މީގެ 800 އަހަރަށް ވުރެ ގިނަ ދުވަސް ކުރިން، ހިޖުރީ ސަނަތުން 548 ވަނަ އަހަރުގެ ރަބީއުލްއާހިރު މަހުގެ 2 ވަނަ ދުވަހު، ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްގެފާނާއި ރައްޔިތުން އިސްލާމްދީން ގަބޫލުކުރިއެވެ. މިއީ މޮރޮކޯގެ އިލްމުވެރިޔާ އަބުލް ބަރަކާތު ޔޫސުފުލް ބަރުބަރީ ދެއްވި ދައުވަތަކަށް، އޭރު މާލޭގައި އޮތް ބުދައްނަމާޒުކުރުމުގެ އާދަކާދަތައް ދޫކޮށް، ހައްގު މަގު ހޯދުމުގެ ނިޔަތުގައި ދިވެހިން ނިންމި ތާރީހީ އެންމެ ބޮޑު ނިންމުމެވެ.
އިސްލާމްދީނުގެ އަލިކަން ރާއްޖެއަށް ފޯރުމުގެ ކުރިން ދިވެހިން އުޅެމުން ދިޔައީ ބުދުދީނުގެ މަތީގައެވެ. ތާރީހީ ފަތްކޮޅުތަކާއި ލޯމާފާނުތަކުން އެނގޭ ގޮތުގައި، އޭރު ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ބުދުކޯލުތަކާއި ފައްޅިތައް ހުއްޓެވެ. ނަމަވެސް އިސްލާމްދީން ގަބޫލުކުރުމާ އެކު، މުޅި ރާއްޖޭގެ ސަގާފަތާއި، އާދަކާދައާއި އަދި ވެރިކަން ހިންގުމުގެ ނިޒާމަށް ވަރަށް ބޮޑު އިންގިލާބީ ބަދަލެއް އައެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމްވުމުގެ މައިގަނޑު ސަބަބެއް ކަމަށް ތާރީހު ލިޔުންތެރިން އިއްތިފާގުވަނީ، ރާއްޖެއަށް ވަޑައިގެންނެވި ދީނީ އިލްމުވެރިޔާގެ ހިކުމަތްތެރި މަސައްކަތްޕުޅަށެވެ. މަޝްހޫރު ސައްޔާހު އިބްނު ބަތޫތާގެ ލިޔުންތަކުގައި މި އިލްމުވެރިޔާއަކީ މޮރޮކޯއަށް ނިސްބަތްވާ ބޭކަލެއް ކަމަށް ބަޔާންކޮށްފައިވެއެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ބައެއް އެހެން ދިރާސާތަކުން މިއީ ފާރިސްކަރައިގެ ތަބްރީޒަށް ނިސްބަތްވާ މައުލާނާ ހާފިޒު އަބުލް ބަރަކާތު ޔޫސުފުލް ތަބްރީޒީ ކަމަށް ވެސް ބުނެފައިވެއެވެ.
ރާއްޖެ އިސްލާމްވުމާ ގުޅިފައިވާ އެންމެ މަޝްހޫރު އެއް ހާދިސާއަކީ ރަންނަމާރީގެ ހާދިސާއެވެ. ކޮންމެ މަހަކު އެއްފަހަރު މާލޭގެ ބުދުކޯލަކަށް ކުއްޖަކު ގެންދަން ޖެހޭ ކަމަށާއި، އަބުލް ބަރަކާތު އެތަނަށް ވެދެވަޑައިގެން ކީރިތި ގުރުއާން ކިޔަވާވިދާޅުވުމުން އެ ނުބައި އާދަ ނިމުމަކަށް އައި ކަމަށް ތާރީހުގައި ލިޔެވިފައިވެއެވެ. މިއީ ދިވެހިންގެ ހިތްތަކުގައި އިސްލާމްދީނަށް ލޯބި ޖެހުމަށާއި، ހައްގު މަގު ފެނުމަށް މެދުވެރިވި މުހިންމު ސަބަބެއް ކަމަށް ވެއެވެ.
މި ހާދިސާއަށް ފަހު، އޭރު ރާއްޖޭގެ ރަސްކަމުގައި ހުންނެވި ސިރީ ބަވަނާދީއްތަ މަހާރަދުން އިސްލާމްދީން ގަބޫލުކުރެއްވިއެވެ. އަދި އެ މަނިކުފާނުގެ ނަންފުޅު ސުލްތާން މުހައްމަދު އިބްނު އަބްދުﷲ (ދަރުމަވަންތަ ރަސްގެފާނު) ގެ ނަމަށް ބަދަލުކުރެއްވިއެވެ. ރަސްގެފާނު އިސްލާމްވުމާ އެކު، ދައުލަތުގެ އަމުރަށް މުޅި ރާއްޖެ އެކީގައިހެން އިސްލާމްދީނުގެ ހިދާޔަތަށް އެނބުރުނެވެ.
