މެދުއިރުމަތީގެ ގައުމުތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ހަރުކަށި އިސްލާމީ އުސޫލުތައް ގެންގުޅޭ ކަމަށް މަޝްހޫރު ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ޝާހީ އާއިލާގެ މެންބަރަކު އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ލަންޑަނުގައި މަރުވި ހާދިސާއަކާ ގުޅިގެން ގިނަ ސުވާލުތަކެއް އުފެދިއްޖެއެވެ. ލަންޑަނުގެ ހޮޓަލެއްގެ ތެރޭގައި އުމުރުން 29 އަހަރުގެ ޕްރިންސް އަބްދުﷲ ބިން ފަހަދު މަރުވެފައި އޮއްވައި ފެނުނު މައްސަލައިގެ ތަހުގީގު ރިޕޯޓާއެކު، ބައިނަލްއަގުވާމީ މީޑިއާތަކުގައި ވަނީ މި މައުޟޫއަށް ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ލިބިފައެވެ.
އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ކޯޓަކުން ދާދި ފަހުން ހާމަކުރި ޓޮކްސިކޮލޮޖީ ރިޕޯޓުން އެނގޭ ގޮތުގައި ޕްރިންސް މަރުވީ ގިނަ އަދަދެއްގެ ރަލާއި މަސްތުވާތަކެތި ބޭނުންކުރުމުގެ ސަބަބުން ހާޓް އެޓޭކެއް ޖެހިގެންނެވެ. މި ހާދިސާއާ ގުޅިގެން އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ތަހުގީގީ އިދާރާތަކުން ބުނެފައިވަނީ މިއީ ގަސްތުގައި އަމިއްލައަށް މަރުވުމަށް ނުވަތަ އެހެން މީހެއްގެ ނުފޫޒުން ހިނގާފައިވާ ކަމެއް ނޫން ކަމަށެވެ. މިއާއެކު، މި މަރަކީ އޯވަޑޯޒްވުމުގެ ސަބަބުން ހިނގި ހިތާމަވެރި ހާދިސާއެއްކަން ވަނީ ކަށަވަރުވެފައެވެ.
މި ހާދިސާއާއެކު ތާރީހީ ގޮތުން ސައުދީ އަރަބިއްޔާގައި ހިނގާފައިވާ ބޮޑެތި ކަންތައްތަކެއްގެ ހަނދާންތައް ވަނީ އާވެފައެވެ. ސައުދީގައި މުޅި ގައުމުގައި ރާ ބުއިމާއި އޭގެ ވިޔަފާރިކުރުން މަނާކުރެވުނީ މީގެ 70 އަށްވުރެ ގިނަ އަހަރު ކުރިން ހިނގި ހަމަ މިފަދަ ހިތާމަވެރި ހާދިސާއަކާ ގުޅިގެންނެވެ. އެގޮތުން 1951 ވަނަ އަހަރު ސައުދީގެ ޕްރިންސް މިޝާރީ ބިން އަބްދުލްއަޒީޒް ވަނީ، މަސްތުގެ ހާލަތުގައި ހުރެ އިނގިރޭސިވިލާތުގެ ޑިޕްލޮމެޓެއްގެ ގަޔަށް ބަޑިޖަހައި އަވަހާރަކޮށްލާފައެވެ.
އެ ހާދިސާއާ ގުޅިގެން އޭރުގެ ރަސްގެފާނު ކިންގް އަބްދުލްއަޒީޒް ވަނީ މުޅި ސައުދީ އަރަބިއްޔާގައި ރާ ބޭނުންކުރުމާއި އެތެރެކުރުން މުޅިން މަނާކުރައްވައި ގައުމީ ހަރުކަށި ގާނޫނެއް ތައާރަފުކުރައްވާފައެވެ. އެ ދުވަހުން ފެށިގެން މިއަދާ ހަމައަށްވެސް އެ ގައުމުގައި އަމަލުކުރަމުން އަންނަނީ އެ އުސޫލުތަކުގެ މައްޗަށެވެ. ނަމަވެސް، ޝާހީ އާއިލާގެ މެންބަރަކު އަނެއްކާވެސް ރަލާއި މަސްތުވާތަކެތީގެ ސަބަބުން މަރުވުމަކީ، އެ ގާނޫނުތަކުގެ އަސްލާ މެދު ގިނަ ބަޔަކު ސުވާލު އުފައްދާ ކަމަކަށް ވަނީ ވެފައެވެ.
މި މައްސަލައިގައި އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވޭ އެއް ކަމަކީ، ގައުމުގެ އެތެރޭގައި ހަރުކަށި ގާނޫނުތަކެއް އޮތް ނަމަވެސް، ބައެއް ފަރާތްތަކުން ގައުމުން ބޭރަށް ގޮސް އެ އުސޫލުތަކާ ހިލާފު އަމަލުތައް ހިންގާ ކަމެވެ. ހާއްސަކޮށް ޔޫރަޕުގެ ގައުމުތަކުގައި ޝާހީ އާއިލާގެ ބައެއް މެންބަރުންނާއި މުއްސަނދިން އުޅޭ އުޅުމާއި، އެ ގައުމުގެ އެތެރޭގެ ގާނޫނުތަކާ ހުރި ފުށުއެރުންތަކަކީ އަބަދުވެސް ބައިނަލްއަގުވާމީ މުޖުތަމައުގައި ދެކެވެމުން އަންނަ ވާހަކައެކެވެ.
