އިސްލާމްދީނުގައި ކައިވެންޏަކީ ނުހަނު މާތް، މުޤައްދަސް ގުޅުމެކެވެ. މާތް ﷲ ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ އައްރޫމް ސޫރަތުގެ 21 ވަނަ އާޔަތުގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވަނީ، ދެމަފިރިންގެ މެދުގައި ލޯތްބާއި ކުލުނު ލެއްވިކަމެވެ. މިއީ އިންސާނީ ދަރިފަސްކޮޅު ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ލައްވާފައިވާ އެންމެ ފުރިހަމަ ނިޒާމެވެ. ކައިވެނީގެ ގުޅުމަކީ ހަމައެކަނި ދުނިޔަވީ އެއްބަސްވުމެއް ނޫނެވެ؛ އެއީ އާޚިރަތުގެ ބާއްޖަވެރިކަމާވެސް ގުޅިފައިވާ ރޫޙާނީ އަދި އިޖުތިމާޢީ ވަރުގަދަ ގުޅުމެކެވެ.
މި މާތް ގުޅުމުގެ ބިންގަލަކީ ދެމަފިރިންގެ މެދުގައި އޮންނަ ލޯތްބާއި އިޙުތިރާމެވެ. ލޯތްބާ ނުލައި ކައިވެންޏެއްގައި އުފާވެރިކަމެއް ނޯންނާނެ ފަދައިން، އިޙުތިރާމާ ނުލައި އެ ގުޅުމުގައި ދެމިއޮތުމެއް ނުވެއެވެ. އިސްލާމީ އުޞޫލުތައް ބިނާވެފައިވަނީ އަނެކާގެ ޙައްޤުތަކަށް ރައްކާތެރިވެ، އެކަކު އަނެކަކަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމުގެ މައްޗަށެވެ. ދެމަފިރިންނަކީ އެކަކު އަނެކަކަށް ހުރި ފޭރާމެއް ކަމުގައި ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ސިފަކުރައްވާފައިވުމުން، އެކަކު އަނެކަކުގެ އުނިކަންކަން ފޮރުވައިދީ، ޙިމާޔަތްދިނުމުގެ މުހިންމުކަން ވަރަށް ރަނގަޅަށް ހާމަވެއެވެ.
ދެމަފިރިންގެ ދެމެދުގައި އޮންނަންޖެހޭ ލޯބީގެ ޙަޤީޤަތާ ގުޅޭގޮތުން އިސްލާމީ ތާރީޚުގެ މަޝްހޫރު ޢިލްމުވެރިޔާ އިމާމް އިބްނުލް ޤައްޔިމް (ރަޙިމަހުﷲ) އެކަލޭގެފާނުގެ މަޝްހޫރު ފޮތް "ރައުޟަތުލް މުޙިއްބީން" (ލޯބިވެރިންގެ ބަގީޗާ) ގައި ވަރަށް ފުރިހަމައަށް ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާ ގޮތުގައި، ދެމަފިރިންގެ މެދުގައި އުފެދޭ ޙަޤީޤީ ލޯތްބަކީ މާތް ﷲ އަށް ކިޔަމަންތެރިވުމުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ލޯތްބެކެވެ. އެއީ ހަމައެކަނި ޖިސްމާނީ އެދުންވެރިކަމެއް ނޫން ކަމާއި، އެއީ ފުރާނައާއި ރޫޙުގެ ގުޅުމެއްކަން އެ ފޮތުގައި ތަފްޞީލުކޮށްދެއްވާފައިވެއެވެ.
ލޯބީގެ އިތުރުން، އިޙުތިރާމަކީ ކައިވެނީގެ ގުޅުން ދެމެހެއްޓުމުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް ތަނބެވެ. އަނބިމީހާ ފިރިމީހާއަށް އިޙުތިރާމްކުރުމާއި، ފިރިމީހާ އަނބިމީހާއަށް ގަދަރުކުރުމަކީ އިސްލާމްދީން އިންތިހާއަށް ބާރުއަޅާ ކަމެކެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ ޙަޔާތްޕުޅުން މިކަމުގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ނަމޫނާ ފެނިގެންދެއެވެ. ޚަދީޖަތުގެފާނަށް އެކަލޭގެފާނު ދެއްވި މަތިވެރި ޤަދަރާއި، ޢާއިޝަތުގެފާނާއެކު އުޅުއްވި އޯގާތެރި، ލޯބިވެރި ގޮތަކީ ކޮންމެ މުސްލިމު ދެމަފިރިއަކުވެސް ނަމޫނާއަކަށް ބަލަންޖެހޭ ދިރިހުރި މިސާލުތަކެކެވެ.
