އިސްލާމްދީނުގައި އުންމީދީ ވިސްނުމަކީ ހަމައެކަނި ހެޔޮ ގޮތުގައި ކަންކަމާ މެދު ވިސްނުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ މާތް ﷲ އަށް އޮންނަ އިތުބާރާއި، އެކަލާނގެ ރަޙުމަތަށް ކުރާ އުންމީދާ ގުޅިފައިވާ ރޫޙާނީ އަޅުކަމެކެވެ. މިއީ މުސްލިމެއްގެ މައްޗަށް އޮތް ދީނީ ވާޖިބެއްގެ ގޮތުގައި އިސްލާމްދީން ސިފަކުރެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ވަނީ އުންމީދީ ވިސްނުމަކީ "ހެޔޮ ބަހެއް" ކަމުގައި ސިފަކުރައްވައި، އެކަމަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުއަޅުއްވާފައެވެ.
އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން އުންމީދީ ވިސްނުން ބިނާވެގެންވަނީ ވަރުގަދަ އަސާސްތަކެއްގެ މައްޗަށެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި މާތް ﷲ އާމެދު ހެޔޮ ހީކުރުމާއި، އެކަލާނގެ ރޭއްވެވުމަކީ އެންމެ ފުރިހަމަ އަދި އެންމެ އޯގާތެރި ރޭއްވެވުންކަން ގަބޫލުކުރުން ހިމެނެއެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ، ތިމާގެ ފަރާތުން ކުރަންޖެހޭ މަސައްކަތް ފުރިހަމައަށް ކުރުމަށްފަހު، އޭގެ ނަތީޖާ މާތް ﷲ އަށް ވަކީލުކޮށް ދޫކޮށްލުމަކީ އުންމީދީ ވިސްނުމުގެ ބިންގަލެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި މާތް ﷲ ވަނީ އެކަލާނގެ ރަޙުމަތުން އުންމީދު ކަނޑާނުލުމަށް އަންގަވާފައެވެ. އަދި ކޮންމެ ދަތިކަމަކާއެކު ފަސޭހަކަމެއް ވާކަމުގެ އުފާވެރި ޚަބަރު ދެއްވާފައިވެއެވެ. ހިޖުރައިގެ ދަތުރުފުޅުގައި ހަތުރުން ވަށާލި ހިނދު، ރަސޫލާ ﷺ އަބޫބަކުރުގެފާނަށް ދެއްވި ޔަގީންކަމަކީ އުންމީދީ ވިސްނުމުގެ އެންމެ މަތިވެރި މިސާލެވެ.
ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ އުނގަންނައިދެއްވުންތަކަށް ބަލާއިރު، އެކަލޭގެފާނު އަބަދުވެސް އުންމީދީ ވިސްނުމަށް ލޯބިކުރެއްވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނު އުންމީދީ ވިސްނުން ގުޅުއްވާފައިވަނީ ހިތްވަރުދޭ، އުންމީދުން ފުރިގެންވާ ހެޔޮ ބަސްތަކާއެވެ. އިސްލާމްދީން ވަނީ ސުންޕާކަން ގަބޫލުކުރުމާއި މާޔޫސްވުން ފަދަ ނޭދެވޭ ސިފަތަކުން ދުރުހެލިވުމަށް އަންގަވާފައެވެ. މީގެ ބަދަލުގައި، ކޮންމެ އިމްތިޙާނަކާއި ދަތި ހާލަތެއްގައި ވެސް ހެޔޮ ބަރަކާތާއި ފުރުސަތުތައް ދެކުމަށް މުސްލިމުންނަށް ހިތްވަރު ދެއްވައެވެ.
އުންމީދީ ވިސްނުން އާލާކުރުމަށްޓަކައި ޢަމަލީ ގޮތުން ކުރެވިދާނެ ގިނަ ކަންތައްތަކެއް އިސްލާމްދީން އުނގަންނައިދެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ލިބިފައިވާ ނިޢުމަތްތަކަށް ޝުކުރުވެރިވުމާއި، ދަތިތަކާ ކުރިމަތިލާއިރު ކެތްތެރިވުން ހިމެނެއެވެ. އަދި އާއިލާއާއި މުޖުތަމައުގައި އެކަކު އަނެކަކަށް ހިތްވަރުދޭ ބަސްތައް ބޭނުންކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ދިމާވާ ގޮންޖެހުންތަކަކީ ތިމާގެ ނަފްސު ހަރުދަނާވެ، މާތް ﷲ ގެ ހަޟްރަތުން އަޖުރު ލިބޭނެ އިމްތިޙާނެއްގެ ގޮތުގައި ދެކުމަކީ ހިތަށް ހަމަޖެހުން ލިބޭނެ ކަމެކެވެ. މިފަދަ ވިސްނުމެއް މުޖުތަމައެއްގައި އޮތުމަކީ އެބައެއްގެ އެއްބައިވަންތަކަމާއި ވަރުގަދަކަން އިތުރުވާނެ ކަމެކެވެ.
އުންމީދީ ވިސްނުމާއި މާޔޫސްވުމާ ދެމެދު ހުރި ތަފާތަކީ އީމާންތެރިކަމުގެ ތަފާތެކެވެ. އުންމީދީ ވިސްނުމަކީ މާތް ﷲ އަށް އިތުބާރުކޮށް ހެޔޮކޮށް ހީކުރުމެވެ. މީގެ ސަބަބުން އީމާންތެރިކަން ވަރުގަދަވެ، ހިތަށް ހަމަޖެހުމާއި ކެތްތެރިކަން ލިބެއެވެ. ނަމަވެސް މާޔޫސްވުމަކީ ނޭދެވޭ ގޮތްގޮތަށް ހީކުރުމާއި ސުންޕާކަން ގަބޫލުކުރުމެވެ. މިއީ އީމާންތެރިކަން ބަލިކަށިކޮށް، ހާސްކަމާއި ނާއުންމީދުގެ ތެރެއަށް އިންސާނާ ވައްޓާލާ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، އުންމީދީ ވިސްނުމަކީ މުސްލިމެއްގެ ކާމިޔާބީގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ތަޅުދަނޑިއެވެ.
ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، އިސްލާމްދީނުގައި އުންމީދީ ވިސްނުމަކީ މާތް ﷲ ގެ ރަޙުމަތާއި ޙިކުމަތަށް އޮންނަ ފުރިހަމަ އިތުބާރުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ މަތިވެރި އަޅުކަމެކެވެ. މި ވިސްނުމުގެ ސަބަބުން ދިރިއުޅުމުގެ ގޮންޖެހުންތައް ކުރިއެރުމުގެ ފުރުސަތުތަކަށް ބަދަލުވެ، މުޖުތަމައުގެ ގުޅުންތައް ބަދަހިވެ، ހިތްތަކުން މާޔޫސްކަމުގެ އަނދިރިކަން ފިލައިގެންދެއެވެ. މިއީ ކޮންމެ މުސްލިމެއްގެ ހިތުގައި ބިންގާ އެޅިފައިވާންޖެހޭ، ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ މަރުޙަލާއެއްގައިވެސް މަގުދައްކައިދޭނެ ނޫރެކެވެ.
ހަވާލާ: ޑރ ބިލާލް ފިލިޕްސްގެ ދަރުހަކުން.