ހުޅުމާލެ ފޭސް 2 ގެ ވިނަރެސް ޓަވަރެއްގެ ތިރީގައި ހުރި ފިހާރައެއްގެ ބޭރު ޑިޖިޓަލް ބޯޑުން، ދަންވަރު 3:23 ހާއިރު އަންހެނެއްގެ ބަރަހަނާ ފޮޓޯއެއް ފެންނަން ފެށި ހިނދު، ގިނަ ބަޔަކަށް ލިބުނީ ކުއްލި ސިހުމެކެވެ. އެ ފޮޓޯއާއެކު ސްކްރީނުން ފެންނަން ހުރި "ހެކްޑް ބައި ލީކާސް" މި ލިޔުމަކީ އާދައިގެ ސަމާސާއެއް ނޫނެވެ. މިއީ މީސްމީޑިއާގެ އަނދިރި ކަނުތަކުގައި ފިލައިތިބެ، އެތައް ބައެއްގެ އަބުރާއި ޒާތީ މިނިވަންކަން ފޭރިގަންނަމުންދާ ނުރައްކާތެރި ނެޓްވޯކެއްގެ ބިރުވެރިކަން މަގުމައްޗަށް ބަންޑުންވެގެން ދިޔަ ވަގުތެވެ.
މި ހާދިސާއަކީ ހަމައެކަނި ވިޔަފާރި ބޯޑެއް ހެކްކޮށްލުމުގެ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. މިއީ ދިވެހި މުޖުތަމައުގައި ޓެލެގްރާމް ފަދަ ޕްލެޓްފޯމުތައް މެދުވެރިކޮށް ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ހިންގަމުންދާ ބްލެކްމެއިލް ކުރުމާއި، މީހުންގެ ޒާތީ ފޮޓޯ އާއި ވީޑިއޯ ބޭނުންކޮށްގެން ހިންގާ ބޮޑު ޖަރީމާގެ އަނދިރި ހަގީގަތް ހާމަވެގެން ދިޔަ ހާދިސާއެކެވެ. މީގެ ކުރިން އޮންލައިން ގްރޫޕުތަކަށް ހަނިވެފައި އޮތް މި ނުބައި ވަބާ، އާންމުން ހިނގާބިނގާވެ އުޅޭ މަގުތަކުގެ ސްކްރީންތަކަށް ފޯރާފައި މިވަނީ، އެ ނުލަފާ ވިޔަފާރި ހިންގާ ފަރާތްތަކުގެ ކެރުމާއި ނުރައްކާތެރިކަން ހުރި މިންވަރު ދައްކުވައިދެމުންނެވެ.
ފަންނީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، މިފަދަ ޑިޖިޓަލް އިޝްތިހާރު ބޯޑުތަކަކީ އާންމުކޮށް ސައިބާ ރައްކާތެރިކަމަށް މާބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ނުދީ ބަހައްޓާފައި ހުންނަ ވަސީލަތްތަކެކެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް މިފަދަ ސްކްރީންތައް ކޮންޓްރޯލް ކުރަނީ އިންޓަނެޓާ ގުޅާފައިވާ އެންޑްރޮއިޑް ޑިވައިސްތަކަކުން ނުވަތަ ކްލައުޑް ސޮފްޓްވެއާތަކަކުންނެވެ. ކަނެކްޝަންތަކުގައި ވަރުގަދަ ޕާސްވޯޑު ބޭނުން ނުކުރުމާއި، ރިމޯޓް އެކްސެސް އެޕްތައް ހުޅުވާލާފައި ބެހެއްޓުމާއި، އަދި ވައިފައި ނެޓްވޯކްތަކުގެ ސެކިއުރިޓީ ދަށުމަކީ ހެކަރުންނަށް މިފަދަ ސްކްރީންތަކުގެ ކޮންޓްރޯލް އަތުލުމަށް ލިބޭ ފަސޭހަ މަގެކެވެ. ސިކުންތުކޮޅެއްގެ ތެރޭގައި ސްކްރީނުގެ ކޮންޓްރޯލް ހޯދައި، އެމީހުން ބޭނުންވާ ކޮންޓެންޓެއް މުޅި ސަރަހައްދަށް ދައްކާލުމުގެ ގާބިލުކަން އެމީހުންނަށް ލިބެނީ މި ސަބަބުތަކާ ހުރެއެވެ.
