އިންސާނުންގެ ތާރީހުގައި ހަނގުރާމައާއި ބޮޑެތި ކުރިމަތިލުންތައް އުފެދެނީ އިންސާނާގެ ތަބީއަތުގައިވާ ސިފައެއްގެ ސަބަބުންތޯ ނުވަތަ އިޖްތިމާއީ އަދި ސަގާފީ ބަދަލުތަކެއްގެ ސަބަބުންތޯ މީ ސައިންސްވެރިންނާއި ތާރީހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުގެ މެދުގައި ބޮޑު ބަހުސެއް ހިނގަމުންދާ ކަމެކެވެ. މިއީ އިންސާނީ ނަފްސިއްޔާތާއި އިޖްތިމާއީ އެއްވުންތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ފުން ސުވާލެކެވެ.
އިންސާނުންގެ މެދުގައި ހިންގާފައިވާ އެންމެ ގަދީމީ ކުރިމަތިލުންތަކުގެ ހެކިތައް ފެންނަން ހުރީ އާސާރީ ހޯދުންތަކުންނެވެ. އެގޮތުން މީގެ 13،400 އަހަރު ކުރިން ސޫދާނުގެ ޖެބެލް ސަހާބާ ސަރަހައްދުން ފެނުނު ކަށިގަނޑުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، އެ ދުވަސްވަރުވެސް ގްރޫޕްތަކުގެ މެދުގައި ނުރައްކާތެރި ހަމަލާތައް ބަދަލުކޮށްފައިވެ އެވެ.
ކެންޔާގެ ލޭކް ތުރުކާނާ ކައިރީގައިވާ ނަތާރުކް ސަރަހައްދުން ކޭމްބްރިޖް ޔުނިވަސިޓީގެ މާސާ މިރާޒޯން ލާރ އިސްވެ ކުރެއްވި ދިރާސާތަކުން މީގެ 10،000 އަހަރު ކުރިން ހިންގި ބޮޑު ގަތުލުއާއްމެއްގެ ހެކި ފެނިފައިވެ އެވެ. މި ހޯދުމުން އެނގެނީ ދަނޑުވެރިކަމާއި ދާއިމީ ރަށްވެހިކަން އުފެދުމުގެ ކުރިން އުޅުނު ޝިކާރަކުރާ ގްރޫޕްތަކުގެ މެދުގައިވެސް ބޮޑެތި ކުރިމަތިލުންތައް ހިންގާފައިވާ ކަމެވެ.
އިންސާނުންގެ ނަފްސާނީ އަދި ތަބީއީ ސިފަތަކަށް ބަލާއިރު، 1974 ވަނަ އަހަރު ޖޭން ގޫޑޯލް ތަންޒޭނިއާގެ ގޮމްބީ ސްޓްރީމް ނޭޝަނަލް ޕާކުގައި ޗިމްޕަންޒީތަކާ މެދު ކުރި ދިރާސާއިން ފެނުނީ، އިންސާނުންނާ އެންމެ ގާތް ކުރާ މި ޖަނަވާރުތަކުގެ މެދުގައިވެސް ރޭވުންތެރިކަމާއެކު އެހެން ގްރޫޕްތަކަށް ހަމަލާދީ ނައްތާލުމުގެ ހަރަކާތްތައް ހިންގާ ކަމެވެ.
އިލިނޯއީ ޔުނިވަސިޓީގެ އާސާރީ މާހިރު ލޯރެންސް ކީލީ 1996 ވަނަ އަހަރު ނެރުއްވި "ވޯ ބިފޯ ސިވިލައިޒޭޝަން" ފޮތުގައި ބަޔާންކުރައްވާ ގޮތުގައި، ގަދީމީ ޒަމާނުގައި އިންސާނުންގެ މެދުގައި ހިނގާފައިވާ ހަނގުރާމަތަކަކީ ވަރަށް ނުރައްކާތެރި އަދި ގިނައިން ހިނގާފައިވާ ކަންކަމެވެ. މިއީ އިންސާނާގެ ތަބީއީ ސިފައެއް ކަމަށް އޭނާ ވަކާލާތު ކުރައްވަ އެވެ.
ހާވާޑް ޔުނިވަސިޓީގެ ނަފްސާނީ މާހިރު ސްޓީވަން ޕިންކާގެ "ދަ ބެޓާ އެންޖެލްސް އޮފް އަވާ ނޭޗާ" ފޮތުގައިވެސް މި ދިރާސާތަކަށް ބާރުއަޅުއްވާފައިވެ އެވެ. އޭނާ ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، އިންސާނީ ތާރީހަށް ބަލާއިރު ގައުމުތަކާއި ގާނޫނުތައް އުފެދި، ޒަމާނީ މުޖުތަމައުތައް ގާއިމުވުމާއެކު، އަނިޔާވެރިކަމުގައި މަރުވާ އިންސާނުންގެ ޕަސަންޓު ވަނީ ކުރިއަށްވުރެ ދަށްވެފައެވެ.
ނަމަވެސް، ރަޓްގާސް ޔުނިވަސިޓީގެ އެންތުރޮޕޮލޮޖިސްޓް އާރ. ބްރަޔަން ފާގުސަން ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި ހަނގުރާމައަކީ އިންސާނާގެ ޖީންސްގައިވާ ކަމެއް ނޫނެވެ. އޭނާ ބުނާ ގޮތުގައި ހަނގުރާމައަކީ ވަކި ހާއްސަ އިޖްތިމާއީ އަދި ތިމާވެށީގެ މަޖުބޫރީތަކެއްގެ ސަބަބުން އިންސާނުން އީޖާދުކުރި ސަގާފީ އާދަކާދައެކެވެ.
ޑަގްލަސް ފްރައި އަދި ޕެޓްރިކް ސޯޑަބާގް 2013 ވަނަ އަހަރު ސައިންސް މަޖައްލާގައި ޝާއިރުކުރި ދިރާސާއެއްގައި ބުނެފައިވަނީ، ދައުލަތްތައް އުފެދުމުގެ ކުރިން އުޅުނު ގްރޫޕްތަކުގެ މެދުގައި ހިނގާފައިވާ ގިނަ އަނިޔާވެރިކަންކަމަކީ އަމިއްލަ ޒާތީ މައްސަލަތަކާއި ހަސަދަވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ހިނގާފައިވާ ކަންކަން ކަމަށެވެ. އަދި ރޭވުންތެރި ހަނގުރާމަތަކަކީ މަދުން ނޫނީ ނުހިނގާ ކަމެއް ކަމަށް އެ ދިރާސާގައި ބުނެފައިވެ އެވެ.
ނަފްސާނީ އިލްމުވެރިން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، އިންސާނުންގެ މެދުގައި ނަފްރަތު އުފެދޭ އެންމެ ބޮޑު ސަބަބަކީ "އަހަރެމެންގެ ގްރޫޕް" އަދި "ބޭރު ގްރޫޕް" ވަކިކުރުމުގެ ނަފްސާނީ ވިސްނުމެވެ. މި މެންޓަލިޓީގެ ސަބަބުން އަނެކާގެ އިންސާނީ ވަންތަކަން ކަނޑުވާލައި، އެމީހުންނާ ދެކޮޅަށް އަނިޔާވެރިވުމަކީ ހައްގު ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ދެކެން ފަސޭހަވެގެންދެ އެވެ.
މީގެ 12،000 އަހަރު ކުރިން އައި ދަނޑުވެރިކަމުގެ އިންގިލާބާއެކު، އިންސާނުން ދާއިމީކޮށް ވަޒަންވެރިވާން ފެށިއެވެ. މިއާއެކު ގޮވާމާއި މިލްކިއްޔާތު ރައްކާކުރަން ފެށުމުން، އެތަކެތި ހިމާޔަތްކުރުމަށާއި ފޭރުމަށްޓަކައި ރޭވުންތެރި ސިފައިންނާއި ބޯޑަރުތައް އުފެދި، ހަނގުރާމައިގެ ނުރައްކާ ބޮޑުވެގެން ދިޔައެވެ.
އިންސާނުންގެ މެދުގައި ގްރޫޕް ހަދައިގެން ކުރިމަތިލުމުގެ ތަބީއީ ގާބިލުކަން ހުރިނަމަވެސް، ހަނގުރާމައަކީ ތާރީހުގެ ތެރޭގައި އިޖްތިމާއީ، އިގްތިސާދީ އަދި ސިޔާސީ އޮގަނައިޒޭޝަންތަކާއެކު ބައްޓަންވަމުން އައިސްފައިވާ ކަމެކެވެ. މިއަދުވެސް ހަނގުރާމަތައް ހުއްޓުވުމަށްޓަކައި އިންސާނީ ހަމަހަމަކަމާއި އިހުތިރާމް އާލާކުރުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.