އިންސާނީ މުޖުތަމަޢުގެ އިޖުތިމާޢީ ގުޅުންތައް ބަދަހިކޮށް، އެކުވެރިކަމާއި ލޯބި އާލާކުރުމަށްޓަކައި އިސްލާމްދީން ދީފައިވާ އިރުޝާދުތަކަކީ ނުހަނު މުހިންމު އަދި ފުރިހަމަ އިރުޝާދުތަކެކެވެ. މީހުންގެ ޢައިބުތައް ހޯދައި، އެކަކު އަނެކަކުގެ ފަހަތުން އެކަކު އަނެކަކަށް ނޭދެވޭ ވާހަކަތައް ދެއްކުމަކީ ނުވަތަ ޣީބަބުނުމަކީ އިސްލާމްދީނުގައި އެންމެ ބޮޑެތި ފާފަތަކުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ، މުޖުތަމަޢު ބަލިކަށިކޮށްލާ ނުރައްކާތެރި އާދައެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ދުލުން ބޭރުވާ ކޮންމެ ބަހަކީ މާތް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުގައި މަސްއޫލުވާންޖެހޭނެ ބަހެއްކަން ހަނދާން ބެހެއްޓުމަކީ އީމާންކަމުގެ އަސާސެކެވެ.
މާތް ﷲ ކީރިތި ޤުރްއާނުގައި ޣީބަބުނުމުގެ ނުރައްކާތެރިކަން ބަޔާންކުރައްވަމުން ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ: ﴿يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اجْتَنِبُوا كَثِيرًا مِّنَ الظَّنِّ إِنَّ بَعْضَ الظَّنِّ إِثْمٌ ۖ وَلَا تَجَسَّسُوا وَلَا يَغْتَب بَّعْضُكُم بَعْضًا ۚ أَيُحِبُّ أَحَدُكُمْ أَن يَأْكُلَ لَحْمَ أَخِيهِ مَيْتًا فَكَرِهْتُمُوهُ ۚ وَاتَّقُوا اللَّهَ ۚ إِنَّ اللَّهَ تَوَّابٌ رَّحِيمٌ﴾ (ސޫރަތުލް ޙުޖުރާތު: 12). މާނައީ: "އޭ އީމާންވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ހީގެ ތެރެއިން ގިނަ ކަންތަކުން ތިޔަބައިމީހުން ދުރުވެގަންނާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ބައެއް ހީއަކީ ފާފައެކެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން ޖާސޫސް ނުކުރާށެވެ! އަދި އެކަކު އަނެކަކަށް ޣީބަ ނުބުނާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުންކުރެ އެކަކުވެސް އޭނާގެ އަޚާ މަރުވެފައި އޮއްވައި، އޭނާގެ މަސްކެއުމަށް ލޯބިކުރާނެހެއްޔެވެ؟ ފަހެ، ތިޔަބައިމީހުން އެކަމަކަށް ނުރުހުނުއެވެ. އަދި ތިޔަބައިމީހުން ﷲ އަށް ތަޤުވާވެރިވާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، ﷲ އީ، ތައުބާ ޤަބޫލުކުރައްވާ، ރަޙީމްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ."
މުފްތީ މެންކްގެ ދީނީ ދަރުސްތަކުގައި ފާހަގަކުރައްވާ ގޮތުގައި، ދޭތެރެޖެއްސުމާއި ޣީބަބުނުމަކީ އިންސާނާގެ އަޚްލާޤީ ފޭރާން ވީދި، އޭނާ ކޮށްފައިވާ ހެޔޮ ޢަމަލުތަކުގެ އަސަރު ފޮހެވިގެންދާ ފަދަ ކަމެކެވެ. މުފްތީ މެންކް އިރުޝާދު ދެއްވާ ގޮތުގައި، އެހެން މީހެއްގެ ވާހަކަ ދައްކަން ހިތަށްއަރާ ކޮންމެ ހިނދެއްގައި، އެ ވާހަކައަކުން އަނެކާއަށް ނުވަތަ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ލިބޭނެ ފައިދާއަކާމެދު ވިސްނާލަންޖެހެއެވެ. އެހެން މީހުންގެ ޢައިބުތައް ހޯދުމުގެ ބަދަލުގައި އަމިއްލަ ނަފްސު އިޞްލާޙުކުރުމަށް އިސްކަންދިނުމަކީ އިސްލާމީ އަޚްލާޤުގެ އެންމެ އުސް މިންގަނޑެވެ.
ޣީބަބުނުމުގެ ނުބައި އާދައިން ދުރުހެލިވުމަށްޓަކައި އެންމެ ފުރަތަމަ ކުރަންޖެހޭ ކަމަކީ މަޖިލިސްތަކާއި އެކުވެރިންގެ މެދުގައި ދެކެވޭ ވާހަކަތައް ކޮންޓްރޯލްކުރުމެވެ. އެހެން މީހުންގެ ނުބައި ވާހަކަ ދެކެވޭ މަޖިލިސްތަކުން ދުރުހެލިވުމާއި، އެފަދަ ވާހަކައެއް ދެކެވޭނަމަ މައުޟޫޢު ބަދަލުކޮށްލުން ނުވަތަ އެކަން ހުއްޓުވުމަށް މަސައްކަތްކުރުމަކީ ކޮންމެ މުސްލިމެއްގެ މައްޗަށް ވާޖިބެކެވެ. އަދި އިންސާނާއަށް ހެޔޮ ބަހެއް ނުބުނެވޭނަމަ ހިމޭނުން ހުރުމަކީ ސަލާމަތްކަން ލިބެނިވި ގޮތެވެ.
ޚުލާޞާކޮށް ދަންނަވާނަމަ، ދޭތެރެޖެއްސުމާއި ޣީބަބުނުމުން ދުރުހެލިވުމަކީ ހަމައެކަނި ފަރުދީ އަޚްލާޤީ ސިފައެއް ނޫނެވެ. އެއީ މުޅި މުޖުތަމަޢުގެ އަމާންކަމާއި އެކުވެރިކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި އިސްލާމީ އުޞޫލެކެވެ. އަމިއްލަ ދުލާއި ގުނަވަންތައް ރައްކާތެރިކޮށް، އަނެކާގެ ޢިއްޒަތާއި އަބުރަށް މާތްކޮށް ހިތައިގެން މެނުވީ ޙަޤީޤީ މުސްލިމަކަށް ނުވެވޭނެއެވެ. މާތް ﷲ އަޅަމެންގެ ދޫތައް ރައްކާތެރިކުރައްވައި، ހެޔޮބަސް ބުނާ ބަޔަކު ކަމުގައި ލައްވާށިއެވެ.
ހަވާލާ: މުފްތީ މެންކުގެ ދަރުހަކުން 2025.