މީގެ ކުރިން މިފަދަ ހާދިސާތައް ސިއްރުވެފައި އޮތް ނަމަވެސް، މިއަދުގެ ސޯޝަލް މީޑިއާގެ ޒަމާނުގައި މިފަދަ ކަންކަން ފޮރުވުމަކީ ފަސޭހަ ކަމަކަށް ނުވެއެވެ. އާންމު ރައްޔިތުންނަށް އެއް ގާނޫނެއް އަދި ނުފޫޒުގަދަ ފަރާތްތަކަށް އެހެން އުސޫލެއް އޮންނަ ކަމުގެ އިހުސާސް ރައްޔިތުންނަށް ކުރެވުމަކީ ސަރުކާރަށް އޮންނަ އިތުބާރު ކުޑަވެދާނެ ކަމެކެވެ. އަދި މިއީ ގައުމުގެ އަބުރަށްވެސް ހުތުރުވާ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ.
މި މައްސަލަ އިތުރަށް ހޫނުވެފައިވަނީ ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ އިގުތިސާދީ މިސްރާބަށް އަންނަމުންދާ ބަދަލުތަކާވެސް ގުޅިގެންނެވެ. ސައުދީގެ މިހާރުގެ ސަރުކާރުން ދަނީ ގައުމުގެ އިގުތިސާދު ސިންގަފޫރާއި ދުބާއީ ފަދަ ޓޫރިޒަމްގެ މަރުކަޒަކަށް ހެދުމަށްޓަކައި ބޮޑެތި މަޝްރޫއުތަކެއް ހިންގަމުންނެވެ. މިގޮތުން ބޭރުގެ އިންވެސްޓަރުންނާއި ޓޫރިސްޓުން ޝައުގުވެރިކުރުމަށްޓަކައި ބައެއް ހަރުކަށި ގާނޫނުތަކަށް ލުއިތަކެއް ދިނުމުގެ މަސައްކަތް ވަނީ ފަށާފައެވެ.
އެގޮތުން ދާދިފަހުން ސައުދީ ސަރުކާރުން ވަނީ މުސްލިމް ނޫން ބޭރުގެ ޑިޕްލޮމެޓުންނަށް ހާއްސަކޮށްގެން ރާ ވިއްކާ ފިހާރައެއް ވެރިރަށް ރިޔާޒްގައި ހުޅުވުމުގެ ހުއްދަ ދީފައެވެ. މިއީ 70 އަހަރުވީ ހަރުކަށި އުސޫލުތަކަށް ދެވުނު ވަރަށް ބޮޑު ލުޔެކެވެ. ނަމަވެސް މި ބަދަލުތައް ގެންނަމުންދާ ދަނޑިވަޅެއްގައި، ޝާހީ އާއިލާގެ މެންބަރަކު ރަލުގެ ސަބަބުން މަރުވުމަކީ ސަރުކާރަށް އަމާޒުވާ ފާޑުކިޔުންތައް އިތުރުވާނެ ކަމެކެވެ.
މުހައްލިލުން ދެކޭ ގޮތުގައި މި ހާދިސާގެ ސަބަބުން ސައުދީގައި ކުރިއަށްދާ އިސްލާހީ ބަދަލުތަކަށް ހުރަސްތަކެއް ކުރިމަތިވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ. ގައުމުގެ އެތެރޭގައި ދީނީ އުސޫލުތަކަށް ލޯބިކުރާ ގިނަ ބަޔަކު ތިބިއިރު، މިފަދަ ހާދިސާތަކުގެ ސަބަބުން ގައުމުގެ އެތެރޭގައި އުސޫލުތައް އިތުރަށް ހަރުދަނާކުރުމަށް އާންމުންގެ ފަރާތުން ސަރުކާރަށް ޕްރެޝަރު ބޮޑުވެގެންދާނެއެވެ. އަދި ރާ ބޭނުންކުރުމަށް ދެމުންދާ ލުއިތަކަކީ މުޖުތަމައު ހަލާކުވުމަށް ހުޅުވޭ ދޮރެއްކަމަށް ބުނެ އަޑުއުފުލާ މީހުންނަށް މިއީ ލިބުނު އިތުރު ބާރަކަށް ވެގެންދާނެއެވެ.
ޕްރިންސް އަބްދުﷲ ބިން ފަހަދުގެ މަރަކީ ހަމައެކަނި އާއިލީ ހިތާމައަކަށް ވުރެ ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި އަސަރުތަކެއް ކުރާނެ ކަމެކެވެ. މިއީ ސައުދީ އަރަބިއްޔާގެ ސަގާފަތާއި، ގާނޫނުތަކާއި، އަދި މުސްތަގުބަލުގެ ތަސައްވުރާ ގުޅިފައިވާ ބޮޑު ބަހުސެއްގެ ފެށުމެވެ. ކުރިއަށް އޮތް ތަނުގައި މިފަދަ ހާދިސާތަކުން ފިލާވަޅު ލިބިގަނެ، ގައުމުގެ އެތެރެއާއި ބޭރުގައިވެސް އެއް އުސޫލަކުން އަމަލުކުރުމުގެ މުހިންމުކަން މިއަދު މިވަނީ ހާމަވެފައެވެ.