"ލީކާސް" ނުވަތަ މިފަދަ ނަންނަމުގައި ހަރަކާތްތެރިވާ ގްރޫޕުތަކުން މީހުންގެ ޒާތީ ފޮޓޯތަކާއި ވީޑިއޯތައް ހޯދަނީ ވަރަށް ރޭވުންތެރިކޮށް ހިންގާ ސައިބާ ހަމަލާތަކުގެ ތެރެއިންނެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ސޯޝަލް މީޑިއާ އެކައުންޓުތައް ހެކްކުރުމަށް ފޮނުވާ ފޭކް ލިންކުތަކާއި، ޓެލެގްރާމްގެ ރަސްމީ މެސެޖެއް ކަމަށް ދައްކައިގެން އޮޅުވާލައިގެން ކޯޑު ހޯދުން ހިމެނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން ފޯނު މަރާމާތު ކުރާ ތަންތަނުން ޒާތީ މައުލޫމާތު ވަގަށް ނެގުމާއި، ފޯނު ގެއްލުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ކުރީގެ ލޯބިވެރިން ބަދަލުހިފުމުގެ ގޮތުން ފޮނުވާ ފޮޓޯތައް އެއްކޮށްގެން ބޮޑެތި ޑޭޓާބޭސްތައް މި މީހުން އުފައްދައެވެ.
މި ޖަރީމާގެ އެންމެ ބިރުވެރި ބަޔަކީ ފޮޓޯތައް ހޯދުމަށްފަހު ހިންގާ ބްލެކްމެއިލް ކުރުމުގެ ސިލްސިލާއެވެ. ފޮޓޯތައް ލިބުމާއެކު، އެ ފޮޓޯތައް އާންމުކޮށް ލީކުކޮށްލާނެ ކަމުގެ ބިރުދައްކައިގެން އަނިޔާ ލިބޭ މީހުންގެ އަތުން ބޮޑެތި އަދަދުތަކުން ފައިސާއަށް ޑިމާންޑް ކުރެއެވެ. އެއްފަހަރު ފައިސާ ދިނުމަކުން މި ބިރުވެރިކަމަކުން ސަލާމަތެއް ނުވެއެވެ. އިތުރު ފައިސާއަށް އެދުމާއި، އަދި އެއަށްވުރެ ނާތަހުޒީބު ޑިމާންޑުތައް ކުރިމަތިކުރުވައި، އެތައް ބައެއްގެ ދިރިއުޅުން އަނދަވަޅަކަށް ވައްޓާލައެވެ. ފައިސާ ނުދީފިނަމަ، އާއިލާއަށާއި ވަޒީފާ އަދާކުރާ ތަންތަނަށް އެ ފޮޓޯތައް ފޮނުވާނެ ކަމަށް ބުނެ ނަފްސާނީ ގޮތުން މީހުން ބަލިކަށިކޮށްލައެވެ.
މިއީ ކުދިކުދި ގްރޫޕުތަކަކުން ހިންގާ އާދައިގެ ކަމެއް ނޫންކަން ފުލުހުންގެ ހޯދުންތަކުން ވަނީ ވަރަށް ސާފުކޮށް ހާމަވެފައެވެ. ސެޕްޓެމްބަރު 2024 ގައި ފުލުހުންގެ ސައިބާ ކްރައިމް ސެންޓަރުން ހިންގި ބޮޑު އޮޕަރޭޝަނެއްގައި، މިފަދަ 571 ޓެލެގްރާމް ޗެނަލެއް ވަނީ ފުލުހުންގެ ބާރުގެ ދަށަށް ގެނެސްފައެވެ. އެ ޗެނަލްތަކުން 241،000 އަށްވުރެ ގިނަ ފޮޓޯ އާއި 86،000 އަށްވުރެ ގިނަ ވީޑިއޯ ފެނިފައިވާ ކަމަށް ފުލުހުން ހާމަކުރިއެވެ. މިއީ މީހުންގެ އަބުރާއި އިއްޒަތް ނީލަން ކިޔައިގެން ހިންގާފައިވާ ބޮޑު ވިޔަފާރިއެކެވެ.
