ދިވެހި ތާރީހުގައި އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ބަތަލަކީ އުތީމު މުހައްމަދު ތަކުރުފާނު ނުވަތަ ބޮޑުތަކުރުފާނެވެ. ޕޯޗުގީޒުންގެ އަނިޔާވެރިކަމުގެ އަތްދަށުން ރާއްޖެ ސަލާމަތް ކުރެއްވުމަށް އެމަނިކުފާނު ކުރެއްވި ޖިހާދުގައި ބޭނުންކުރެއްވި ހަތިޔާރުތަކަކީ ގިނަ ބައެއްގެ ޝައުގުވެރިކަން ހުއްޓިފައިވާ އެއްޗެކެވެ. ހާއްސަކޮށް އެމަނިކުފާނުގެ ކަނޑީގެ ވާހަކައަކީ ތާރީހީ ގޮތުން ބޮޑު ސިއްރެއް ފަދަ ކަމެކެވެ.
ބޮޑުތަކުރުފާނުގެ ކަނޑީގެ ވާހަކަ އެންމެ ބޮޑަށް ގުޅިފައިވަނީ މާލެ އަރާވަޑައިގެން އަނދިރިއަނދިރިންނާ ކުރި ހަނގުރާމައާއެވެ. އަނދިރިއަނދިރިން މަރާލުމަށް ބޭނުންކުރި ހަތިޔާރާއި އުކުޅުތަކަކީ ދިވެހިންގެ މެދުގައި ޖީލުތަކަކަށް ކިޔައިދެވެމުން އައި ވާހަކަތަކެކެވެ. މި ހާދިސާގައި ބޭނުންކުރި ކަނޑީގެ ބާރުގަދަކަމާއި ތޫނުކަމުގެ ވާހަކަ ވަރަށް ގިނައިން ދެކެވެއެވެ.
ދިވެހި ތާރީހު ދިރާސާކުރާ ބޭފުޅުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، އެ ޒަމާނުގައި ދިވެހިން ބޭނުންކުރި ކަނޑިތަކަކީ އާދައިގެ ކަނޑިތަކަކާ ހިލާފަށް ބަރު އަދި ހާއްސަ ގޮތަކަށް ތައްޔާރުކޮށްފައިވާ ހަތިޔާރުތަކެކެވެ. ރާއްޖޭގެ ކުރީގެ ރައީސް އަދި މަޝްހޫރު ތާރީހު އިލްމުވެރިޔާ މުހައްމަދު އަމީން ދީދީ "ދިވެހި ތާރީހުގެ ތެރެއިން" މި ފޮތުގައި ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި އުތީމު ތިންބެއިންނަކީ ހަތިޔާރު ބޭނުންކުރުމުގައި އެފަދަ ދެވަނައެއް ނެތް ފަދަ މޮޅު ބޭފުޅުންނެވެ.
މި ކަނޑީގެ ސިއްރު ކަމަށް ގިނަ ބަޔަކު ގަބޫލުކުރާ އެއް ކަމަކީ އެ ކަނޑި ހަދާފައިވާ ގޮތާއި އޭގެ ފެންވަރެވެ. ތާރީހީ ބައެއް ލިޔުންތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، އުތީމު ތަކުރުފާނުންނަށް މަލާބާރީންގެ ފަރާތުން ރަނގަޅު ފެންވަރުގެ ދަގަނޑާއި ހަތިޔާރު ލިބިފައިވެއެވެ. މިއީ ޕޯޗުގީޒުންގެ ޒަމާނީ ހަތިޔާރުތަކާ ދެކޮޅަށް ނުކުތުމަށް ލިބުނު ވަރަށް ބޮޑު ބާރެކެވެ.
ރާއްޖޭގެ ތާރީހާ ބެހޭގޮތުން އެޗް.ސީ.ޕީ ބެލް ލިޔެފައިވާ ފޮތުގައި ވެސް ދިވެހިންގެ ހިތްވަރުގަދަކަމާއި ހަނގުރާމައިގެ އުކުޅުތަކަށް ތައުރީފުކޮށްފައިވެއެވެ. އޭނާ ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ދިވެހިންގެ އަތުގައި މާގިނަ ޒަމާނީ ހަތިޔާރު ނެތް ނަމަވެސް، އެމީހުންގެ އަތުގައި އޮތް މަދު ހަތިޔާރުން ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ދުޝްމަނުންނަށް ދިނެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ހަތިޔާރުގެ މޮޅުކަމެއް ނޫނެވެ.
