އިސްލާމްދީން އައީ ހަނދާންކޮށްދިނުމާއި ހަނދާންކުރުމަށް ބާރުއަޅަމުންނެވެ. އެހެނީ މި އިންސާނާއަކީ ހަނދާންނެތުން ބޮޑު އިންސާނަކަށް ވާތީއެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި ހަނދާންކޮށްދިނުމުގެ ގޮތުން ކުރެވޭ އެތައްބައިވަރު ކަމެއް ނުވަތަ އަޅުކަންތަކެއް އެބަހުޓެވެ. އެގޮތުން މިިޔުމުގައި މި ބަލާލަނީ ހުކުރު ހުތުބާގެ މައްޗަށެވެ.

ކޮންމެ ހަފްތާއަކު އެއްދުވަހު (ހުކުރު ދުވަހު)، މުޅި އިސްލާމީ އުންމަތުގެ މައްޗަށް އިއްވާ ހުތުބާއެއް އޮއެވެ. އެއީ ހުކުރުދުވަހަށް ހާއްސަވެގެން ކުރެވޭ ހުކުރު ނަމާދުގެ ކުރިން އިއްވޭ ހުތުބާއެކެވެ. އެ ހުތުބާގެ މަގުސަދަކަށް ވެފައި އޮންނަނީ އެ ދުވަސްވަރެއްގައި އެ މުޖުތަމައެއްގައި އޮންނަ ދީނީ، އިޖްތިމާއީ ނުވަތަ އަހްލާގީ އަދި މިނޫންވެސް އެފަދަ ހާލަތަކާ މުނާސަބު ނަސޭހަތްކޮޅެއް އެ މުޖުތަމައުގެ އަފުރާދުންނަށް ފޯރުކޮށްދިނުމެވެ. ވީއިރު މި މާތްއަޅުކަމުގެ ހަގީގީ ސަވާބާއި ދަރުމަ ލިބޭނީ އޭގެ މަގުސަދު ހާސިލުވެގެންނެވެ. އެހެންކަމުން ހުކުރު ހުތުބާގެ ހަގީގީ މަގުސަދު ހާސިލުކުރުމަށް ވަރަށްވެސް ފަސޭހަ މަގެއްގެ ވާހަކަ ހިމަނާލާނަމެވެ.

ހުކުރު ދުވަހަކީ ކޮންމެ ގެއެއްގައިވެސް މެންދުރުގެ ސުފުރާމަތި ތިޔައިގި ދުވަހެކެވެ. އާއިލާ އެންމެން އެއްވަގުތެއްގައި ސުފުރާމަތީ އިށީންނަ ދުވަހެކެވެ. ހުކުރު ނަމާދުކޮށްގެން ފިރިހެންވެރިން ގެއަށް އަންނަ އިރު، އެ ގެއެއްގެ އަންހެންވެރިން އެ ގެއެއްގެ ސުފުރާމަތި ޒީނަތްކޮށްފައި ހުރެއެވެ. އެ ވަގުތަކީ ކޮންމެ އާއިލާއަކަށްވެސް އުފާވެރިކަމާއި ހިނިތުންވުން ގެނުވާނެ ވަގުތުކޮޅެކެވެ.

ކަންމިހެން ހުރުމާއެކު ހުކުރު ދުވަހުގެ މެންދުރު ކެއުމަށް އިންސާފު ކުރާ ވަގުތަކީ އެ ދުވަހެއްގެ ހުތުބާގައި ދެއްކި ވާހަކައެއް ތަކުރާރުކޮށްލުން ރަނގަޅު ވަގުތެކެވެ. ހުތުބާގައި ދެއްކި ވާހަކައަކާއި ގުޅިގެން އެކަމުގެ މައްޗަށް ނަޒަރު ހިންގާލާ ވާހަކަ ދައްކާލުން ވަރަށްވެސް މުހިންމެވެ. އެހެނީ އެ އާއިލާއެއްގެ ގިނަ ބަޔަކު އެއް މޭޒެއް ދޮށުން ބައްދަލުވާތީއެވެ. އެ އާއިލާއެއްގެ ތެރޭގައި އެދުވަހުގެ ހުތުބާގައި ދެއްކި ވާހަކައެއް ހަނދާން އައުކޮށް އެވާހަަކަ ދެއްކުމަކީ، އެ އާއިލާއެއްގެ ތެރޭގައި ކަންކަން އިސްލާހުވާން ލިބޭ ރަނގަޅު ފުރުސަތެކެވެ. މި މޭރުމުން އަމަލުކޮށްފި ކޮންމެ ގެއެއްގައި ބަރަކާތްނުލައްވާންވީ ސަބަބެއް އަމުދަކުން ނުވިސްނެއެވެ.

ނަމަވެސް މިއަދު ފެންނަ މަންޒަރަކީ ހުތުބާއަކީވެސް އިމާމު މީހާ މުސާރަހޯދަން ކިޔާ އެއްޗެއްގެ ގޮތުގައިވެގެން ދާތަނެވެ. އެއީ އަޑުއަހަން ޖެހޭ އެއްޗަކަށް ނުވެއެވެ. އޭގެ ވާހަކަ ދެކެވިގެންވެސް ނުވެއެވެ. އެހެނަސް އިސްވެ ދެންނެވުނު ފަދައިން އަމަލުކޮށްފިނަމަ އެ މުޖުތަމައެއްގައި ކަންހިނގާ މިސްރާބު ބަދަލުވެދާނެއެވެ. އުޖާލާކަމާއި ފާގަތިކަމަށް މިސްރާބު ހިފާފާނެއެވެ. މިއީ ތަހުޒީބު މުޖުތަމައަކަށް ނުހަނު ބޭނުންތެރި ކަންކަމެވެ. 

ހަނދާންކޮށްފިނުމުގެ ގޮތުން އިއްވޭ ހުތުބާގައި ދައްކާ ވާހަކައެއް ހަނދާންކުރުން ވަރަށްވެސް މުހިންމެވެ. ހުކުރު ދުވަހުގެ މެންދުރު ކެއުމަށް އާއިލާ ގިނަބަޔަކު އެއްވެ ތިބޭއިރު އެހުކުރެއްގެ ހުތުބާގެ ވާހަތަކަ ތަކުރާރުކޮށް އަނެއްކާވެސް ހަނދާން އައުކޮށްލުމަކީ ނުހަނު ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. އެއާއި މެދު ތިމާމެންގެ އަމަލުތައް މިއަދު ހުރިގޮތާއި މާދަމާ ގެންނާންހުރި އިސްލާހުތަކުގެ ވާހަކަ ދެކެވެން ޖެހޭނެއެވެ. ހަގީގީ ހުކުރު ދުވަހެއްގެ ބާއްޖަވެރިކަން މި މޭރުމުން ނޫނީ ހޯދަން އުނދަގޫވާނެއެވެ.