ޑެންގީ ހުމަކީ މަދިރީގެ ޒަރީއާއިން ފެތުރޭ، ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި، ޚާއްޞަކޮށް ރާއްޖެ ފަދަ ހޫނު ގައުމުތަކުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ފެތުރޭ ބައްޔެކެވެ. އާދައިގެ ޑެންގީ ހުމުން ގިނަ ފަހަރަށް ފަސޭހަވި ނަމަވެސް، ބައެއް ހާލަތްތަކުގައި ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ ފަދަ ސީރިއަސް ބައްޔަކަށް ބަދަލުވެގެންދެއެވެ. މި ބަލީގައި ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ މައިގަނޑު ސަބަބަކީ ބަލީގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ ގުނަވަންތަކަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތަކާއި، ލޭގެ ދައުރުވުމަށް އަންނަ ބަދަލުތަކެވެ.
ފުރާނައަށް ނުރައްކާވާ އެންމެ ބޮޑު އެއް ސަބަބަކީ 'ޑެންގީ ހެމޮރޭޖިކް ފީވާ' ނުވަތަ 'ޑެންގީ ޝޮކް ސިންޑްރޯމް' އަށް ބަލި މީހާގެ ހާލަތު ބަދަލުވުމެވެ. މި ހާލަތުގައި ހަށިގަނޑުގެ ލޭހޮޅިތަކުން ލޭ ދިޔާކޮއްދޭ މާއްދާތައް ބޭރުވާން ފަށައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ލޭގެ ޕްރެޝަރު ދަށްވެ، ހަށިގަނޑުގެ މުހިންމު ގުނަވަންތަކަށް (މިސާލަކަށް ހިތް، ފުއްޕާމޭ، އަދި ކިޑްނީއަށް) ބޭނުންވާ މިންވަރަށް ލޭ ފޯރުކޮށްދިނުމަށް ހުރަސްއެޅެއެވެ. މިއީ 'ޝޮކް' އަށް ދިއުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ޑެންގީ ހުން ޖެހުމުން ލޭގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ 'ޕްލޭޓްލެޓްސް' ނުވަތަ ލޭ ގަނޑުކޮށްދޭ މާއްދާ ވަރަށް ބޮޑަށް ދަށްވެގެންދެއެވެ. ޕްލޭޓްލެޓްސް މަދުވުމުގެ ސަބަބުން ހަށިގަނޑުގެ އެތެރެއިންނާއި ބޭރުން ލޭ މަނާނުވެ ފައިބަން ފަށައެވެ. ގޮހޮރާއި، ނޭފަތާއި، އަދި ހިރުގަނޑުން ލޭ އައުމަކީ މި ބަލީގައި ނުރައްކާތެރި މަރުހަލާއެއްގެ ފެށުމެވެ. މިގޮތަށް ގިނަ އަދަދަކަށް ލޭ ބޭރުވުމަކީ ހަށިގަނޑުގެ މަސައްކަތްތައް ހުއްޓުމަކަށް އައުމަށް މެދުވެރިވާ ކަމެކެވެ.
މަޝްހޫރު ސިއްހީ މަޖައްލާއެއް ކަމަށްވާ 'ދަ ލޭންސެޓް' ގައި ޝާއިއުކޮށްފައިވާ ދިރާސާއެއްގައި ބަޔާންކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ޑެންގީ ހުމުގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވަނީ ހަށިގަނޑުގެ ދިފާއީ ނިޒާމުން ވައިރަހާ ދެކޮޅަށް ކުރާ މަސައްކަތުގެ ތެރޭގައި އުފައްދާ 'ސައިޓޯކައިންސް' ތަކުގެ ސަބަބުން ލޭހޮޅިތަކަށް ގެއްލުންވުމުންނެވެ. މި ދިރާސާގައި ފާހަގަކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ދެވަނަ ފަހަރަށް ޑެންގީ ޖެހޭ މީހުންނަށް މި ނުރައްކާ މާ ބޮޑެވެ. ސަބަބަކީ ކުރިން ޖެހިފައިވާ ވައިރަހުގެ ބާވަތާ ތަފާތު ބާވަތެއްގެ ވައިރަހެއް ހަށިގަނޑަށް ވަނުމުން ދިފާއީ ނިޒާމުން ދޭ ރައްދު މާ ވަރުގަދަވެ، އަމިއްލަ ހަށިގަނޑަށް ގެއްލުންދޭތީއެވެ.
ޑެންގީ ހުމަކީ ފަރުވާކުޑަކޮށްލައިގެން ވާނެ ބައްޔެއް ނޫނެވެ. ބަލީގެ ކުރީކޮޅު އަލާމާތްތައް ދެނެގަނެ، ގިނައިން ދިޔާ ތަކެތި ބޭނުންކުރުމާއި، ސިއްހީ އެހީތެރިންގެ އިރުޝާދުގެ މަތިން ލޭގެ ޓެސްޓުތައް ހަދަމުން ދިއުމަކީ ފުރާނައަށް ނުރައްކާވުމުން ސަލާމަތްވުމަށް އޮތް އެންމެ ރަނގަޅު މަގެވެ. ގަވާއިދުން ބަލި މީހާގެ ހާލަތު ބަލައި، ލޭގެ ޕްރެޝަރާއި ޕްލޭޓްލެޓްސްއަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަށް ސަމާލުވުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
ހަވާލާ: ދަ ލޭންސެޓް 2023.