ޙައްޖުގެ އަޅުކަމަކީ އިސްލާމްދީނުގެ ފަސްވަނަ ރުކުނެވެ. މިއީ މުސްލިމެއްގެ ޙަޔާތުގައި ކުރެވޭނެ އެންމެ މުޤައްދަސް އަދި އެންމެ ފުން ރޫޙާނީ އަސަރުތަކެއް ކުރުވާ ދަތުރެވެ. މި ދަތުރުގެ ތަރުތީބާއި އުޞޫލުތައް ބަޔާންކުރައްވަމުން، ދީނީ ޢިލްމުވެރިޔާ ޝައިޚް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް އަލްމުނައްޖިދު އެކަލޭގެފާނުގެ ފޮތް "ޙައްޖު އެންޑް ޢުމްރާ: ސްޓެޕް ބައި ސްޓެޕ ސްޓަޑީ" (2022) ގައި ބަޔާންކުރައްވާފައިވަނީ، ޙައްޖަކީ އޭގެ ފުރަތަމަ ފިޔަވަޅުން ފެށިގެން ނިމުމާ ހަމައަށް އިންސާނާގެ ނަފްސު ޠާހިރުކޮށްދޭ މަދަރުސާއެއްގެ ގޮތުގައެވެ. މި ދަތުރު ފެށިގެންދަނީ ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ 8 ވަނަ ދުވަހު، ދުނިޔަވީ ޒީނަތްތަކާ ދުރުވެ، ހުދު ދެ ފޮށާ ބަދެގެން ކުރާ އިޙްރާމާއެކުގައެވެ. މިނާގެ ފޭލިގެތަކުގައި ހޭދަކުރާ ފުރަތަމަ ދުވަހަކީ، ކުރިއަށް އޮތް ބޮޑު އަޅުކަމަށް ނަފްސު ތައްޔާރުކޮށް، ދުޢާއާއި ޛިކުރުގައި ދެމިހުންނަ ރޫޙާނީ ބިންގަލެކެވެ.
ޙައްޖުގެ އެންމެ މުހިންމު އަދި އެންމެ ބަރަކާތްތެރި މަރުޙަލާއަކީ ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ 9 ވަނަ ދުވަހު ޢަރަފާތް ބިމުގައި މަޑުކުރުމެވެ. މިއީ "ޙައްޖަކީ ޢަރަފާތް" ކަމަށް ނަބިއްޔާ ﷺ ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާ ފަދައިން، މުޅި ދަތުރުގެ ހިތެވެ. އިރުއެރުމުން ޢަރަފާތަށް ގޮސް، އިރުއޮއްސެންދެން اللهُ ގެ ޙަޟްރަތުގައި އަތްއުފުލައިގެން ދުޢާކުރުމުގައި ދެމިތިބޭ ވަގުތަކީ، އިންސާނާގެ ފާފަތައް ފުހެވި، ނަރަކައިން މިންޖުވުމުގެ އެންމެ ބޮޑު ފުރުޞަތު ލިބޭ ވަގުތެވެ. ޢަރަފާތުގެ ހޫނު އަވީގައި، އެކި ނަސްލުތަކާއި އެކި ބަސްބަހުން ވާހަކަދައްކާ އެތައް މިލިއަން މުސްލިމުންނެއް އެއްވެ، ހަމައެކަނި ޚާލިޤުވަންތަ ރަސްކަލާނގެއަށް ދަންނަވާ ދެންނެވުންތަކަކީ އިސްލާމީ އުންމަތުގެ އެއްބައިވަންތަކަން ދައްކުވައިދޭ މަތިވެރި މަންޒަރެކެވެ.
