ދިވެހިރާއްޖެއަކީ މުޅި ދުނިޔޭގެ ނިސްބަތުންވެސް ވަރީގެ ރޭޓު އެންމެ މަތީ އެއް ގައުމެވެ. ވޭތުވެދިޔަ ދެ އަހަރުދުވަހުގެ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، ރާއްޖޭގެ އާއިލީ އޮނިގަނޑަށް ބޮޑެތި ލޮޅުންތަކެއް އަރަމުންދާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. ޚާއްސަކޮށް 2002 އިން 2024 އަށް އެއްކުރެވިފައިވާ މަޢުލޫމާތުތަކަށް ބަލާއިރު، ރާއްޖޭގެ ދެކުނުގެ އަތޮޅުތަކާއި އުތުރުގެ އަތޮޅުތަކުގެ މެދުގައި ކައިވެނީގެ ހަމަޖެހުމާ ގުޅޭގޮތުން ބޮޑެތި ތަފާތުތަކެއް ހުރިކަން ސާފުކޮށް ފެންނާން އެބައޮތެވެ.
ރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދީ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ނަޒަރު ހިންގާއިރު، ދެކުނުން އުތުރަށް ވަރިފަށުގެ ނިސްބަތް ދަށްވަމުންދާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މިގޮތުން އެންމެ ގިނައިން ވަރި ކުރެވޭ ސަރަހައްދުތަކުގެ ގޮތުގައި ފާހަގަވެފައިވަނީ ދެކުނުގެ އަތޮޅުތަކެވެ. ތަފާސްހިސާބުތައް ދައްކާގޮތުން ގާފު ދާލު އަތޮޅަކީ 62.6 އިންސައްތައާއެކު މި ލިސްޓުގެ އެންމެ ކުރީގައި އުޅޭ އަތޮޅެވެ. މީގެ އިތުރުން އަތޮޅުތަކުގެ ތެރެއިން އއ. އަތޮޅު (62.0%)، ގާފު އަލިފު އަތޮޅު (61.6%) އަދި އައްޑޫ ސިޓީ (60.6%) އަކީވެސް ވަރީގެ ނިސްބަތް ނުހަނު މަތީގައި އުޅޭ ސަރަހައްދުތަކެވެ. އަދި ވ. އަތޮޅުގެ ނިސްބަތް 60.4 އިންސައްތައިގައި ހުރި ނަމަވެސް، އެއީ އާބާދީ ކުޑަވުމުގެ ސަބަބުން މަދު ވަރިތަކަކުން ނިސްބަތަށް އަންނަ ބަދަލެއްކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
މީގެ އިދިކޮޅަށް، ރާއްޖޭގެ އެންމެ އުތުރުގެ އަތޮޅުތަކަކީ ކައިވެނީގެ ގުޅުން އެންމެ ބަދަހިކޮށް ފެންނަ ސަރަހައްދުތަކެވެ. ވަރީގެ އެންމެ ދަށް ރޭޓެއް ފެންނަނީ ހާ އަލިފު އަތޮޅުންނެވެ. އެއީ 41.8 އިންސައްތައެވެ. މި ސަރަހައްދުން ށ. އަތޮޅު (44.0%) އަދި ހާ ދާލު އަތޮޅު (45.6%) ވެސް ފާހަގަވެފައިވަނީ ރާއްޖޭގެ އެހެން ސަރަހައްދުތަކާ އަޅާބަލާއިރު ކައިވެނީގެ ގުޅުން ދެމެހެއްޓުމަށް ބޮޑު އިސްކަމެއް ދޭ ސަރަހައްދުތަކުގެ ގޮތުގައެވެ. މި ތަފާތުތަކުން ދޭހަވަނީ ރާއްޖޭގެ އެކި ސަރަހައްދުތަކުގެ އިޖުތިމާއީ އަދި ސަގާފީ އާދަކާދަތަކަށް އަންނަމުންދާ ބަދަލުތަކެވެ.