ބޮޑުތަކުރުފާނުގެ ކަނޑީގެ އެންމެ ބޮޑު ސިއްރަކީ، އެ ކަނޑީގައި ހުރި ޖާދުވީ ބާރެއް ނޫނެވެ. ދިވެހި ތާރީހު ދިރާސާކުރާ ބޭފުޅެއް ކަމަށްވާ ނަސީމާ މުހައްމަދު ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، އެ ކާމިޔާބީގެ އަސްލަކީ ބޮޑުތަކުރުފާނުގެ ހިތްވަރާއި، އީމާންތެރިކަމާއި، އަދި ރޭވުންތެރިކަމެވެ. އެ ކަނޑި ހިއްޕަވައިގެން ހަނގުރާމަ ކުރެއްވި މޮޅު ހުނަރުވެރިކަމެވެ.
ތާރީހީ ފޮތް "ތާރީހު އިސްލާމީ ދީބާމަހަލް" ގައި ހަސަން ތާޖުއްދީން ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުން، ބޮޑުތަކުރުފާނު މާލެ އަރާވަޑައިގެން އަނދިރިއަނދިރިންނާ ކުރިމަތިލެއްވި ހާދިސާއަކީ ވަރަށް ހިތްވަރުގަދަ އަމަލެކެވެ. ބައެއް ރިވާޔަތްތަކުގައި އެރޭ ބަޑިއެއްގެ ބޭނުން ކުރިކަމަށް ވިޔަސް، ކަނޑިން ދިން ހަމަލާތަކަކީ ދުޝްމަނުންގެ ހިތްތަކަށް ބިރުވެރިކަން ވެއްދި ކަމެއްކަން ޔަގީނެވެ.
އެ ޒަމާނުގައި ކަނޑިއަކީ ހަމައެކަނި ހަނގުރާމަވެރި ހަތިޔާރެއް ނޫނެވެ. އެއީ ޝަރަފާއި ފަހުރުގެ ނިޝާނެއް ވެސް މެއެވެ. ބޮޑުތަކުރުފާނު ގެންގުޅުއްވި ކަނޑިއަކީ އެމަނިކުފާނުގެ ލީޑަރުކަމާއި ދިވެހިންގެ މިނިވަންކަމުގެ ރަމްޒު ކަމަށް ތާރީހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނެއެވެ. އެ ކަނޑީގެ ސިއްރަކީ އޭގެ ފަހަތުގައި އޮތް ގައުމީ ރޫހެވެ.
މިއަދު އުތީމު ގަނޑުވަރުގައި ފެންނަން ހުރި އާސާރީ ތަކެތީގެ ތެރޭގައި އެ ޒަމާނުގެ ބައެއް ހަތިޔާރުތައް ހުރި ނަމަވެސް، ބޮޑުތަކުރުފާނު ސީދާ އެރޭ ބޭނުންކުރެއްވި ކަނޑި ކޮބައިކަމެއް ޔަގީންކޮށެއް ނޭނގެއެވެ. ބައެއް މީހުން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި އެ ކަނޑި ވަނީ ޒަމާނުގެ ތެރޭގައި ގެއްލިފައެވެ. ނުވަތަ ރައްކާތެރިކަމާއެކު ފޮރުވިފައެވެ.
ކޮންމެއަކަސް، ބޮޑުތަކުރުފާނުގެ ކަނޑީގެ ސިއްރަކީ މުޅި ދިވެހި ގައުމަށް ފަހުރުވެރިކަން ގެނެސްދިން ރަމްޒެކެވެ. އެ ކަނޑިއަކީ އަނިޔާވެރިކަމާ ދެކޮޅަށް ދިވެހިން ނުކުމެ، މިނިވަންކަން ހޯދިކަމުގެ ދިރިހުރި ހެއްކެވެ. އެއީ ދަގަނޑުން ހަދާފައިވާ ހަތިޔާރަކަށް ވުރެ ބޮޑަށް، ގައުމަށްޓަކައި ވެވުނު މަތިވެރި ގުރުބާނީގެ ސިއްރެވެ.
ރެފަރެންސް:
1. ދިވެހި ތާރީހުގެ ތެރެއިން - މުހައްމަދު އަމީން ދީދީ
2. ތާރީހު އިސްލާމީ ދީބާމަހަލް - ހަސަން ތާޖުއްދީން
3. ދަ މޯލްޑިވް އައިލެންޑްސް - އެޗް.ސީ.ޕީ ބެލް
4. ދިވެހި ތާރީހީ ލިޔުންތައް - ނަސީމާ މުހައްމަދު