ދިރިއުޅުމުގެ ދަތުރުގައި ކޮންމެ އިންސާނަކަށްވެސް އެކި ކަހަލަ އިމްތިހާނުތަކާއި ހިތްދަތި ދަނޑިވަޅުތަކާ ކުރިމަތިލާންޖެހެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު މި ދިމާވާ ހިތާމަތަކުގެ ބޮޑުކަމުން، ހިތް މާޔޫސްވެ، ދެން ހަދާނެގޮތެއް ހުސްވާ ފަދަ އިހުސާސެއް ކުރެވިދާނެއެވެ. މިއީ އިންސާނީ ތަބީއަތުގައި ހިމެނޭ ކަމަކަށް ވިޔަސް، މުއުމިނެއްގެ ހަގީގީ ސިފައަކީ އެފަދަ ކޮންމެ ހާލަތެއްގައިވެސް އުންމީދުގެ ހުޅުކޮޅު ދިއްލައި، ހިތުގެ ހަމަޖެހުން ހޯދާނެ މަގު ދެނެގަތުމެވެ. މިގޮތުން، ކީރިތި ގުރުއާނުގައި ބަޔާންވެގެންވާ ޔޫސުފް ސޫރަތުގެ 86 ވަނަ އާޔަތަކީ ކޮންމެ ހިތްދަތިކަމަކަށް އޮތް އެންމެ ފުރިހަމަ ޝިފާއެވެ.
މި އާޔަތުގައި ﷲ ތައާލާ ބަޔާންކުރައްވާފައިވަނީ ޔައުގޫބުގެފާނުގެ ދަރިކަލުން ޔޫސުފްގެފާނު ގެއްލިވަޑައިގަތުމުގެ ސަބަބުން އެކަލޭގެފާނަށް ކުރިމަތިވި ބޮޑު ހިތާމައިގެ ދަނޑިވަޅެވެ. ޔޫސުފް ސޫރަތުގެ 86ވަނަ އާޔަތުގެ މާނައިގައި ވެއެވެ. "ތިމަންކަލޭގެފާނުގެ މޮޅިޔާއި، ހިތާމައިގެ ޝާކުވާ ދަންނަވާކަން ކަށަވަރީ، ހަމައެކަނި ﷲ އަށެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުންނަށް ނޭނގޭ ކަންތައްތަކެއް، ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ތިމަންކަލޭގެފާނަށް އެނގިވަޑައިގަނެއެވެ." މިއީ ދިރިއުޅުމުގެ ބޮޑެތި ތަކުލީފުތަކުގެ ތެރޭގައި އިންސާނާ އަމަލުކުރަންވީ އެންމެ ރިވެތި ގޮތް ދަސްކޮށްދޭ މަތިވެރި އިލާހީ އިރުޝާދެކެވެ.
އިންސާނުންނަކީ ބަލިކަށި ބަޔަކަށް ވުމުން، ހިތާމައެއް ދިމާވުމުން އެހެން މީހުންގެ ގާތުގައި އެ ޝަކުވާތައް ކުރުމަކީ އާންމުކޮށް ފެންނަ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، މަޚްލޫގުންގެ ގާތުގައި ކުރެވޭ ޝަކުވާއަކުން ހިތަށް ލިބޭނެ ހަގީގީ ހަމަޖެހުމެއް ނެތެވެ. އަދި ކިއެއްތަ، އެއިން ގިނަ ފަހަރަށް ނުކުންނަނީ ނޭދެވޭ ނަތީޖާއެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެންމެހައި ކަންކަން މިލްކުވެވޮޑިގެންވާ، އަދި އަޅުތަކުންގެ ދުޢާ އައްސަވާވޮޑިގެންވާ ޚާލިގުވަންތަ ﷲ ގެ ހަޟްރަތަށް ދަންނަވާ ޝަކުވާއަކީ އަޅާގެ ހިތަށް ފިނިކަންދީ، އޭނާގެ ދަރަޖަ މަތިވެރިކޮށްދޭނެ އަޅުކަމެކެވެ.
ޔައުގޫބުގެފާނުގެ މި ބަސްފުޅުން ދޭހަވަނީ، އެކަލޭގެފާނުގެ ހިތްޕުޅުގައި ﷲ ގެ މައްޗަށް އޮތް ފުރިހަމަ ތަވައްކުލާއި ޔަގީންކަމެވެ. މީސްތަކުންނަށް ނޭނގޭ އެތައް ކަމެއް، ﷲ ގެ ހަޟްރަތުން އެކަލޭގެފާނަށް އެނގިވަޑައިގަންނަވައެވެ. އެއީ ކޮންމެ ދަތިކަމަކަށްފަހު ފަސޭހަކަމެއް ދެއްވާނެކަމާއި، އިލާހީ މިންވަރުފުޅުގައިވާ ކޮންމެ ކަމެއްގައިވެސް އަޅާއަށްޓަކައި ހެޔޮ ގޮތްތަކެއް ފޮރުވިފައިވާނެކަމުގެ ފުރިހަމަ އިތުބާރެވެ. މުއުމިނާގެ ހިތުގައި މި ޔަގީންކަން އަށަގަނެފިނަމަ، ދުނިޔޭގެ އެއްވެސް މުސީބާތަކުން އޭނާ މާޔޫސްކޮށްލުމެއް ނުވެއެވެ.
އެހެންކަމުން، އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމުގައިވެސް ހިތްދަތިކަމެއް ނުވަތަ މުސީބާތެއް ކުރިމަތިވާ ހިނދު، މީސްތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި އާދޭސްކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، ނަމާދުގެ ސަޖިދައިގައި އޮވެ ﷲ ގެ ހަޟްރަތަށް ކަރުނަ އޮއްސާލަމާ ހިންގަވާށެވެ. އަޅަމެންގެ ހިތުގެ ރިހުންތަކާއި، ސިއްރާއި ފާޅުގައިވާ އެންމެހައި ކަންކަން އެންމެ މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވަނީ އެކަލާނގެއެވެ. ﷲ ގެ ހަޟްރަތުން ނޫނީ ހިތްތަކަށް ހަމަޖެހުމެއް އަދި ތަކުލީފުތަކުން މިންޖުވުމެއް ނުވެއެވެ. އެކަލާނގެއީ ފުރިހަމައަށް ވަކީލުކުރާ މީހުންނަށް ފުދިވޮޑިގެންވާ އިލާހެވެ.
ހަވާލާ: ޑރ. ޔާރިސް ޤާޟީގެ ދަރުހަކުން 2026.