ރާއްޖޭގައި ވަރި ގިނަވުމަށް މެދުވެރިވާ ސަބަބުތަކުގެ ތެރޭގައި އިޖުތިމާއީ އަދި އިގްތިސާދީ ގިނަ ގޮންޖެހުންތަކެއް ހިމެނެއެވެ. ޚާއްސަކޮށް ދިރިއުޅުމުގެ ޚަރަދުތައް ބޮޑުވުމާއި، ބޯހިޔާވަހިކަމުގެ ދަތިކަމުގެ ސަބަބުން އެއް ގެއެއްގައި ގިނަ އާއިލާތަކެއް ދިރިއުޅެން ޖެހުމަކީ ދެމަފިރިންގެ މެދުގައި ޖެހޭ މައްސަލަތައް އިތުރުވާ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން، ދިވެހި މުޖުތަމައުގައި ވަރިވުމަކީ ކުރީގައި އެހާ ބޮޑު ހުތުރު ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ނުބެލުމާއި، ވަރިވުމުގެ އިޖުރާއާތުތައް ފަސޭހަވުމަކީވެސް މި ނިސްބަތް މަތިވުމަށް މަގުފަހިވާ ކަންކަމެވެ. ހަމައެހެންމެ، މަސްތުވާތަކެތީގެ ވަބާއާއި، އާއިލީ ވަފާތެރިކަން ކުޑަވުމަކީ ފެމިލީ ކޯޓަށް ހުށަހެޅޭ މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ގިނައިން ފާހަގަކުރެވޭ ސަބަބުތަކެވެ.
މިފަދަ ބޮޑު ނިސްބަތަކުން ވަރި ގިނަވުމުގެ ސަބަބުން މުޖުތަމައަށް ކުރާ ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ނުހަނު ބޮޑެވެ. އާއިލާތައް ރޫޅުމުގެ ސަބަބުން ކުދިންގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމަށާއި ތައުލީމަށް ބޮޑެތި ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، އެކަނިވެރި މައިންބަފައިންނަށް ދައުލަތުން ދޭންޖެހޭ އެހީތެރިކަން އިތުރުވެ، އިޖުތިމާއީ ރައްކާތެރިކަމުގެ ނިޒާމަށް ބޮޑު ބުރައެއް އުފުލަންޖެހެއެވެ. މިއީ ގައުމުގެ މުސްތަގުބަލާ ސީދާ ގޮތުން ގުޅިފައިވާ ކަމަކަށްވާތީ، މުޖުތަމައުގެ ބަދަހިކަން ދެމެހެއްޓުމަށް މިއީ ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ.
މި މައްސަލައަށް ހައްލެއް ހޯދުމަށްޓަކައި ސަރުކާރާއި ޝަރުއީ ދާއިރާއިން އަންނަނީ ތަފާތު މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންނެވެ. އެގޮތުން ކައިވެނީގެ ކުރިން ދެވޭ ޕްރޮގްރާމާއި، އާއިލީ މައްސަލަތަކުގައި ކޯޓުން އިސްކަންދޭ މެދުވެރިވުމުގެ ނިޒާމަކީ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ފިޔަވަޅުތަކެވެ. އަދި އާއިލާއާ ބެހޭ ގާނޫނަށް ގެނެވޭ އިސްލާހުތަކުގެ ސަބަބުން، ވަރިވުމުގެ ކުރިން އޭގެ ސަބަބުން ނުކުމެދާނެ މާލީ އަދި އިޖުތިމާއީ ނަތީޖާތަކާ މެދު ވިސްނުމަށް ފުރުސަތު ލިބިގެންދެއެވެ.
ވަރި ގިނަވުމަކީ ރާއްޖޭގެ އިޖުތިމާއީ ފޭރާމަށް ލިބެމުންދާ ބޮޑު ގެއްލުމެކެވެ. ދެކުނުގެ އަތޮޅުތަކުގައި މި މައްސަލަ ބޮޑު ނަމަވެސް، މުޅި ގައުމީ ނިސްބަތުން ބަލާއިރު މިއީ ހުރިހާ ދިވެހިން ސަމާލުވާންޖެހޭ ކަމެކެވެ. އާއިލީ ގުޅުންތައް ބަދަހިކުރުމަށްޓަކައި އިގްތިސާދީ ހަމަޖެހުމާއި، ނަފްސާނީ އެހީތެރިކަމާއި، ދީނީ އަދި އަޚުލާގީ ތަރުބިއްޔަތު ވަރުގަދަކުރުމަކީ މިއަދު ދިވެހި މުޖުތަމައަށް ނުހަނު ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.
ހަވާލާ:
. ޑިޕާޓްމެންޓް އޮފް ޖުޑިޝަލް އެޑްމިނިސްޓްރޭޝަން - ސްޓެޓިސްޓިކްސް
. މޯލްޑިވްސް ބިއުރޯ އޮފް ސްޓެޓިސްޓިކްސް
. އެމް.ވީ ޕްލަސް