ބޮޑާކަމާއި ކިބުރުވެރިކަމަކީ އިންސާނާގެ އަޚްލާޤު ހަލާކުކޮށް، މާތް ﷲ ގެ ރަޙްމަތުން އޭނާ މަހްރޫމްކުރުވާ އެންމެ ނުރައްކާތެރި އެއް ސިފައެވެ. ކިބުރުވެރިކަމަކީ އެހެން މީހުންނަށްވުރެ ތިމާ މަތިވެރިކޮށް ދެކެ، ޙައްޤު ބަސް ޤަބޫލުކުރުމަށް އިންކާރުކުރުމެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި މިއީ ނުހަނު ބޮޑަށް ނަހީކުރައްވާފައިވާ، އަދި އިންސާނާގެ ރޫޙާނީ ދިރިއުޅުން މުޅިން ހަލާކުކޮށްލާ ނުބައި ޚުލްޤެކެވެ.
ކިބުރުވެރިކަމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން ބަޔާންކުރައްވައި ކީރިތި ޤުރްއާނުގައި މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ: وَلَا تَمْشِ فِي الْأَرْضِ مَرَحًا ۖ إِنَّكَ لَن تَخْرِقَ الْأَرْضَ وَلَن تَبْلُغَ الْجِبَالَ طُولًا (ސޫރަތުލް އިސްރާ: 37). މިއާޔަތުގެ މާނައީ: "އަދި ބިމުގައި ބޮޑާވެގެންވާޙާލު ހިނގާނޫޅޭށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ބިންގަނޑެއް ފަޅައެއް ނުލެވޭނެއެވެ. އަދި އުސްކަމުގައިވާ ފަރުބަދަތަކާ ހަމައަށް ނުވެސް ފޯރޭނެއެވެ." މިއާޔަތުން އެނގޭގޮތުގައި އިންސާނާއަކީ ކިތަންމެ ބޮޑާވިކަމުގައި ވިޔަސް، ކުޅެދުންތެރިކަމެއް ނެތް ނިކަމެތި މަޚްލޫޤެކެވެ.
މުފްތީ މެންކް އޭނާގެ ދަރުސްތަކުގައި ފާހަގަކުރައްވާ ގޮތުގައި، ކިބުރުވެރިކަމަކީ ވަރަށް ވަންހަނާކޮށް ހިތުގެ ތެރެއަށް ވަދެގަންނަ އެއްޗެކެވެ. މީހަކަށް ލިބޭ މާލީ ތަނަވަސްކަމެއް، ޢިލްމެއް، ނުވަތަ އަޅުކަމެއްގެ ސަބަބުންވެސް އެހެން މީހުންނަށްވުރެ ތިމާ މަތިވެރިކަމަށް ހީކުރެވޭ ހީވުމަކީ ކިބުރުވެރިކަމުގެ ފެށުމެވެ. މުފްތީ މެންކް އިރުޝާދު ދެއްވާގޮތުގައި، ތިމާއަށް ލިބޭ ކޮންމެ ނިޢުމަތަކީ މާތް ﷲ ގެ ހަޟްރަތުން ލިބުނު ފަޟްލުވަންތަކަމެއްކަން ޤަބޫލުކޮށް، އަބަދުވެސް މަޑުމައިތިރިކަން އިޚްތިޔާރުކުރަންޖެހެއެވެ.
ކިބުރުވެރިކަމުގެ ސަބަބުން އިޖުތިމާޢީ ގުޅުންތައް ހަލާކުވެ، މީހުންގެ މެދުގައި އޮންނަ ލޯތްބާއި އިޙްތިރާމް ގެއްލިގެންދެއެވެ. ބޮޑާ މީހާއަކީ އެހެން މީހުންގެ އިޙްސާސްތަކަށް ޤަދަރުކުރާނެ މީހެއް ނޫނެވެ. މީގެ ބަދަލުގައި ކަމަކާ ކުރިމަތިލާއިރު، އަބަދުވެސް އަމިއްލަ އެދުމާއި ބޮޑާކަން އިސްކުރުމުން މުޖުތަމަޢުގެ އެކުވެރިކަމުގެ ބަދަހިކަން ކެނޑިގެންދެއެވެ.
ބޮޑާކަމާއި ކިބުރުވެރިކަމުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި އަބަދުވެސް އަމިއްލަ ނަފްސު ޙިސާބުކުރަންޖެހެއެވެ. ތިމާއަށް ލިބިފައިވާ ކޮންމެ ކާމިޔާބީއަކީ މާތް ﷲ ގެ އިރާދަފުޅާއެކު ލިބުނު އެއްޗެއްކަން ހަނދާންކޮށް، އިންސާނުންގެ މެދުގައި ތަވާޟުޢުވެރިކަން (މަޑުމައިތިރިކަން) އާލާކުރަންޖެހެއެވެ. ހަޤީޤީ މާތްކަމާއި އުފާވެރިކަންވަނީ ކިބުރުވެރިކަން ދޫކޮށް، މާތް ﷲ އާއި އެކަލާނގެ އަޅުތަކުންގެ ކުރިމަތީގައި ނިކަމެތިވެގަނެގެންނެވެ.
ހަވާލާ: މުފްތީ މެންކުގެ ދަރުހަކުން 2026.