އަޅުގަނޑުމެންގެ މި މުޖުތަމަޢުގައި އެކަކު އަނެކަކަށް އިޙްތިރާމްކުރުމާއި، އަބުރާއި ޢިއްޒަތް ރައްކާތެރިކުރުމަކީ އިސްލާމީ ރިވެތި އުޞޫލުތަކުގެ ތެރެއިން ހިމެނޭ މުހިންމު ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، ހިތާމަޔަކީ މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ ތެރޭގައި އެހެން މީހުންގެ އަބުރާ ބެހި، މީހުންގެ ފަހަތުން ދޮގު ވާހަކަ ފަތުރާފައިވެސް، "މިކަމުގައި އަހަރެން ކުރީ ކޮން ގޯސްކަމެއް ހެއްޔޭ" ބުނާ މީހުން ގިނަވަމުންދާ ކަމެވެ. މިފަދަ މީހުންނަކީ ދުލުގެ ނުބައިކަމުން މުޖުތަމަޢުގެ ފޭރާން ވީދައިލާއިރުވެސް، އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ކުށް ފެންނަ ބައެއް ނޫނެވެ.
މިފަދަ މިޒާޖުގެ މީހުންގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ސިފަޔަކީ ދުވަހަކުވެސް އަމިއްލައަށް ކުރެވޭ ކަންކަން ގޯސްކަމަށް ޤަބޫލުނުކުރުމެވެ. އެމީހުންގެ ފަރާތުން އަނެކާއަށް ކިތަންމެ ބޮޑު ގެއްލުމެއް ލިބުނަސް، އަދި މީހެއްގެ އަބުރު ކަތިލައި މުޅި މުޖުތަމަޢުގެ ކުރިމަތީގައި އެމީހަކު ބަދުނާމު ކުރި ނަމަވެސް، އެއީ ރަނގަޅު މަޤްޞަދެއްގައި ކުރި ކަމެއް ކަމަށް ދައްކަން މަސައްކަތް ކުރެއެވެ. އެމީހުން އަބަދުވެސް އުޅޭނީ އެމީހުންކުރާ ގޯސްކަންކަމުގެ ދިފާޢުގައި ވާހަކަދެއްކުމަށެވެ. ކޮންމެ ކަމަކަށް އުޒުރެއް ދައްކައި، ކުށްވެރިޔަކީ އޭނާ ނޫން އެހެން މީހެއްކަން ސާބިތުކޮށްދޭން އެފަދަމީހުން ހިތްވަރު ކުރެއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އެފަދަ މީހުން އެމީހުން ނޫން މީހަކަށް އެއްވެސް އެއްޗެއް ނޭނގޭނެ ކަމަށް ހީކުރެއެވެ. ދުނިޔޭގެ ހުރިހާ ޢިލްމަކާއި ހިކުމަތެއް މިލްކުވެގެންވަނީ ހަމައެކަނި ތިމާއަށް ކަމަށް ދެކިގެން އުޅުމަކީ އެމީހުންގެ އާދައެކެވެ. އެހެން މީހުންގެ ޚިޔާލާއި މަޝްވަރާއަށް ފުރައްސާރަކޮށް، ތިމާއަށް އެނގޭ މިންވަރަށް އެހެން މީހަކަށް ނޭނގޭނެ ކަމުގެ ބޮޑާކަން އިޙްސާސް ކުރެއެވެ. މި ކިބުރުވެރިކަމުގެ ސަބަބުން، އަނެކުންގެ އިޙްސާސްތަކާއި އަބުރަށް ލިބޭ ގެއްލުމަކީ އެއްވެސް އެއްޗެއް ކަމަށް އެމީހުންނަށް ނުފެނެއެވެ.
އަނެކާގެ އަބުރު ކަތިލުމަކީ ހަމައެކަނި ދައްކާ ވާހަކައަކުން ނިންމާލެވޭނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އެތައް ބައެއްގެ މެދުގައި މީހަކު ބާކީވެ، ނަފްސާނީ ގޮތުން ބަލިކަށިވެގެންދާ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް މިފަދަ މީހުންނަށް އެކަންކަން ނުފެންނަނީ އެމީހުންގެ ހިތްތަކުގައިވާ އަމިއްލަ އެދުމާއި ބޮޑާކަމުގެ ސަބަބުންނެވެ. ތިމާގެ ދުލުން ބޭރުވާ ވިހަގަދަ ބަސްތަކުން މީހެއްގެ ދިރިއުޅުން ބަރުބާދުވަމުންދާއިރު، "މިއީ ހަމައެކަނި ދެއްކި ވާހަކައެއް" ކަމަށް ބުނެ ރެކުމަކީ ފަރުދީ ޒިންމާއެއް ނެތްކަމުގެ ހެއްކެކެވެ.
މުޖުތަމަޢުގެ ބަދަހިކަން ދެމެހެއްޓޭނީ އެކަކު އަނެކަކަށް އިޙްތިރާމްކޮށް، އަމިއްލަ ކުށްތައް ޤަބޫލުކޮށްގެންނެވެ. "އަހަރެން ކުރީ ކޮން ގޯސްކަމެއް ހެއްޔޭ" ބުނުމުގެ ބަދަލުގައި، ތިމާގެ ޢަމަލުތަކުން އަނެކާއަށް ލިބިދާނެ ގެއްލުމަކަށް ވިސްނުން ބަހައްޓަންޖެހެއެވެ. އަބުރު ކަތިލުމަކީ ދީނީ ގޮތުންނާއި އިޖުތިމާޢީ ގޮތުންވެސް ބޮޑުވެގެންވާ ފާފައަކަށްވާއިރު، މިފަދަ ނުބައި ސިފަތަކުން ދުރުހެލިވެ، ތިމާގެ ނަފްސު އިޞްލާޙުކުރުމަކީ ކޮންމެ މީހެއްގެ މައްޗަށް އޮތް ވާޖިބެކެވެ.