ރާއްޖޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ކާބޯތަކެތިން ވިހަވުމުގެ ހާދިސާތައް އިންތިހާއަށް އިތުރުވެފައިވާއިރު، މޯލްޑިވްސް ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އޮތޯރިޓީ (އެމްއެފްޑީއޭ) އިން ބޮޑު އޮޕަރޭޝަނެއް ފެށުމަށް ވަނީ ނިންމާފައެވެ. އަންނަ މަހުގެ ފަސް ވަނަ ދުވަހުން ފެށިގެން ވިހި ވަނަ ދުވަހުގެ ނިޔަލަށް ކުރިއަށްގެންދާ މި އިންސްޕެކްޝަނަކީ، ވިޔަފާރީގެ އުސޫލުން ގޭގޭގައި ހަދައިގެން ފިހާރަތަކަށް ސަޕްލައިކުރާ ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ފަށާ ހަރަކާތެކެވެ.
ފާއިތުވި އަހަރުތަކުގައި ހިނގާފައިވާ ބައެއް ހާދިސާތަކަށް ބަލާއިރު، މި މައްސަލައިގެ ސީރިއަސްކަން ވަރަށް ރަނގަޅަށް ހާމަވެއެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި، ރައްޔިތުންގެ މަޖިލީހުގެ ކެންޓީނުން ކޭ މަސްތަކެއްގައި "ހިސްޓަމިން" ވިހަ ހުރެގެން ފަސް މެންބަރުންނާއި މުވައްޒަފުންނަށް ފަރުވާދޭން ޖެހުނު ހާދިސާ ހިމެނެއެވެ. އަދި އޭގެ އިތުރުން، ދެހާސް ސައްބީސް ވަނަ އަހަރުގެ އޮގަސްޓް މަހު އައްޑޫ ސިޓީ ފޭދޫ ސްކޫލްގެ ކެޑޭޓް ކޭމްޕެއްގައި ކެއި އެއްޗަކުން ވިހަވެގެން ތިރީސް އެއް ކުދިންނަށް އެކި ހޮސްޕިޓަލްތަކުގައި ފަރުވާދޭން ޖެހުނެވެ. މިއީ މުޅި މުޖުތަމައު ސަމާލުވާންޖެހޭ ވަރުގެ ބޮޑެތި މައްސަލަތަކެކެވެ.
މަހުގެ ބާވަތްތަކުން އުފެދޭ "ހިސްޓަމިން" ވިހައަކީ ދިވެހިންގެ ކެއިންބުއިމުގައި އޮތް އެންމެ ބޮޑު އެއް ނުރައްކަލެވެ. ކަނޑުމަސް، ހާއްސަކޮށް ކަޅުބިލަމަހާއި ރީނދޫއުރަހަ ކަންނެލި، ރަނގަޅަށް ފިނިނުކޮށް ގިނައިރު ބެހެއްޓުމުން އުފެދޭ މި ވިހައަކީ، އާދައިގެ ވިހަތަކާ ހިލާފަށް ކެއްކިޔަސް ނުވަތަ ތެލުލިޔަސް ނެތިގެންދާ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ޝެވަލް ބްލާންކް ރަންދެލި ރިސޯޓުގެ ފަސްދޮޅަހަށްވުރެ ގިނަ މުވައްޒަފުން ވެސް ވަނީ މަހުން ވިހަވެ، ބޮޑު ކްލަސްޓާއެއް އުފެދިފައެވެ. މީގެ އިތުރުން، ދެހާސް ތޭވީސް ވަނަ އަހަރުގެ މިނިވަން ދުވަހުގެ ހަރަކާތްތަކަށްފަހު މާލެ ސަރަހައްދުގައި "ނޯރޯވައިރަސް" ފެތުރި އެތައް ސަތޭކަ ބަޔަކަށް ފަރުވާދޭން ޖެހުނުކަން ވެސް ފާހަގަކޮށްލެވެއެވެ.