ރާއްޖޭގެ ތާރީހީ އިލްމުވެރިޔާ އަދި ގިނަ ދިރާސާތަކެއް ކުރައްވާފައިވާ ނަސީމާ މުހައްމަދު ލިޔުއްވާފައިވާ ގޮތުގައި، ދިވެހިން އިސްލާމްދީން ގަބޫލުކުރުމަކީ ރާއްޖޭގެ ތާރީހުގައި އައި އެންމެ މުހިންމު ބަދަލެވެ. "އިސްލާމްދީނާ އެކު ދިވެހިންނަށް އާ އަކުރުތަކަކާއި، ތައުލީމީ ނިޒާމަކާއި، އަދި އަދުލު އިންސާފުގެ އާ ނިޒާމެއް ތައާރަފުވެގެން ދިޔަ،" ކަމަށް ނަސީމާގެ ލިޔުންތަކާ ހަވާލާދީ ތާރީހު ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުންޏެވެ. މިއީ ގައުމެއްގެ ގޮތުގައި ރާއްޖެ ކުރިއަރައި ދިޔުމުގެ ފެށުމެވެ.
އިސްލާމްދީން ގަބޫލުކުރުމަށް ފަހު، ރާއްޖޭގައި ހުރި ބުދުކޯލުތައް މުގުރާލައި، އެ ތަންތަނުގައި މިސްކިތްތައް ބިނާކުރަން ފެށުނެވެ. މާލޭގައި ހުރި އެންމެ ދުވަސްވީ އެއް މިސްކިތް ކަމަށްވާ ހުކުރު މިސްކިތަކީ ވެސް މިގޮތުން ބިނާކުރެވުނު މުހިންމު ބިނާއެކެވެ. މިއީ ދިވެހިންގެ ދީނީ ވަހުދަތާއި، ފަންނުވެރިކަން ރަމްޒުކޮށްދޭ އެންމެ ވަރުގަދަ އެއް ނިޝާނެވެ.
ތާރީހު ލިޔުންތެރިޔާ ހަސަން ތާޖުއްދީނު ލިޔުއްވި "ތާރީހު އިސްލާމީ ދީބާ މަހަލް" ގައި ވެސް ދިވެހިން އިސްލާމްވި ގޮތުގެ މުހިންމު މައުލޫމާތުތަކެއް ހިމަނާފައިވެއެވެ. އޭނާ ބަޔާންކުރައްވާ ގޮތުގައި، އިސްލާމްދީނުގެ ސަބަބުން ދިވެހިންގެ މެދުގައި އޮތް ބައިބައިވުންތައް ނެތިގޮސް، މުޖުތަމައުގައި އެއްބައިވަންތަކަމާއި ސުލްހަ މަސަލަސްކަން ގާއިމުވެގެން ދިޔައެވެ. މިއީ އޭގެ ކުރިން ދިވެހިންނަށް ލިބިފައިނުވާ ފަދަ އަމާންކަމެކެވެ.
ދިވެހިރާއްޖެއަށް ލިޔަންކިޔަން ދަސްވުމާއި، އަރަބި ބަހުގެ ނުފޫޒު ދިވެހި ބަހަށް ފޯރުމަކީ ވެސް މި މަތިވެރި ދީނުގެ ސަބަބުން ލިބުނު ފާހަގަކޮށްލެވޭ ކުރިއެރުމެކެވެ. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ބޭނުންކުރާ ތާނަ އަކުރަކީ ވެސް އަރަބި އަކުރުތަކުގެ ނުފޫޒާ އެކު އުފެދިގެން އައި އަކުރެއް ކަމަށް ބަހަވީ އިލްމުވެރިން ގަބޫލުކުރެއެވެ. މިއީ ދިވެހިންގެ ސަގާފަތާއި ދީން ވަކިނުކުރެވޭ މިންވަރަށް ގުޅިފައިވާ ކަމުގެ ދިރިހުރި ހެއްކެކެވެ.
މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ރާއްޖެ އިސްލާމްވީ ދުވަސް ފާހަގަކުރާއިރު، މިއީ ހަމައެކަނި ތާރީހީ މުނާސަބަތެއްގެ ގޮތުގައި ދެކުމުގެ ބަދަލުގައި، ކާބަފައިން އަޅުގަނޑުމެންނަށް ދައްކައިދިން ސީދާ މަގު މަތީގައި ދެމިތިބުމަށް އަޒުމް ކަނޑައަޅަންޖެހޭ ދުވަހެކެވެ. ބޭރުގެ އެކި ނުފޫޒުތަކާއި ފިކުރުތަކުން ދިވެހިންގެ އަގީދާ ސަލާމަތްކޮށް، އަންނަން އޮތް ޖީލުތަކަށް މި މަތިވެރި ނިއުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމަކީ ކޮންމެ ދިވެއްސެއްގެ ގައުމީ އަދި ދީނީ ވާޖިބެކެވެ.
ރެފަރެންސް:
1. އިބްނު ބަތޫތާގެ ރިހްލާ (ދިވެހިރާއްޖެއާ ބެހޭ ބައި)
2. ހަސަން ތާޖުއްދީނުގެ ތާރީހު އިސްލާމީ ދީބާ މަހަލް
3. ނަސީމާ މުހައްމަދު، "ދިވެހިރާއްޖެ އިސްލާމްވުން" (ތާރީހީ ދިރާސާ މައުލޫމާތު)