އިސްލާމްދީނަކީ އަޚްލާޤީ ރީތި ސިފަތަކުގެ މައްޗަށް ބިނާވެގެންވާ މަތިވެރި ދީނެކެވެ. މުޖުތަމަޢުގެ ތެރޭގައި އެކަކު އަނެކަކަށް ރަޙުމްކޮށް ހިތުމާއި، ޚާއްޞަކޮށް އުމުރުން ދުވަސްވީ ބޮޑެތި މީހުންނަށް ޤަދަރުކުރުމަކީ އިސްލާމީ މުޖުތަމަޢެއްގެ އެންމެ މުހިންމު އެއް އަސާސެވެ. ރަޙުމްކުރުމަކީ ހަމައެކަނި އާދަކާދައެއް ނޫނެވެ. އެއީ މާތް ﷲ ގެ ޙަޟްރަތުން ދަރުމައާއި ޘަވާބު އެދިގެން ކުރެވޭ އަޅުކަމުގެ ތެރޭގައި ހިމެނޭ ކަމެކެވެ.
ކީރިތި ޤުރްއާނުގައި މާތް ﷲ ވަނީ މައިންބަފައިންނާއި އުމުރުންދުވަސްވީ މީހުންނަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމަށާއި، އެމީހުންނާއެކު އޯގާތެރިކަމާއެކު މުޢާމަލާތު ކުރުމަށް އަމުރުކުރައްވާފައެވެ. އެކަލާނގެ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ:
﴿وَقَضَىٰ رَبُّكَ أَلَّا تَعْبُدُوا إِلَّا إِيَّاهُ وَبِالْوَالِدَيْنِ إِحْسَانًا ۚ إِمَّا يَبْلُغَنَّ عِندَكَ الْكِبَرَ أَحَدُهُـمَا أَوْ كِلَاهُمَا فَلَا تَقُل لَّهُمَا أُفٍّ وَلَا تَنْهَرْهُمَا وَقُل لَّهُمَا قَوْلًا كَرِيمًا﴾ މާނައީ: "އަދި އެކަލާނގެއަށް މެނުވީ ތިޔަބައިމީހުން އަޅުކަން ނުކުރުމަށާއި، މައިންބަފައިންނަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމަށް ތިޔަބައިމީހުންގެ ވެރިރަސްކަލާނގެ ކަނޑައަޅުއްވައި އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. އެ ދެމީހުންކުރެ އެކަކު، ނުވަތަ އެ ދެމީހުން ތިޔަބައިމީހުންގެ ގާތުގައި ތިބެ އުމުރުން ދުވަސްވެ މުސްކުޅިވިނަމަވެސް، އެ ދެމީހުންނަށް "އުއްފު" ވެސް ނުބުނާށެވެ! އަދި އެ ދެމީހުންނަށް އަޑުލައި ނުހަދާށެވެ! އަދި މާތްވެގެންވާ ބަހުން އެ ދެމީހުންނަށް ބަސްބުނާށެވެ!" (ސޫރަތުލް އިސްރާ: 23)
މަޝްހޫރު ދީނީ ޢިލްމުވެރިޔާ މުފްތީ މެންކް ވިދާޅުވެފައިވާ ގޮތުގައި، އުމުރުންދުވަސްވީ މީހުންނަށް ހެޔޮކޮށް ހިތުމަކީ ހަމައެކަނި އަޚްލާޤީ ވާޖިބެއް ނޫނެވެ. އެއީ އިންސާނާގެ އަމިއްލަ މުސްތަޤްބަލަށްޓަކައި ކުރެވޭ އިންވެސްޓްމަންޓެކެވެ. މިއަދު އަޅުގަނޑުމެން ދުވަސްވީ މީހުންނަށް އަޅާލައި، އިޙްތިރާމްކޮށްފިނަމަ، މާތް ﷲ ގެ އިރާދަފުޅާއެކު، އަޅުގަނޑުމެން އުމުރުން ދުވަސްވާ ދުވަހު އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިޙްތިރާމްކޮށް އަޅާލާނެ ބަޔަކު މާތް ﷲ މިންވަރުކުރައްވާނެއެވެ.
އުމުރުން ދުވަސްވީ މީހުންނަކީ ގިނަ ތަޖުރިބާތަކެއް ކޮށް، މުޖުތަމަޢަށް ގިނަ ޚިދުމަތްތަކެއް ކޮށްދީފައިވާ ބައެކެވެ. އެމީހުންގެ ޙިކުމަތާއި ނަޞޭޙަތުން ލިބޭ ފައިދާ ވަރަށް ބޮޑެވެ. އެހެންކަމުން، އެމީހުންގެ ވާހަކަތަކަށް ކެތްތެރިކަމާއެކު އަޑުއެހުމާއި، މަޝްވަރާ ހޯދުމާއި، އެމީހުންގެ ބޭނުންތައް ފުއްދައިދިނުމުގައި އަވަސްވެގަތުމަކީ ޒުވާނުންގެ ކިބައިގައި ހުންނަންޖެހޭ މުހިންމު ސިފައެކެވެ.
ބޮޑެތިމީހުންނަށް ޤަދަރުކުރުމަކީ މުޖުތަމަޢުގެ ބަދަހިކަމާއި އަމާންކަން ދެމެހެއްޓުމަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު އެއް މަގެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ޙަޔާތުގައި ބޮޑެތިމީހުންނަށް އިޙްތިރާމްކޮށް، އެމީހުންނަށް އޯގާތެރިވުމަކީ މާތް ﷲ ގެ ރުއްސެވުމާއި ބަރަކާތް އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމަށް ލިބިގެންދާނެ ކަމެކެވެ.
ަހަވާލާ: މުފްތީ މެންކުގެ ދަރުހަކުން 2026.