އެ އޮޕަރޭޝަނުން ފަޅާއެރި ގޮތުގައި، މި ޗެނަލްތަކަށް ވަނުމަށް ސަބްސްކްރިޕްޝަން ފީގެ ގޮތުގައި އެކަނިވެސް ދެ މިލިއަނަށް ވުރެ ގިނަ ދިވެހި ރުފިޔާ ވަނީ އެ މީހުން ހޯދާފައެވެ. އެ ޗެނަލްތަކުގައި 34،680 އަށް ވުރެ ގިނަ މީހުން ސަބްސްކްރައިބްކޮށް، ފައިސާ ދައްކައިގެން އެ މަންޒަރުތައް ބަލަމުން ދިޔަކަން ފުލުހުންގެ ތަހުގީގަށް ވަނީ އެނގިފައެވެ. މި މައްސަލައިގައި އިސްކޮށް އުޅުނު ކަމުގެ ތުހުމަތުގައި ތިން މީހަކު ހައްޔަރުކޮށް، އެމީހުންގެ މައްޗަށް ދައުވާ ކުރުމުގެ މަސައްކަތް ވަނީ ފަށާފައެވެ. މި ނެޓްވޯކުން ހަމައެކަނި ފޮޓޯ ވިއްކުމުގެ އިތުރުން އެކި ކަހަލަ ސްކޭމްތައް ހިންގައިގެން މާލީ މަންފާ ހޯދާފައިވާ ކަންވެސް ވަނީ ފާހަގަކުރެވިފައެވެ.
މި މައްސަލައިގެ އެންމެ ހިތާމަވެރި އަދި އެންމެ ނުބައި އެއް ހަގީގަތަކީ، މި ޗެނަލްތަކުގައި 18 އަހަރު ނުފުރޭ ކުޑަކުދިންގެ ޒާތީ ފޮޓޯތަކާއި ވީޑިއޯތައް ވެސް ދައުރުކޮށްފައި ވުމެވެ. އެ ކުދިންގެ ވަނަވަރާއި، ދިރިއުޅޭ ރަށްރަށާއި، އަދި ސޯޝަލް މީޑިއާ އެކައުންޓުތައް ހާމަކޮށްގެން އެ ކުދިންގެ މުޅި މުސްތަގުބަލު ދުއްވާލުމަށް މި ޖަރީމާ ހިންގާ ފަރާތްތަކުން އެއްވެސް ޖެހިލުމެއް ނުވެއެވެ. މިއީ މުޅި މުޖުތަމައުގެ އަހުލާގީ ފޭރާން ވީދި، އިންސާނިއްޔަތުކަމުގެ އެންމެ ދަށް ފެންވަރަށް ވެއްޓިފައިވާ މިންވަރު ހާމަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
މިފަދަ ޖަރީމާތައް ހުއްޓުވުމަށް ފުލުހުން ދަނީ ހާއްސަ މަސައްކަތްތަކެއް ކުރަމުންނެވެ. ސައިބާ ކްރައިމް ސެންޓަރުން ވަނީ ބްލެކްމެއިލްގެ ޝިކާރައަކަށްވާ ފަރާތްތަކަށް ހާއްސަ ހޮޓްލައިނެއް ތައާރަފުކޮށް، އެހީތެރިކަން ފޯރުކޮށްދޭން ފަށާފައެވެ. މީގެ އިތުރުން މިފަދަ ޗެނަލްތައް އުފައްދައި ހިންގާ މީހުންގެ އިތުރުން، ފައިސާ ދައްކައިގެން އެ ޗެނަލްތަކަށް ވަދެ ފޮޓޯތައް ބަލައި ޝެއާކުރާ ފަރާތްތަކާ ދެކޮޅަށް ވެސް ގާނޫނީ ފިޔަވަޅު އެޅުމަށް ޕްރޮސެކިއުޓާ ޖެނެރަލްގެ އޮފީހާ ގުޅިގެން ފުލުހުން އަންނަނީ މަސައްކަތް ކުރަމުންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް، ޓެލެގްރާމް ފަދަ ޕްލެޓްފޯމުތަކުގެ ސިއްރު ހިފެހެއްޓުމުގެ ސިޔާސަތުތަކުގެ ސަބަބުން އެކަންކަން ހުއްޓުވުމަކީ ފުލުހުންނަށް އޮތް ބޮޑު ގޮންޖެހުމެކެވެ.
