައި ކާމިޔާބު ލިބުމަށްޓަކައެވެ."
މި އާޔަތުން އެނގިގެންދަނީ ކާމިޔާބީއަކީ ހަމައެކަނި އުުންމީދަކުން ލިބޭ އެއްޗެއް ނޫން ކަމެވެ. އެއީ ގަދައަޅައި މަސައްކަތްކުރުމާއި، ދަތި އުނދަގޫ ވަގުތުތަކުގައި ކެތްތެރިވުމާއި، ﷲ ގެ އަމުރުފުޅުތަކަށް ކިޔަމަންތެރިވެ ތަޤުވާވެރިވުމުގެ ނަތީޖާއެވެ.
މަޝްހޫރު ދީނީ ޢިލްމުވެރިޔާ ޑރ. ޔާސިރް ގާޒީ ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި، "ކެތްތެރިކަމަކީ ހަމައެކަނި ކަމެއް ލައިގަތުމުން މަޑުން ހުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ތިމާގެ ނަފްސުގެ މައްޗަށް ބާރުފޯރުވައި، ﷲ ރުއްސަވާ މަގުގައި ސާބިތުވެ ހުރުމެވެ." އެހެންކަމުން، މުޞީބާތެއް ކުރިމަތިވާ ހިނދު މާޔޫސްނުވެ، ﷲ ގެ ރަޙްމަތަށް އުއްމީދުކޮށް، ހިތްވަރާއެކު ކުރިއަށް ދިއުމަކީ ކާމިޔާބީގެ ފެށުމެވެ.
ކާމިޔާބު މީހަކަށް ވުމަށްޓަކައި ހިތުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ އަނެއް މުހިންމު ސިފައަކީ ތަޤުވާވެރިކަމެވެ. ތަޤުވާވެރިކަމަކީ ކޮންމެ ކަމެއް ކުރާއިރުވެސް ﷲ ބައްލަވާވޮޑިގެންވާކަން ދަނެ، އެކަލާނގެ ނުރުއްސަވާނޭ ކަންކަމުން ދުރުހެލިވުމެވެ. އިންސާނާގެ ކެތްތެރިކަމަށް ބާރު ލިބެނީ އޭނާގެ ހިތުގައިވާ ތަޤުވާވެރިކަމުގެ ސަބަބުންނެވެ.
ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ މައިދާނެއްގައިވެސް ކާމިޔާބީއާ ހަމައަށް ވާޞިލްވެވޭނީ ކެތްތެރިކަމުގެ އައްޑަނަ ހިފައިގެން، ތަޤުވާވެރިކަމުގެ މަގުން ހިނގައިގެންނެވެ. ﷲ އަށް ބިރުވެތިވެ، އެކަލާނގެ އެންގެވި ގޮތުގައި ސާބިތުވެ ތިބޭ މީހަކަށް ދެދުނިޔޭގެ ބާއްޖަވެރިކަން ލިބޭނެކަން ކަށަވަރެވެ.
ހަވާލާ: ޑރ. ޔާސިރް ގާޒީ ގެ ދަރުހަކުން (2026).