ނޮވެމްބަރު 11، 1968 ގައި ދިވެހިރާއްޖޭގެ ވެރިކަމުގެ ނިޒާމު ރަސްކަމަކުން ދެވަނަ ޖުމްހޫރިއްޔާއަކަށް ބަދަލުވެ، ރާއްޖޭގެ ތަރައްގީގެ އާ ސަފުހާއެއް ފެށިގެން ދިޔައެވެ. މި ބަދަލު ގެނައީ ދިވެހި ރައްޔިތުންގެ ފެންނަ ނުފެންނަ ވޯޓަކުން، ރާއްޖެއަށް ޒަމާނީ ކުރިއެރުންތައް ގެނައުމުގެ ބޭނުމުގައެވެ. ދެވަނަ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ފުރަތަމަ ރައީސްއަކަށް އިންތިހާބުވީ އިބްރާހިމް ނާސިރެވެ.

ރާއްޖޭގައި އެންމެ ފުރަތަމަ ޖުމްހޫރިއްޔާއެއް ގާއިމުކުރީ 1953 ގައެވެ. އެއީ މުހައްމަދު އަމީންގެ ވެރިކަމުގައެވެ. ނަމަވެސް އެ ޖުމްހޫރިއްޔާ އުވި، އަލުން ރަސްކަމެއް ގާއިމުވުމަށްފަހު، އަނެއްކާވެސް ޖުމްހޫރީ ނިޒާމަކަށް ރައްޔިތުން އެނބުރި ދިޔައީ ރަސްކަމުގެ ނިޒާމުން ރައްޔިތުންނަށް އެންމެ އެދެވޭ ކުރިއެރުން ނުލިބޭކަމަށް ގަބޫލުކުރެވިގެންނެވެ.

ދެވަނަ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ފެށުމާއެކު ރާއްޖެއަށް އެންމެ ބޮޑު ބަދަލެއް އައީ އިގުތިސާދީ ގޮތުންނާއި އިޖުތިމާއީ ގޮތުންނެވެ. އެގޮތުން ރާއްޖެއަކީ ބޭރު ދުނިޔެއާ އެކަހެރިވެފައި އޮތް ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި އޮތް އޮތުން ނިމުމަކަށް ގެނެސް، އިންޓަނޭޝަނަލް މުޖުތަމައުއާ ގުޅުން ބަދަހިކުރަން ފެށިއެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ތާރީހުގައި މުޅިން އާ ދުވަސްވަރެއްގެ ފެށުމެވެ.

ރާއްޖޭގެ ތާރީހު ދިރާސާކުރާ މީހުން ސިފަކުރާ ގޮތުގައި މިއީ ގައުމުގެ މިސްރާބު ބަދަލުކޮށްލި ނިންމުމެކެވެ. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީހާ ބެހޭ ފޮތްތަކުގައި ލިޔެފައިވާ ގޮތުގައި، "ދެވަނަ ޖުމްހޫރިއްޔާއަކީ ދިވެހިން ޒަމާނީ ތައުލީމާއި ސިއްހީ ހިދުމަތްތަކަށް ލޯހުޅުވި، ދުނިޔޭގެ ކުރިއަރާފައިވާ ގައުމުތަކާ ފައިހަމަކުރަން ކުރި ދަތުރުގެ ފެށުން" ކަމަށެވެ. މިއީ ތާރީހު އިލްމުވެރިން އިއްތިފާގުވާ ކަމެކެވެ.

މި ބަހާ ގުޅޭގޮތުން ބަލާއިރު، އިބްރާހިމް ނާސިރުގެ ވެރިކަމުގައި ރާއްޖެއަށް ޒަމާނީ ތައުލީމު ތައާރަފުކޮށް، އިނގިރޭސި މީޑިއަމަށް ކިޔަވައިދޭން ފެށިއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދިވެހި ޒުވާނުންނަށް ބޭރު ގައުމުތަކުން މަތީ ތައުލީމު ހާސިލުކުރުމުގެ ފުރުސަތު ފަހިވެ، ގައުމު ބިނާކުރުމަށް ބޭނުންވާ އިލްމީ މީހުން އުފެދެން ފެށިއެވެ.