ދެމަފިރިންގެ މެދުގައި އޮންނަންޖެހޭ އަދަބުތަކާއި އިޙުތިރާމާ ގުޅޭގޮތުން ޙުއްޖަތުލް އިސްލާމް އިމާމް އަލް-ޣަޒާލީ އެކަލޭގެފާނުގެ މަޝްހޫރު ފޮތްކަމަށްވާ "އިޙްޔާއު ޢުލޫމިއްދީން" ގައި ވަރަށް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި އަލިއަޅުއްވާލައްވާފައިވެއެވެ. އިމާމް ޣަޒާލީ ބަޔާންކުރައްވާ ގޮތުގައި، ހެޔޮލަފާ ފިރިއެއްގެ ސިފައަކީ ހަމައެކަނި އަނބިމީހާއަށް އުނދަގޫ ނުކުރުމެއް ނޫނެވެ؛ އޭގެ ބަދަލުގައި އެއީ އަނބިމީހާގެ ފަރާތުން އަންނަ އުނދަގޫތަކަށް ކެތްތެރިވެ، އޯގާތެރިކަމާއެކު މުޢާމަލާތްކުރުމެވެ. މިއީ މަތިވެރިވެގެންވާ އިޙުތިރާމުގެ ސިފައެކެވެ.
މުވާޞަލާތުކުރުން ނުވަތަ ރީތިކޮށް ވާހަކަދެއްކުމަކީ އިޙުތިރާމް ދެމެހެއްޓުމުގެ މައިގަނޑު ވަސީލަތެވެ. ދެމަފިރިން އެކަކު އަނެކަކާ ވާހަކަދައްކާއިރު ރީތި ބަސްތައް ބޭނުންކުރުމާއި، އަޑުގަދަނުކުރުމަކީ އިސްލާމީ ރިވެތި އަޚުލާޤުގެ ތެރެއިންވާ ކަމެކެވެ. ޚިޔާލު ތަފާތުވާ ވަގުތުތަކުގައިވެސް އަނެކާގެ ވާހަކަ އަޑުއެހުމާއި، ހަޑިހުތުރު ބަސްތަކުން މުޢާމަލާތް ނުކުރުމަކީ ކައިވެނީގައި ބަރަކާތް ލައްވާ ކަމެކެވެ. އިޙުތިރާމް ގެއްލޭ ފަދަ ބަސްތައް ބުނުމަކީ ހިތުގައި ލަކުނުލާ، ލޯބި ފަނޑުވެގެންދާނެ ކަމެކެވެ.
އެކަކު އަނެކަކަށް ނަފްސާނީ ގޮތުންނާއި ޖަޒުބާތީ ގޮތުން އެހީތެރިވުމަކީ ދެމަފިރިންގެ ދެމެދުގައި އޮންނަ ލޯބި އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ދިރިއުޅުމުގެ ދަތި އުނދަގޫ ވަގުތުތަކުގައި ފިރިމީހާއަށް އަނބިމީހާގެ ހިތްވަރު ބޭނުންވާނެއެވެ. އަދި އަނބިމީހާއަށް ފިރިމީހާގެ ރައްކާތެރިކަމާއި އޯގާތެރިކަން ބޭނުންވާނެއެވެ. ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ތަފްސީރު ޢިލްމުވެރިޔާ އިމާމް އިބްނު ކަޘީރު، އެކަލޭގެފާނުގެ މަޝްހޫރު ފޮތް "ތަފްސީރު އިބްނު ކަޘީރު" ގައި ސޫރަތުއް ރޫމްގެ އާޔަތް ތަފްސީރުކުރައްވަމުން ވިދާޅުވެފައިވަނީ، ދެމަފިރިންގެ މެދުގައިވާ "މަވައްދަތު" (ލޯބި) އާއި "ރަޙުމަތް" (ކުލުނު) ގެ ސަބަބުން ދެމީހުންގެ ނަފްސަށް އަމާންކަމާއި ހަމަޖެހުން ލިބިގެންދާ ކަމަށެވެ.
ގޭތެރޭގެ މަސައްކަތްތަކުގައި އެކަކު އަނެކަކަށް އެހީތެރިވެދިނުމަކީވެސް އިޙުތިރާމާއި ލޯބީގެ އަމަލީ ނިޝާނެކެވެ. ގޭތެރޭގެ ހުރިހާ ބުރައެއް ހަމައެކަނި އަނބިމީހާގެ ބޮލަށް ކަނޑާލުމަކީ އިސްލާމްދީން ބާރުއަޅާ ގޮތެއް ނޫނެވެ. ޝައިޚް ސައްޔިދު ސާބިޤް ލިޔުއްވާފައިވާ މަޝްހޫރު ފިޤުހު ފޮތް "ފިޤްހުއް ސުންނާ" ގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ ގޮތުން، ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގޭތެރޭގެ ކަންކަމުގައި އަނބިއަނބިކަނބަލުންނަށް އެހީތެރިވެވަޑައިގެންނެވުމަކީ ދިރިހުރި ސުންނަތެކެވެ. މިއީ ފިރިމީހާގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ ހިތްތިރިކަމާއި އަނބިމީހާއަށް ދޭ ޤަދަރު އަންގައިދޭ ކަމެކެވެ.