މިފަދަ ނުރައްކާތެރި މައްސަލަތައް ހައްލުކުރުމަށް، ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ދަނީ ކުއްލި އޮޕަރޭޝަންތައް ހިންގަމުންނެވެ. އެގޮތުން، ދެހާސް ފަންސަވީސް ވަނަ އަހަރުގެ ސެޕްޓެމްބަރު މަހު، ސާފުތާހިރުކަން ކުޑަވުމުގެ ސަބަބުން، ސާޅީސް އަށް ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައި މާލެ، ވިލިމާލެ އަދި ހުޅުމާލެއިން 25 ތަނެއް ވަނީ ކުއްލި ގޮތަކަށް ބަންދުކޮށްފައެވެ. ހަމައެއާއެކު، ދެހާސް ސައްބީސް ވަނަ އަހަރުގެ އޮކްޓޯބަރު މަހު ހުޅުމާލޭގައި ގަވާއިދާ ހިލާފަށް ހިންގަމުންދިޔަ ހަތަރު ތަނެއް ވެސް ވަނީ ބަންދުކޮށްފައެވެ.
"ގޭގޭގައި ކާބޯތަކެތި އުފައްދާ ފަރާތްތަކުން އަމަލުކުރަމުންދާ ގޮތް ބެލުމަށް ސަވެއިލަންސް އިންސްޕެކްޝަންތަކެއް ކުރިއަށް ގެންދިއުމަށް ވަނީ ހަމަޖެހިފައި،" އާންމުންގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނައުމަށްޓަކައި އެމްއެފްޑީއޭއިން ނެރުނު ބަޔާނުގައި ބުނެފައިވަނީ މިއީ، ގޭގައި ތައްޔާރުކޮށްގެން ފިހާރަތަކަށް ވިއްކަން ނެރޭ ތަކެތީގެ ސާފުތާހިރުކަން ކަށަވަރުނުވާތީ އާންމުން ކުރަމުންދާ ޝަކުވާތަކަށް ހައްލެއް ހޯދައިދިނުމުގެ ގޮތުން ހިންގާ ހަރަކާތެއްކަމަށެވެ.
މިއަހަރު އަމަލުކުރަން ފެށި ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ ގާނޫނަކީ، މިފަދަ މައްސަލަތަކަށް އޮތް އެންމެ ބޮޑު ގާނޫނީ ހައްލެވެ. މި ގާނޫނުގެ ދަށުން، ހުއްދަ ނެތި ކާބޯތަކެތި ވިއްކާ ފަރާތްތަކާއި، ގަވާއިދާ ހިލާފުވާ ފަރާތްތައް ދިހަ ހާސް ރުފިޔާއިން ފެށިގެން ފަސް ލައްކަ ރުފިޔާއާ ހަމައަށް ޖޫރިމަނާ ކުރެވޭނެއެވެ. މިއީ އާންމުންގެ ސިއްހަތު ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި، ކާބޯތަކެތި އުފައްދާ ފަރާތްތައް ޒިންމާދާރުކުރުވުމަށް އެޅުނު ވަރަށް މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.
އާންމުން ކެއުމަށް ބޭނުންކުރާ ގިނަ ތަކެއްޗަކީ ބޭރުން އެތެރެކުރާ ތަކެއްޗަށް ވާއިރު، ރާއްޖޭގައި އުފައްދާ ހެދިކާއާއި ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ ނުހަނު ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. ވިޔަފާރީގެ ގޮތުގައި ކާބޯތަކެތި ތައްޔާރުކުރާ ގޭގެއަށް ހާއްސަކޮށްގެން އެމްއެފްޑީއޭއިން ފަށާ މި އޮޕަރޭޝަނަކީ، ކާބޯތަކެތީގެ ސަބަބުން ދިމާވާ ނުރައްކާތެރި ސިއްހީ މައްސަލަތަކަށް ލިބިގެންދާނެ ވަރަށް ބޮޑު ތަސައްލީއެކެވެ. ކާބޯތަކެތީގެ ސަލާމަތާއި ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ސަރުކާރުގެ ޒިންމާއެއް ނޫނެވެ، އެއީ ކޮންމެ ފަރުދެއްގެ ވެސް ފުރާނައާ ގުޅިފައިވާ މުހިންމު ކަމެކެވެ.
ރިފަރެންސް:
މޯލްޑިވްސް ފުޑް އެންޑް ޑްރަގް އޮތޯރިޓީ. (2024). ކާބޯތަކެތީގެ ރައްކާތެރިކަމުގެ ގާނޫނު 2024/6. ދިވެހި ސަރުކާރުގެ
ހެލްތް ޕްރޮޓެކްޝަން އޭޖެންސީ. (2023). ރާއްޖޭގައި ކާބޯތަކެތި ވިހަވުމުގެ ހާދިސާތަކުގެ ރިޕޯޓު. މިނިސްޓްރީ އޮފް ހެލްތް.