އިގުތިސާދީ ގޮތުން ބަލާއިރު، ރާއްޖެއަށް ޓޫރިޒަމް ތައާރަފުވީވެސް ދެވަނަ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ކުރީކޮޅުގައެވެ. 1972 ވަނަ އަހަރު ކުރުނބާ ވިލެޖު ހުޅުވުމާއެކު، ރާއްޖޭގެ އިގުތިސާދުގެ މައި ނާރު ކަމަށްވާ ޓޫރިޒަމްގެ ސިނާއަތް ފެށިގެން ދިޔައެވެ. މިއަދު ރާއްޖެއަކީ އިންޓަނޭޝަނަލް ފެންވަރުގައި އެންމެ މަގުބޫލު އެއް މަންޒިލެވެ.

މީގެ އިތުރުން ރާއްޖެއަށް ވައިގެ މަގުން ދަތުރުކުރެވޭނެ އިންތިޒާމު ހަމަޖެހިގެން ދިޔުމަކީވެސް މި ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ތެރޭގައި ހާސިލުކުރެވުނު އެންމެ ބޮޑު އެއް ކާމިޔާބީއެވެ. ހުޅުލޭގައި އެއާޕޯޓެއް ހަދައި، ބޭރު ދުނިޔެއާ ރާއްޖެ ގުޅާލުމުން، ވިޔަފާރިއާއި ދަތުރުފަތުރަށް އިންގިލާބީ ބަދަލުތަކެއް އައެވެ. މިއީ މުޅި ގައުމުގެ އިގުތިސާދު ބަދަލުކޮށްލި ކަމެކެވެ.

މަސްވެރިކަމުގެ ސިނާއަތަށްވެސް މި ދުވަސްވަރު ބޮޑެތި ކުރިއެރުންތަކެއް އައެވެ. ރިޔަލު ދޯނިފަހަރުގެ ބަދަލުގައި އިންޖީނު އެޅި ދޯނިފަހަރު ތައާރަފުކޮށް، މަސްވެރިކަން ޒަމާނީ ކުރިއެވެ. އަދި ހަމައެހެންމެ މުވާސަލާތީ ގުޅުންތައް ގާއިމުކޮށް، ރޭޑިއޯ އަދި ޓެލެވިޒަންގެ ހިދުމަތް ރާއްޖެއަށް ތައާރަފުކުރީވެސް ދެވަނަ ޖުމްހޫރިއްޔާގައެވެ.

އިބްރާހިމް ނާސިރަށްފަހު ދެން ވެރިކަމަށް އައީ މައުމޫން އަބްދުލްގައްޔޫމެވެ. އެއަށްފަހު އައި ކޮންމެ ސަރުކާރަކުންވެސް ވަނީ ދެވަނަ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ތެރޭގައި ރާއްޖެއަށް ތަރައްގީ ގެނެސްދީފައެވެ. ސިއްހީ ނިޒާމު ހަރުދަނާކޮށް، އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ ބޮޑެތި މަޝްރޫއުތައް ހިންގައި، ރާއްޖެ މިއަދު ދެކެމުން މިދާ ތަރައްގީގެ އަސްލަކީ 1968 ގެ ނިންމުމެވެ.

ދިވެހިރާއްޖެ ރަސްކަމަކުން ޖުމްހޫރިއްޔާއަކަށް ބަދަލުވުމަކީ ދިވެހިންގެ ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މަތިކޮށް، ގައުމު ތަރައްގީގެ އާ ހަރުފަތަކަށް ގެންދިއުމަށް އެޅުނު އެންމެ މުހިންމު ފިޔަވަޅެވެ. ދެވަނަ ޖުމްހޫރިއްޔާ ފެށުނުތާ ބައި ގަރުނަށްވުރެ ގިނަ ދުވަސް ވެފައިވާއިރު، މިއަދު ފެންނަން އޮތް ޒަމާނީ ރާއްޖެއަކީ އެ ދުވަހުގެ ނިންމުމުގެ ފޮނި ނަތީޖާއެވެ.

ރިފަރެންސް:

- ދިވެހިރާއްޖޭގެ ތާރީހު (ދިވެހި ބަހާއި ތާރީހަށް ހިދުމަތްކުރާ ގައުމީ މަރުކަޒު)

- ދެވަނަ ޖުމްހޫރިއްޔާގެ ތާރީހީ ލިޔުންތައް