އިސްލާމްދީނަކީ އިންސާނާގެ ދިރިއުޅުމުގެ ހުރިހާ މަރުހަލާއަކަށް އަދި ޒަމާނަށް އަންނަ ބަދަލުތަކަށް މަގުދައްކައިދޭ ފުރިހަމަ ދީނެކެވެ. ސައިންސާއި ބޭސްވެރިކަން ކުރިއަރަމުން އައިސް، މިއަދު އިންސާނާގެ ގުނަވަންތައް ބަދަލުކުރުމުގެ ގާބިލުކަން ވަނީ ހޯދިފައެވެ. މަރުވުމަށްފަހު ގުނަވަން ހަދިޔާކުރުމަކީ މި ޒަމާނުގައި އުފެދިފައިވާ އެންމެ ބޮޑު އަދި އެންމެ މުހިންމު ފިގުހީ މައްސަލަތަކުގެ ތެރެއިން އެއް މައްސަލައެވެ.
މި މައްސަލައާމެދު އިސްލާމީ އިލްމުވެރިންގެ މެދުގައި ޚިޔާލުތަފާތުވުންތަކެއް އެބަހުއްޓެވެ. މި ޒަމާނުގެ ގިނަ އިލްމުވެރިންތަކެއް ވަނީ ވަރަށް ހަރުދަނާ ޝަރުތުތަކަކާއެކު މަރުވުމަށްފަހު ގުނަވަން ހަދިޔާކުރުން ހުއްދަކުރައްވާފައެވެ. ސަބަބަކީ އެހެން އިންސާނެއްގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމަށް އެހީތެރިވުމަކީ އިސްލާމްދީން ވަރަށް ބޮޑަށް ބާރުއަޅާ ކަމަކަށް ވާތީއެވެ. އެފަދަ އިލްމުވެރިން ދެކޭގޮތުގައި، މަރުވެފައިވާ މީހެއްގެ ގުނަވަނަކުން ދިރިއުރޭ އެހެން މީހަކަށް ދިރިއުޅުމުގެ އުންމީދެއް ލިބުމަކީ ބޮޑުވެގެންވާ ހެޔޮކަމެކެވެ.
މިގޮތުން، އެހެން މީހެއްގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމުގެ މުހިންމުކަމާ ބެހޭގޮތުން ކީރިތި ގުރުއާނުގެ ސޫރަތުލް މާއިދާގެ 32 ވަނަ އާޔަތުގައި މާތް الله ވަނީ ބަޔާންކުރައްވާފައެވެ. އެ އާޔަތުގައިވެއެވެ:
"...وَمَنْ أَحْيَاهَا فَكَأَنَّمَا أَحْيَا النَّاسَ جَمِيعًا..." (المائدة: 32). މާނައީ: "...އަދި އެ ފުރާނައެއް ދިރުވައިފިމީހާ (އެބަހީ: ސަލާމަތްކޮށްފިމީހާ) އެންމެހައި މީސްތަކުން ދިރުވި ފަދައެވެ..."
ބައެއް އިލްމުވެރިން މިކަމުގައި ވަރަށް ބޮޑަށް ރައްކާތެރިވެވަޑައިގަންނަވައެވެ. އެބޭފުޅުން ގުނަވަން ހަދިޔާކުރުމާ މެދު ސަމާލުވެވަޑައިގަންނަވަނީ، އިންސާނާގެ ހަށިގަނޑަކީ މާތް الله އުފައްދަވާފައިވާ، ހުރިހާ މާނައެއްގައިމެ މުގައްދަސް އަދި ހުރުމަތްތެރިވެގެންވާ އެއްޗަކަށް ވާތީއެވެ. އިންސާނާ ދިރިހުރިއިރުވެސް އަދި މަރުވުމަށްފަހުވެސް އޭނާގެ ހަށިގަނޑަށް އިހުތިރާމްކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށް އެބޭފުޅުން ދެކެވަޑައިގަންނަވައެވެ.
އެހެންކަމުން، މި ދެ ފަރާތުގެ ހެކިތަކާއި ވިސްނުންތައް ދެނެގަތުމަކީ މިފަދަ ބޮޑު މައުލޫއަކާ މެދު އިލްމީ ގޮތުންނާއި އިހުތިރާމާއެކު ވާހަކަދެއްކުމަށް މަގުފަހިވާނެ ކަމެކެވެ. ގުނަވަން ހަދިޔާކުރުމުގެ މަގްސަދަކީ އިންސާނިއްޔަތަށް އެހީވުން ކަމަށްވާއިރު، ދީނީ އިމުގެ ތެރެއިން މިކަމުގެ ހުދޫދުތައް ދެނެގަނެ، ކަމާބެހޭ އިސްލާމީ ފިގުހީ އެކަޑެމީތަކުގެ ނިންމުންތަކަށް ބަލައިގެން އަމަލުކުރުން ބުއްދިވެރިއެވެ.
މަރުވުމަށްފަހު ގުނަވަން ހަދިޔާކުރުމުގެ މައްސަލާގައި އިސްލާމީ އުންމަތުގެ އެންމެ ބޮޑެތި ފިގުހީ އެކަޑެމީތަކާއި ގިނަ އިލްމުވެރިން އިއްތިފާގުވާ އެންމެ ރަނގަޅު އަދި ބުރަދަން ހުރި ރައުޔަކީ، ޝަރުއީ ހަރުދަނާ އުސޫލުތަކަކާއި ޝަރުތުތަކެއްގެ މަތިން އެކަން ހުއްދަވުމެވެ. މިގޮތުން އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ފިގުހު އެކަޑެމީ އާއި މިސްރުގެ ދާރުލް-އިފްތާ ފަދަ އިތުބާރު ހުރި މުއައްސަސާތަކުން ކަނޑައަޅާފައިވާ ގޮތުގައި، ގުނަވަން ހަދިޔާކުރާ މީހާގެ ފުރިހަމަ ވަޞިއްޔަތް ނުވަތަ ވާރިސުންގެ އިޒުނަ ލިބިގެން، އަދި ގުނަވަންތައް ގަނެވިއްކުމުގެ އެއްވެސް މުއާމަލާތެއް ނުހިންގާ ހިލޭސާބަހަށް ކުރާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި، ދިރިހުރި އެހެން އިންސާނެއްގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުމަށްޓަކައި މަރުވުމަށްފަހު ގުނަވަން ނެގުމަކީ އިސްލާމްދީނުގެ މަގްސަދުތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ އިންސާނިއްޔަތަށް އެހީތެރިވުމާއި "ޟަރޫރީ ހާލަތްތަކުގައި މަނާކުރެވިފައިވާ ކަންކަން ހުއްދަވުން" ( الضرورات تبيح المحظورات) އެނގޭ ގާއިދާގެ ދަށުން ހުއްދަވެގެންވާ ވަރަށް މަތިވެރި އިންސާނީ ހޭދައެކެވެ.
ހަވާލާ:
. އިންޓަރނޭޝަނަލް އިސްލާމިކް ފިގުހު އެކަޑެމީ
. މިސްރުގެ ދާރުލް-އިފްތާ