އިންސާނުން ކަމަށްވުމާއެކު ދެމަފިރިންގެ ކިބައިންވެސް ކުށް ކުރެވޭނެއެވެ. އަދި އުނި ސިފަތައްވެސް ހުންނާނެއެވެ. ނަމަވެސް، އެކަކު އަނެކަކަށް މަޢާފުކުރުމާއި، ކުށްތަކަށް އަރައިރުންވުމުގެ ބަދަލުގައި އިޞްލާޙުކުރަން މަސައްކަތްކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ. މާތް ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވަނީ މުއުމިނު ފިރިހެނަކު މުއުމިނު އަންހެނަކަށް (އެބަހީ އަނބިމީހާއަށް) ރުޅިއައިސްގެން ނުވާނެ ކަމަށާއި، އޭނާގެ ކިބައިގައިވާ ސިފައަކާ މެދު ހިތްހަމަނުޖެހުނަސް، އެހެން ރަނގަޅު ސިފައަކާ މެދު ރުހޭނެ ކަމަށެވެ. މިއީ އަނެކާގެ ރަނގަޅު ކަންކަން ފާހަގަކޮށް، އުނިކަންކަމަށް ކެތްތެރިވުމަށް އޮތް ވަރުގަދަ ނަބަވީ އިރުޝާދެކެވެ.
ދެމަފިރިންގެ މެދުގައި އޮންނަ ލޯތްބާއި އިޙުތިރާމަކީ ހަމައެކަނި އެ ދެމީހުންނަށް އޭގެ ފައިދާ ކުރާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ ހެޔޮ އަސަރު މުޅި އާއިލާއަށާއި، ޚާއްޞަކޮށް އެ ދެމަފިރިންގެ ދަރިންނަށް ކުރެއެވެ. މައިންބަފައިން އެކަކު އަނެކަކަށް އިޙުތިރާމްކޮށް ލޯބިން އުޅޭތަން ފެނިގެން ބޮޑުވާ ކުދިންނަކީ ނަފްސާނީ ގޮތުން ދުޅަހެޔޮ، އަދި މުޖުތަމަޢުގައި ރަނގަޅު އަޚުލާޤެއްގެ ވެރި ބަޔަކަށް ވެގެންދެއެވެ. އެހެންކަމުން، އިސްލާމީ އުޞޫލުތަކުގެ މަތީގައި ކައިވެނީގެ ގުޅުން ދެމެހެއްޓުމަކީ މުޅި މުޖުތަމަޢުގެ އިޞްލާޙަށްޓަކައިވެސް ކުރެވޭ އެންމެ މުހިންމު އެއް މަސައްކަތެވެ.
ކައިވެންޏަކީ ދެމީހަކު ގުޅިގެން ކުރާ ދިގު ދަތުރެކެވެ. މި ދަތުރުގައި ކާމިޔާބީއާ ހަމައަށް ވާޞިލުވެވޭނީ ދެމަފިރިންގެ މެދުގައި ޙަޤީޤީ ލޯތްބާއި، ފުން އިޙުތިރާމެއް އޮވެގެންނެވެ. އިސްލާމީ ޢިލްމުވެރިންގެ ފޮތްތަކުންނާއި، ކީރިތި ޤުރުއާނާއި ސުންނަތުން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދަސްކޮށްދެނީ، ކައިވެނީގެ ގުޅުމަކީ މާތް ﷲ އަށް ބިރުވެތިވެ، އެކަލާނގެ އަންގަވާފައިވާ ގޮތަށް އަނެކާގެ ޙައްޤުތައް އަދާކުރުމުގެ މައްޗަށް ބިނާކުރަންޖެހޭ ގުޅުމެއް ކަމެވެ. ދެމަފިރިން އެކަކު އަނެކަކަށް ހެޔޮ ދުޢާކޮށް، އޯގާތެރިކަމާއެކު ދިރިއުޅުން އާރާސްތުކޮށްފިނަމަ، އެ ކައިވެންޏެއްގައި މާތް ﷲ ބަރަކާތް ލައްވައި، ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގެ ބާއްޖަވެރިކަން މިންވަރުކުރައްވާނެއެވެ.
ރެފަރެންސް:
ކީރިތި ޤުރުއާން: ސޫރަތުއް ރޫމް (21)، ސޫރަތުލް ބަޤަރާ (187) އަދި ސޫރަތުއް ނިސާ (21).
އިމާމް އިބްނު ކަޘީރު: ތަފްސީރުލް ޤުރުއާނިލް އަޡީމް (ތަފްސީރު އިބްނު ކަޘީރު) - ކައިވެނީގެ އަހުދާއި އަމާނާތްތެރިކަމުގެ ބައި.
އިމާމް އަލް-ޣަޒާލީ: އިޙްޔާއު ޢުލޫމިއްދީން - އާއިލީ ދިރިއުޅުމާއި އަދަބުތަކާ ބެހޭ ބާބު (ކިތާބު އާދާބު އަން-ނިކާޙް).
އިމާމް އިބްނުލް ޤައްޔިމް އަލް-ޖައުޒިއްޔާ: ރައުޟަތުލް މުޙިއްބީން ވަ ނުޒުހަތުލް މުޝްތާޤީން - ލޯތްބާއި ކައިވެނީގެ ގުޅުން ބަޔާންކުރާ ބައި.