އިރުއޮއްސުމާއެކު ޙައްޖުވެރިން މުޛްދަލިފާއަށް މިސްރާބު ޖަހަނީ، މަޑުމައިތިރިކަމާއި ކިޔަމަންތެރިކަމާއެކުގައެވެ. މުޛްދަލިފާގައި ރޭކުރުމަކީ ހިތްތަކަށް މަޑުމޮޅިކަން ގެނެސްދޭ، އަދި ނަބަވީ ސުންނަތުގެ ފުރިހަމަކަން އިޙްސާސްކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. އެތަނުގައި ތިބެ މަޣުރިބު ނަމާދާއި ޢިޝާ ނަމާދު ޖަމްޢުކޮށް އަދާކުރުމަށްފަހު، ޖަމްރާތަކަށް އުކާނެ ހިލަ ހޮވައި، ރޭގަނޑުގެ ވަގުތު އަރާމުކުރުމުގައި ހޭދކުރެއެވެ. ފަތިސް ނަމާދަށްފަހު، ހިލަ ހިފައިގެން އަލުން މިނާއަށް އެނބުރި ދަނީ، ޝައިޠާނާގެ ވަސްވާސްތަކާ ދެކޮޅަށް ކުރެވޭ ރަމްޒީ ހަނގުރާމައެއްގެ ގޮތުގައި ޖަމްރަތުލ ޢަޤަބާއަށް ހިލައުކުމުގެ މަތިވެރި އަޅުކަން އަދާކުރުމަށެވެ.
ޛުލްޙިއްޖާ މަހުގެ 10 ވަނަ ދުވަހު، މުޅި އިސްލާމީ އުންމަތް ޢީދު ފާހަގަކުރާއިރު، ޙައްޖުވެރިން ތިބެނީ ބުރަ އަދި އެހާމެ އުފާވެރި މަސައްކަތްތަކެއްގައެވެ. ހިލައުކުމަށްފަހު ހަދްޔު ކަތިލުމާއި، ބޯބޭލުން ނުވަތަ ކުރުކުރުމުގެ ތެރެއިން ޙައްޖުވެރިޔާ ދުނިޔަވީ ޒީނަތްތެރިކަމުން އެއްކިބާވެ، اللهُ އަށްޓަކައި އޭނާގެ ނަފްސު ތަވާޟުޢުވެރިކުރެއެވެ. އެއަށްފަހު މައްކާއަށް ގޮސް ކުރެވޭ ތަވާފުލް އިފާޟާ އާއި ސަޢުޔަކީ، ޙައްޖުގެ ރުކުންތައް ފުރިހަމަވެ، اللهُ ގެ ރަޙްމަތުން ފާފަ ފުހެވިފައިވާ އަޅެއްގެ ގޮތުގައި އެނބުރި އައުމުގެ އުފާވެރިކަން ލިބިދޭ ކަމެކެވެ. މި މަރުޙަލާތަކުން ދަސްކޮށްދެނީ، ކާމިޔާބީއަކީ ހަމައެކަނި އުފާކުރުން ނޫން ކަމާއި، އެއީ ބުރަ މަސައްކަތާއި ކިޔަމަންތެރިކަމުގެ ނަތީޖާ ކަމެވެ.
މުޅި މި މަތިވެރި ދަތުރު ނިންމާލަނީ އައްޔާމުއް ތަޝްރީޤުގެ ދުވަސްތަކުގައި މިނާގައި ރޭކުރުމާއި، ތިން ޖަމްރާއަށް ހިލައުކުމުގެ އަޅުކަމަށްފަހުގައެވެ. އެންމެ ފަހު ކަމެއްގެ ގޮތުން ކުރެވޭ ތަވާފުލް ވަދާއު ނުވަތަ ވަދާޢުކުރުމުގެ ތަވާފަކީ، ލޮލުން ކަރުނަ އޮހޮރުވާލަމުން ގެފުޅާ ވަކިވާ ވަގުތެވެ. މި ދަތުރަކީ ހަށިގަނޑަށް ބުރަވި ނަމަވެސް، އެނބުރި ޤައުމަށް ދާއިރު ޙައްޖުވެރިޔާ ދަނީ އައު އީމާންކަމަކާއި، ވަރުގަދަ އަޒުމަކާއި، އަދި اللهُ ގެ ފާފަފުއްސެވުމުގެ އުއްމީދުގައެވެ. ޝައިޚް އަލްމުނައްޖިދު ބަޔާންކުރައްވާފައިވާ ފަދައިން، މަޤްބޫލު ޙައްޖެއްގެ ޖަޒާއަކީ ސުވަރުގެ ނޫން އެހެން ތަނެއް ނޫނެވެ. اللهُ ތަޢާލާ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށް މި މަތިވެރި ނަސީބު މިންވަރުކުރައްވާށިއެވެ. އާމީން.
ހަވާލާ: ޙައްޖު އެންޑް ޢުމްރާ: ސްޓެޕް ބައި ސްޓެޕ ސްޓަޑީ (2022) - ޝައިޚް މުޙައްމަދު ޞާލިޙް އަލްމުނައްޖިދު.