މި ޖަރީމާތަކުގެ ސަބަބުން އަނިޔާ ލިބޭ މީހުންނަށް ކުރިމަތިވާ ނަފްސާނީ އަނިޔާއަކީ އޭގެ އަގު ވަޒަންކުރަންވެސް ދަތި ބޮޑު ގެއްލުމެކެވެ. މީހުން މަދު، އެކަކު އަނެކަކު ދަންނަ ދިވެހި ކުދި މުޖުތަމައުތަކުގައި، އަބުރަށް އަރައިގަތުމަކީ މީހެއްގެ މުޅި ދިރިއުޅުން އެފުށްމިފުށަށް ޖަހައިލާ ކަމެކެވެ. އާއިލީ ގުޅުންތައް ކެނޑި، ތައުލީމާއި ވަޒީފާއިން ވަކިވާން މަޖުބޫރުވެ، އަދި ބައެއް ފަހަރު އަމިއްލަ ފުރާނައަށް ގެއްލުން ދިނުމާ ހަމައަށް މި ނަފްސާނީ ބިރުވެރިކަން ދެއެވެ. މުޖުތަމައުން ކުށްވެރިން ކުށްވެރިކުރުމުގެ ބަދަލުގައި، އަނިޔާ ލިބޭ މީހާއަށް އިނގިލި ދިއްކުރުމުގެ ސަގާފަތަކީ މި އަނދިރި ވިޔަފާރިއަށް ލިބޭ އިތުރު ހިތްވަރެކެވެ.
ހުޅުމާލޭގެ ވިނަރެސް ޓަވަރު ކައިރިން ފެނުނު އެ މަންޒަރަކީ އަޅުގަނޑުމެން އެންމެންނަށް ދިން ސީރިއަސް އިންޒާރެކެވެ. މިއީ ހަމައެކަނި ޓެކްނިކަލް މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. މިއީ ޑިޖިޓަލް ސެކިއުރިޓީގެ ގަވާއިދުތައް ވަރުގަދަކޮށް، އާންމު ތަންތަނުގައި ހަރުކުރާ ސްކްރީންތަކުގެ ރައްކާތެރިކަން ކަށަވަރުކުރުމަށް ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން އަވަސް ފިޔަވަޅުތަކެއް އަޅަންޖެހިފައިވާ ކަމުގެ ހެއްކެކެވެ. އަދި ހަމައެއާއެކު، އަމިއްލަ ފޯނުތަކާއި އެކައުންޓުތަކުގެ ސަލާމަތީ ފިޔަވަޅުތައް ވަރުގަދަކޮށް، ބްލެކްމެއިލް ކުރާ މީހުންނަށް ބޯނުލަނބައި ގާނޫނުގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމަކީ މި އަނދިރި ދުނިޔެއަށް ނިމުމެއް ގެނައުމަށް ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހިފައިވާ ކަމެކެވެ.