ދިވެހިރާއްޖޭގެ ދިގު ތާރީހަށް ނަޒަރު ހިންގާލާއިރު، މި ކުޑަކުޑަ ގައުމު މިއަދާ ހަމައަށް މިނިވަންކަމާއެކު އޮތުމުގެ ސިއްރަކީ ދިވެހިންގެ ކިބައިގައި އޮތް އެކުވެރިކަމާއި ޤައުމީ ރޫހުކަން ޔަގީނެވެ. އެތައް ގަރުނެއް ކުރިން ފެށިގެން ދިވެހިން ވަނީ ބޭރުގެ އަތްގަދަ ކުރުންތަކާ ދެކޮޅަށް އެކަތިގަނޑެއްގެ ގޮތުގައި ތެދުވެފައެވެ.
ތާރީހީ އިލްމުވެރިޔާ މުހައްމަދު އިބްރާހިމް ލުތުފީގެ "ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީހީ ހާދިސާތައް" މި ފޮތުގައި ބަޔާންކުރައްވާ ގޮތުން، ދިވެހިންގެ ކިބައިގައި ހުރި އެންމެ ބޮޑު ސިފައަކީ ކާރިސާތަކާއި ދަތި އުނދަގޫ ދުވަސްވަރު އެއްބައިވަންތަކަން ދަމަހައްޓާކަމެވެ. މިއީ އެއްވެސް ލީޑަރެއްގެ އަމުރަކަށްވުރެ ބޮޑަށް، ދިވެހިންގެ ހިތްތަކުގައި އުފެދިފައިވާ ޤައުމީ ލޯތްބެއްގެ ސަބަބުން އުފެދިގެން އައި ކަމެކެވެ.
ހާއްސަކޮށް، ޕޯޗުގީޒުންގެ އަނިޔާވެރިކަމުން ރާއްޖެ ސަލާމަތް ކުރުމަށް އައްސުލްޠާން މުހައްމަދު ތަކުރުފާނު ކުރެއްވި މަސައްކަތަކީ ދިވެހިންގެ ޤައުމީ ރޫހު އެންމެ ވަރުގަދައަށް ފެނިގެންދިޔަ އެއް ހާދިސާއެވެ. އުތީމު ތިން ބެއިންގެ އެ މަސައްކަތުގައި، ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުން މީހުން ބައިވެރިވެ، އެއް ރޫހެއްގައި މަސައްކަތް ކުރުމަކީ އެކުވެރިކަމުގެ ރީތި މިސާލެކެވެ.
ފަހުގެ ތާރީހު ދިރާސާކުރައްވާ ފަރާތްތަކުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ދިވެހިންގެ މި އެކުވެރިކަން އުފެދިފައިވަނީ ގުދުރަތީ ގޮތުން ރާއްޖޭގެ ޖަޒީރާވަންތަ ކަމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ކަނޑުގެ އޮއިވަރާއި ވަޔާ މޫސުމަށް ބަލައިގެން ދިރިއުޅެން ދަސްކޮށްފައިވާ ދިވެހިންނަށް، އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީތެރިނުވެ ދެމިތިބުން ވާނީ ނާދިރު ކަމަކަށެވެ.
މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން ހަސަން އަހުމަދު މަނިކު ވިދާޅުވި ކަމަށް ތާރީހީ ލިޔުންތަކުގައި އައިސްފައިވެއެވެ: "ދިވެހިންގެ އެކުވެރިކަމަކީ ހަމައެކަނި ލިޔެފައިވާ ވާހަކައެއް ނޫނެވެ. އެއީ ލޭގެ ތެރޭގައި ހިނގަމުންދާ އިހުސާސެކެވެ." މި ބަސްފުޅުންވެސް ދޭހަވަނީ ދިވެހިންގެ ހިތްތަކުގައި ޤައުމާ މެދު އޮތް ބަދަހި ގުޅުމެވެ.
އިނގިރޭސިންގެ ހިމާޔަތުގެ ދަށުގައި ރާއްޖެ އޮތް ދުވަސްވަރުވެސް، ދިވެހިންގެ ޤައުމީ ރޫހު ދަށްވެގެން ނުދިޔައެވެ. އެއީ ދިވެހިންގެ މިނިވަންކަމުގެ ރޫހު އެއްވެސް އިރަކު ފަނޑުވެގެން ނުދާ ކަމުގެ ހެއްކެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުން އެކުވެރިކަމާއެކު ދިފާއީ ބާރުތައް ހިފެހެއްޓިކަމީ އޭރުގެ ތާރީހުތަކުން ފެންނަން އޮތް ހަގީގަތެކެވެ.
ކާރިސާތަކާއި ގުދުރަތީ ބޮޑެތި ބަލިމަޑުކަން އައި އިރުވެސް، ދިވެހިން އެއްބައިވަންތަކަން ދަމަހައްޓާފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ރަށެއްގެ މީހަކަށް ދަތި ހާލަތެއް ދިމާވެއްޖެނަމަ، އަވައްޓެރި ރަށްރަށުން އެހީތެރިވުމަށް އާދެއެވެ. މިއީ ދިވެހިވަންތަކަމުގެ މައިގަނޑު އަސާސެވެ.
މި ޤައުމީ ރޫހު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި އެޑިއުކޭޝަން މިނިސްޓްރީއިން ސްކޫލުތަކުގައި ތާރީހު ކިޔަވައިދިނުމަށް ދޭ އަހައްމިއްޔަތުކަން ބޮޑެވެ. ޒުވާން ޖީލުތަކަށް އެމީހުންގެ ކާބަފައިންގެ ހިތްވަރާއި އެކުވެރިކަމުގެ ވާހަކަތައް އުނގަންނައި ދިނުމަކީ ޤައުމީ ޒިންމާއެކެވެ.
ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަން ކުރާ ފަރާތްތަކުން ވެސް މި ރޫހު ދަމަހައްޓައި، ރައްޔިތުން އެއްބައިވަންތަކުރުމަށް މަސައްކަތް ކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. އެކުވެރިކަމެއް ނެތި ޤައުމެއް ކުރިއެރުވުމަކީ ވާނޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. ތާރީހުގެ ފިލާވަޅުތަކުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދަސްވަނީ މިއީއެވެ.
މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ކުރިމަތީގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު ގޮންޖެހުމަކީ މި ޤައުމީ ރޫހު ދެމެހެއްޓުމެވެ. ދުނިޔެ ބަދަލުވަމުން އައި ނަމަވެސް، ދިވެހިންގެ އެކުވެރިކަމުގެ އަސްލު ގެއްލިގެން ނުދާނެ ކަމަށް އުންމީދު ކުރެވެއެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ މުސްތަގުބަލަށްޓަކައި ކޮންމެ ދިވެއްސަކުވެސް އިސްކަންދޭންޖެހޭ ކަމެކެވެ.