އިންސާނުންގެ ތާރީހުގައި ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ހިނގާފައިވާ ހަނގުރާމަތަކަށްވުރެ ގިނަ ބަޔަކު މަރުވުމަށް މެދުވެރިވެފައިވަނީ އެންމެ ކުޑަކުޑަ ސޫތްޕެއް ކަމަށްވާ މަދިރީގެ ޒަރީއާއިން ފެތުރޭ ބަލިތަކުގައި ކަމަށް ސިއްހީ އަދި ތާރީހީ ދިރާސާތަކުން ދައްކައިފިއެވެ. ބަރުދަނުގައި އެންމެ މަދު މިލިގްރާމްކޮޅެއް ހުންނަ މި ސޫތްޕަކީ ސިންގާ އާއި މިޔަރު ފަދަ ނުރައްކާތެރި ޖަނަވާރުތަކަށްވުރެ މާ ބޮޑަށް އިންސާނީ ދަރިފަސްކޮޅަށް ނުރައްކާތެރި އެއްޗެކެވެ.
ތާރީހީ ބައެއް އަންދާޒާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ފާއިތުވި އެތައް ހާސް އަހަރެއްގެ ތެރޭގައި މަދިރީގެ ސަބަބުން ޖެހޭ ބަލިތަކުގައި ބިލިއަނުން ގުނާލެވޭ އަދަދަކަށް މީހުން ވަނީ މަރުވެފައެވެ. ނަމަވެސް، މި ބަލިތަކުގައި މަރުވި މީހުންގެ ސީދާ އަދަދު ދެނެގަތުމަކީ ނުކުރެވޭނެ ކަމަކަށް ވާތީ، ތާރީހުގައި ހިނގި ހުރިހާ ހަނގުރާމަތަކެއްގައި މަރުވި މީހުންގެ އަދަދާ އަޅާކިޔުމުގައި ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ޔަގީންކަން ކުޑަކަމެއް އޮތް ނަމަވެސް، މަދިރިއަކީ އިންސާނީ ތަހުޒީބު ބަދަލުކޮށްލި އެންމެ ބޮޑު އެއް ބައިވެރިޔާއެވެ.
މަދިރި އަމިއްލައަށް މީހުން މަރާނުލި ނަމަވެސް، ބަލި ޖެހިފައިވާ މަދިރިއެއް އިންސާނެއްގެ ގައިގައި ދަތްއަޅައި ލޭ ބޯ ވަގުތު ހަށިގަނޑަށް ފޮނުވާލާ ޕެރަސައިޓުތަކާއި ވައިރަސްތަކުގެ ސަބަބުން ފުރާނައަށް ނުރައްކާވެއެވެ. ވޯލްޑް ހެލްތު އޯގަނައިