ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް ސިނާއަތަކީ ގައުމުގެ އިގްތިސާދުގެ މައި ނާރެހެވެ. ނަމަވެސް، މިހާތަނަށް އައިއިރު މި ސިނާއަތުން ލިބެންޖެހޭ އެންމެ ފުރިހަމަ މަންފާ ދައުލަތަށް ލިބެމުން ނުދަނީ، އޮންލައިން ބުކިން ޕްލެޓްފޯމުތަކާއި ރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ޓުއާ އޮޕަރޭޓަރުން ޓެކްސްގެ ނިޒާމުން ބޭރުވެފައި އޮތުމުންނެވެ. މިކަމަށް ހައްލެއް ގެނެސް، ޓޫރިޒަމްގެ އޮފްޝޯ ވިޔަފާރިތަކުން ޖީއެސްޓީ ނެގުމަށް ސަރުކާރުން މިވަނީ މުހިންމު ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަން ފަށާފައެވެ. މިއީ ދައުލަތުގެ އާމްދަނީއަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ލިބި، އިގްތިސާދަށް އޭގެ ހެޔޮ ބަދަލު އަންނާނެ ކަމެކެވެ.
މިހާރު އޮންނަ ގޮތުން، ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ތިބެގެން ޓޫރިސްޓުން ރާއްޖޭގެ ރިސޯޓުތަކާއި ގެސްޓްހައުސްތަކަށް ބުކިން ހަދަނީ ބޭރުގެ ބޮޑެތި އޮންލައިން ޕްލެޓްފޯމުތައް މެދުވެރިކޮށެވެ. މީގެ ތެރެއިން ގިނަ ކުންފުނިތަކަކީ ރާއްޖޭގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްފައިވާ ނުވަތަ ދާއިމީ އޮފީހެއް ހިންގާ ތަންތަނަށް ނުވާތީ، އެ ފަރާތްތަކުން ދައުލަތަށް ޓެކްސްއެއް ނުދައްކައެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ދައުލަތަށް ލިބެންޖެހޭ އެތައް މިލިއަން ޑޮލަރެއްގެ އާމްދަނީއެއް އަންނަނީ ގެއްލެމުންނެވެ.
މި މައްސަލައަށް ހައްލެއް ގެނައުމަށްޓަކައި، ސަރުކާރުގެ ފަރާތުން ކުޅުދުއްފުށީ އުތުރު ދާއިރާގެ ޕީއެންސީ މެންބަރު މުހައްމަދު ދާއޫދު ވަނީ ޓެކްސް ނެގުމާ ބެހޭ ގާނޫނަށް މުހިންމު އިސްލާހެއް ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅުއްވާފައެވެ. މި އިސްލާހުގެ އަމާޒަކީ ރާއްޖޭގައި ދާއިމީ ތަނެއް ނެތް ބޭރުގެ ފަރާތްތަކުން ދޭ އިންބައުންޑް ޓޫރިޒަމްގެ ހިދުމަތްތަކަކީ ވެސް ޓޫރިޒަމް ދާއިރާގެ ހިދުމަތްތަކެއްގެ ގޮތުގައި ކަނޑައަޅައި، އެއިން ޖީއެސްޓީ ނެގުން ލާޒިމުކުރުމެވެ. މިއީ ޓެކްސްގެ އިންސާފުވެރި ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރުމަށް އެޅޭ ވަރަށް މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.
މި އިސްލާހުގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް މަގުސަދަކީ ރާއްޖޭގައި "ޑެސްޓިނޭޝަން ޕްރިންސިޕަލް" ނުވަތަ މަންޒިލަށް ބިނާކޮށް ޓެކްސް ނެގުމުގެ އުސޫލު ތަންފީޒުކުރުމެވެ. މި އުސޫލުގެ ދަށުން، ހިދުމަތް ފޯރުކޮށްދޭ ކުންފުނި ހުރި ގައުމަކަށް ބެލުމުގެ ބަދަލުގައި، އެ ހިދުމަތެއް ބޭނުންކުރާ ނުވަތަ ހިދުމަތް ލިބިގަންނަ ގައުމަކަށް ޓެކްސް ދައްކަން ޖެހޭނެއެވެ. ޓޫރިސްޓުން ޗުއްޓީ ހޭދަކުރަނީ ރާއްޖޭގައި ކަމަށްވާތީ، އެ ބުކިންތަކުން ނަގާ ފައިދާގެ ޓެކްސް ވެސް ލިބެންޖެހޭނީ ރާއްޖެއަށެވެ. މިއީ އިންޓަނޭޝަނަލް ގޮތުން ވެސް ޓެކްސް ނެގުމުގައި އަމަލުކުރަމުން އަންނަ އެންމެ ހަރުދަނާ އެއް މިންގަނޑެވެ.
މި ބަދަލާއެކު ދައުލަތުގެ އާމްދަނީއަށް އަންނާނެ ކުރިއެރުން ވަރަށް ބޮޑެވެ. ސަރުކާރުން އަންދާޒާކޮށްފައިވާ ގޮތުގައި، ގާނޫނަށް ގެނެވޭ މި އިސްލާހުގެ ސަބަބުން އަހަރަކު 1.61 ބިލިއަން ރުފިޔާގެ އާމްދަނީއެއް ދައުލަތަށް އިތުރުވެގެންދާނެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ރާއްޖެއިން ބޭރުގެ ޓުއާ އޮޕަރޭޓަރުންގެ ފަރާތުން ލިބޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރެވޭ 1.3 ބިލިއަން ރުފިޔާއާއި، އޮންލައިން ޓްރެވަލް އެޖެންޓުންގެ ފަރާތުން ލިބޭނެ ކަމަށް ލަފާކުރާ 299.3 މިލިއަން ރުފިޔާ ހިމެނެއެވެ. މިއީ ބަޖެޓުގެ ދަރަނި ކުޑަކުރުމަށް ލިބިގެންދާނެ ބޮޑު ބާރެކެވެ.
އޮފްޝޯ ވިޔަފާރިތަކުން ޓެކްސް ނަގަން ފެށުމަކީ ހަމައެކަނި އާމްދަނީ އިތުރުވާނެ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ ރާއްޖޭގެ ލޯކަލް ޓްރެވަލް އެޖެންޓުންނާއި ޓުއާ އޮޕަރޭޓަރުންނަށް ލިބޭނެ ވަރަށް ބޮޑު އިންސާފެކެވެ. މިހާރު އޮންނަ ގޮތުން، ރާއްޖޭގައި ރަޖިސްޓްރީކޮށްގެން ހިންގާ ކުންފުނިތަކުން ޖީއެސްޓީ ދައްކަން ޖެހޭއިރު، ބޭރުގެ ކުންފުނިތަކުން އެ ޓެކްސް ނުދައްކާތީ ލޯކަލް ކުންފުނިތަކަށް ވާދަވެރި މާހައުލެއްގައި ވިޔަފާރިކުރުމަށް ދަތިތަކާ ކުރިމަތިވެއެވެ. އާ ގާނޫނާއެކު މި ތަފާތުކުރުން ނިމުމަކަށް އައިސް، ހަމަހަމަ ފުރުސަތުތަކެއް ފަހިވެގެންދާނެއެވެ.
މި ބޮޑު ބަދަލު ތަންފީޒުކުރުމަށް ދައުލަތުގެ ޓެކްސް އިދާރާ (މީރާ) އިން އަންނަނީ ވަރަށް ފުރިހަމައަށް ތައްޔާރުވަމުންނެވެ. މީރާއިން ވަނީ ބޭރުގެ ޕްލެޓްފޯމުތަކާއެކު މަޝްވަރާކޮށް، ޓެކްސް ދެއްކުމުގައި އެ ފަރާތްތަކަށް ލުއިފަސޭހަ އިންތިޒާމުތަކެއް ހަމަޖައްސައިދޭނެ ކަމުގެ ޔަގީންކަން ދީފައެވެ. އަދި ޓޫރިޒަމްގެ ހިދުމަތްދޭ ތަންތަނުން ހިދުމަތް ދޭތާ ގިނަވެގެން ތިން ދުވަހުގެ ތެރޭގައި ޓެކްސް އިންވޮއިސް ދޫކުރުން ވެސް މި އިސްލާހުން ލާޒިމުކުރާނެއެވެ.
ކޮންމެ އާ ނިޒާމެއް ގާއިމުކުރާއިރު ވެސް އޭގެ އިދާރީ ހަރަދުތަކެއް ހިނގާނެކަން ކަށަވަރެވެ. މި ނިޒާމު ތަންފީޒުކުރުމަށްޓަކައި ދައުލަތުން ކެޕިޓަލް ހަރަދުގެ ގޮތުގައި 2.8 މިލިއަން ރުފިޔާ ހަރަދުކުރަންޖެހޭނެ ކަމަށް ވަނީ ލަފާކޮށްފައެވެ. އަދި އިދާރީ މުވައްޒަފުންނާއި އޮޕަރޭޝަންތަކަށް ރިކަރަންޓް ހަރަދުގެ ގޮތުގައި އަހަރަކު 5.1 މިލިއަން ރުފިޔާ ހޭދަވާނެއެވެ. ނަމަވެސް، މިއީ އަހަރަކު ލިބޭނެ ކަމަށް އަންދާޒާކުރާ 1.61 ބިލިއަން ރުފިޔާއާ އަޅާބަލާއިރު ވަރަށް ކުޑަ މިންވަރެކެވެ.
އިގްތިސާދީ ތަޖުރިބާކާރުން ދެކޭ ގޮތުގައި، މިއީ ރާއްޖޭގެ ޓެކްސް ބޭސް ފުޅާކުރުމަށް އެޅޭ ވަރަށް ރަނގަޅު ފިޔަވަޅެކެވެ. ހާއްސަކޮށް، ރާއްޖެ ފަދަ ޓޫރިޒަމަށް ބަރޯސާވެފައިވާ ގައުމެއްގައި، އޮންލައިން ބުކިންތަކުން ނަގާ ޓެކްސްއަކީ ސީދާ ދައުލަތުގެ ރިޒާވް ވަރުގަދަކޮށްދޭނެ ފައިސާއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ސަރުކާރުން ރައްޔިތުންނަށް ފޯރުކޮށްދޭ އަސާސީ ހިދުމަތްތަކާއި އުމްރާނީ ތަރައްގީގެ މަޝްރޫއުތަކަށް ބޭނުންވާ ފައިސާ ހޯދުމަށް ބޭރުގެ ލޯނުތަކަށް ބަރޯސާވާ މިންވަރު ކުޑަކުރެވޭނެއެވެ.
ސަރުކާރުން މަޖިލީހަށް ހުށަހަޅާފައިވަނީ މިއަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު 1 ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން މި އާ އިސްލާހަށް އަމަލުކުރަން ފެށުމަށެވެ. މި ތާރީހުން ފެށިގެން ރާއްޖޭގެ ޓޫރިޒަމް ސިނާއަތުގެ މާލީ މަންފާ، އޭގެ އެންމެ ފުރިހަމަ ގޮތުގައި ދިވެހި ދައުލަތަށް ލިބެން ފަށާނެއެވެ. އޮފްޝޯ ވިޔަފާރިތަކުން ޓެކްސް ނެގުމަކީ، ޒަމާނާ ގުޅޭގޮތަށް ރާއްޖޭގެ އިގްތިސާދު ބައްޓަންކޮށް، ދެމެހެއްޓެނިވި ތަރައްގީއަކަށް މަގުފަހިކޮށްދޭނެ މުހިންމު ނިންމުމެއް ކަމާމެދަކު ޝައްކެއް ނެތެވެ.