އިންސާނާގެ ދިރިއުޅުމުގައި ކުރިމަތިވާ އެކި ގުޅުންތަކުގެ ތެރެއިން ހިތްނުތަނަވަސްކަމާއި ދެބަސްވުންތަކަކީ ހިނގާނެ ކަންކަމެވެ. ނަމަވެސް، މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި އިސްލާމްދީން ބާރުއަޅަނީ ބަދަލުހިފުމުގެ ބަދަލުގައި މައާފުކުރުމުގެ މަތިވެރި ސިފަ އިސްކުރުމަށެވެ. މައާފުކުރުމަކީ ހަމައެކަނި އެހެން މީހުންނަށް ދެވޭ ހަދިޔާއެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ލިބޭ ބޮޑު ހަމަޖެހުމަކާއި، ހިތްތަކަށް ލިބޭ ބޮޑު ޝިފާއެކެވެ.
ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ﷲ ތަޢާލާ ވަނީ މައާފުކުރުމުގެ މުހިންމުކަން ވަރަށް ސަރީހަ އިބާރާތުން ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ. ސޫރަތުލް އަޢުރާފްގެ 199 ވަނަ އާޔަތުގައި ވަނީ: "خُذِ الْعَفْوَ وَأْمُرْ بِالْعُرْفِ وَأَعْرِضْ عَنِ الْجَاهِلِينَ" މާނައަކީ: "ކަލޭގެފާނު މައާފުކުރުމުގެ ގޮތް އިހުތިޔާރު ކުރައްވާށެވެ! އަދި ހެޔޮކަންތަކަށް އަމުރުކުރައްވާށެވެ! އަދި ޖާހިލުންނާ ވަކިވެވަޑައިގަންނަވާށެވެ!" މި އާޔަތުން އެނގެނީ މައާފުކުރުމަކީ މުއުމިނާގެ އަހުލާގީ މިންގަނޑު ކަމުގައި ހަދަންޖެހޭ ކަމެވެ.
ލޮބުވެތި ނަބިއްޔާ ﷺ ގެ ހަދީޘްފުޅުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި މައާފުކުރުމަކީ އިންސާނާގެ އިއްޒަތް ދަށްވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. ރަސޫލާ ﷺ ހަދީޘްކުރެއްވިއެވެ: "وَمَا زَادَ اللَّهُ عَبْدًا بِعَفْوٍ إِلَّا عِزًّا" (ޞަޙީޙު މުސްލިމް). މާނައަކީ: "މައާފުކުރުމުގެ ސަބަބުން، އަޅާއަށް އިއްޒަތް ނޫނީ ﷲ އިތުރު ނުކުރައްވަތެވެ." ގިނަ ފަހަރަށް އިންސާނާއަށް ހީވަނީ މައާފުކުރުމަކީ ބަލިކަށިކަމެއް ކަމަށެވެ. ނަމަވެސް ހަގީގީ ބާރުވެރިއަކީ ތިމާގެ ނަފްސު ކޮންޓްރޯލްކޮށް، މައާފުކުރާ މީހާއެވެ.
ދީނީ އިލްމުވެރިން ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި ހިތުގައި ބަދަލުހިފުމުގެ ރޫހާއި ނަފްރަތު ގެންގުޅުމަކީ ނަފްސަށް ލިބޭ ބޮޑު ބުރައެކެވެ. އިމާމް އިބްނުލް ގައްޔިމް ރަހިމަހުﷲ ވިދާޅުވެފައިވެއެވެ: "އޭ އާދަމުގެ ދަރިޔާ އެވެ! ކަލޭގެ ހިތުގައި ހަސަދަވެރިކަމާއި ނަފްރަތު ފޮރުވައިގެން ހުންނަ ނަމަ، އޭގެ ގެއްލުން އެހެން މީހުންނަށް ވުރެ ކުރިން ލިބޭނީ ހުދު ކަލެއަށެވެ." މައާފުކުރުމާއެކު އެ ބުރަ ނަފްސުން ނެއްޓި، ހިތަށް ފިނިކަން ލިބިގެންދެއެވެ.
އިސްލާމީ ތާރީހުން ފެންނަ އެންމެ ރީތި މިސާލަކީ ފަތަހަ މައްކާގެ ދުވަހު ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ މައްކާގެ މުޝްރިކުންނަށް މައާފުކުރެއްވި ހާދިސާއެވެ. އެތައް އަހަރެއްގެ އަނިޔާއާއި ދުއްތުރާލަށްފަހު، ބަދަލުހިފުމުގެ ފުރިހަމަ ބާރު ލިބިވަޑައިގެން ހުންނަވައިވެސް އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވީ "ތިޔަބައިމީހުން މިއަދު ދާށެވެ، ތިޔަބައިމީހުންނީ މިނިވަނުންނެވެ." މިއީ މައާފުކުރުމުގެ އެންމެ މަތިވެރި ދަރަޖައެވެ.
އަދުގެ ނަފްސާނީ އިލްމުވެރިން ވެސް އެއްބަސްވާ ގޮތުގައި، މައާފުނުކޮށް ހިތުގައި ރުޅިވެރިކަން ބޭއްވުމަކީ ލޭގެ ފިއްތުން އިތުރުވެ، ނަފްސާނީ ބަލިމަޑުކަމަށް މަގުފަހިވާ ކަމެކެވެ. މައާފުކުރުމުގެ ސިފަ އަށަގެންނެވުމުން، އިންސާނާގެ ކަންބޮޑުވުންތައް ކުޑަވެ، ނިދުމާއި ދިރިއުޅުމުގެ އެހެން ކަންކަމަށް ހަމަޖެހުން ލިބެއެވެ. ﷲ ގެ ރަހުމަތަށް އެދޭ މީހާ، އެހެން މީހުންނަށް މައާފުކުރުމަކީ ލާޒިމް ކަމެކެވެ.
މައާފުކުރުމަކީ އިންސާނާގެ އީމާންކަމުގެ ފުރިހަމަކަން ދައްކުވައިދޭ ކަމެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ކޮންމެ މީހަކީ ވެސް ކުށް ކުރެވޭ މީހަކަށްވާއިރު، ﷲ ތަޢާލާ އަޅުގަނޑުމެންގެ ފާފަތައް ފުއްސަވައިދެއްވުމަށް އެދޭ ފަދައިން، އަޅުގަނޑުމެން ވެސް އަނެކުންނަށް މައާފުކުރަން ދަސްކުރަންޖެހެއެވެ. އޭރުން ދުނިޔޭގައި ހިތްހަމަޖެހުން ލިބި، އާހިރަތުގައި މަތިވެރި ސަވާބާއި ދަރަޖަ ލިބިގެންދާނެއެވެ.
ރިފަރެންސް:
ކީރިތި ޤުރުއާން (ސޫރަތުލް އަޢުރާފް: 199)
ޞަޙީޙު މުސްލިމް (ކިތާބުލް ބިއްރި ވަޞްޞިލަތި)
މަދާރިޖުއް ސާލިކީން - އިމާމް އިބްނުލް ގައްޔިމް