ބަރަކާތުން ފުރިގެންވާ ރަމަޟާން މަހަކީ މުސްލިމް އުންމަތަށް ﷲ ސުބުޙާނަހޫ ވަތަޢާލާ ދެއްވާފައިވާ ވަރަށް މަތިވެރި ހަދިޔާއެކެވެ. މި މަހުގެ ކޮންމެ ދުވަހަކީވެސް ރޫޙާނީ ގޮތުންނާއި ނަފްސާނީ ގޮތުން އިންސާނާ ތާޒާކޮށްދޭ، ތަޤުވާވެރިކަން އިތުރުކޮށްދޭ ދުވަސްތަކެކެވެ. ދީނީ ޢިލްމުވެރިންނާއި މުފައްސިރުން ބަޔާންކުރައްވާ ގޮތުގައި، ރަމަޟާން މަހުގެ ބަރަކާތްތައް ތިން ބަޔަކަށް ބެހިގެންވެއެވެ. އެއީ ފުރަތަމަ ދިހައިގެ ރަޙުމަތާއި، މެދު ދިހައިގެ ފުއްސެވުމާއި، އަދި ފަހު ދިހައިގެ ނަރަކައިން މިންޖުވުމެވެ.
މި މަތިވެރި މަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހަ ދުވަސް ޚާއްޞަވެގެންވަނީ ﷲ ގެ ރަޙުމަތަށެވެ. މިއީ އަޅުތަކުންނަށް އެކަލާނގެ އޯގާވަންތަކަން އޮހޭ ދުވަސްތަކެކެވެ. ރޯދައިގެ ސަބަބުން ނަފްސު ތަރުބިއްޔަތުވާން ފަށާއިރު، ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ﷲ ގެ ރަޙުމަތުގެ ތަނަވަސްކަން ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ. އެކަލާނގެ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ.
"وَرَحْمَتِي وَسِعَتْ كُلَّ شَيْءٍ" (އަލްއަޢުރާފް: 156)މާނައީ: "އަދި ތިމަންރަސްކަލާނގެ ރަޙުމަތްފުޅު ކޮންމެ އެއްޗަކަށްމެ ތަނަވަސްވެގެންވެއެވެ." ވީމާ، ރަމަޟާން މަހުގެ ފުރަތަމަ ދިހައަކީ މި ތަނަވަސް ރަޙުމަތަށް އެދި ދަންނަވަން ލިބޭ ރަނުގެ ފުރުޞަތެކެވެ.
ރަމަޟާން މަހުގެ މެދު ދިހަޔަކީ ފާފަ ފުއްސެވުމުގެ ނިޢުމަތުން ފުރިގެންވާ ދުވަސްތަކެކެވެ. އިންސާނަކަށް ވީތީ ކުރެވޭ ކުށްތަކާއި ފާފަތަކުން ތާހިރުވުމަށްޓަކައި، ގިނަގިނައިން އިސްތިޣްފާރުކޮށް، ތައުބާވުމަށް މިއީ އެންމެ މުނާސަބު ވަގުތެވެ. މި ދުވަސްވަރު އަޅުގަނޑުމެންގެ ހިތްތައް މަޑުމޮޅިކޮށް، މާތް ﷲ ޙަޟްރަތުގައި ދެންނެވުމަކީ ކުރެވުނު ކުށްތަކުގެ ސަބަބުން ހިތުގައި ޖަހާފައިވާ ދަބަރުތައް ފިލައިދާނެ ކަމެކެވެ.
ރަމަޟާން މަހުގެ އެންމެ މަތިވެރި ނިޢުމަތަކީ މަހުގެ ފަހު ދިހައިގެ ދުވަސްތަކުގައި ލިބިގެންދާ ނަރަކައިން މިންޖުވުމުގެ އުފާވެރި ޚަބަރެވެ. މި ދުވަސްތަކަކީ ލައިލަތުލްޤަދްރި ވިލޭރޭ ހިމެނޭ، އަދި އިޢުތިކާފަށް އިށީނދެ ﷲ އާ ކުށްތަންވުމަށް އޮތް އެންމެ މުހިންމު ދުވަސްތަކެވެ. މި ދުވަސްތަކުގެ މުހިންމުކަމާ ގުޅޭގޮތުން މަޝްހޫރު ދީނީ ޢިލްމުވެރިޔާ ޑރ. ޔާސިރް ޤާޒީ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ. "ރަމަޟާން މަހަކީ ހަމައެކަނި ބަނޑުހައިހޫނުކަން ތަހައްމަލު ކުރުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ ރޫޙާނީ ގޮތުން އަމިއްލަ ނަފްސު އިޞްލާޙުކޮށް، ޙާލިޤުވަންތަ ﷲ އާ އޮންނަ ގުޅުން އާލާކުރުމެވެ."
ޖުމްލަ ގޮތެއްގައި ބަލާއިރު، ރަމަޟާން މަހަކީ އޭގެ ފެށުމުން ނިމުމަށް ރަޙުމަތާއި، ފުއްސެވުމާއި، އަދި ނަރަކައިން ސަލާމަތްވުމުގެ މަތިވެރި ނިޢުމަތްތައް އެކުލެވިގެންވާ މަހެކެވެ. މި މަހުގެ ބޭނުން ހެޔޮގޮތުގައި ހިފައި، މި ދެންނެވި ތިން ނިޢުމަތް ޙާޞިލުކުރުމަކީ ކޮންމެ މުސްލިމެއްގެވެސް އެންމެ ބޮޑު އުންމީދަށް ވާންޖެހޭނެއެވެ.
ހަވާލާ: ޑރ. ޔާސިރް ގާޒީ ގެ ދަރުހަކުން (2026).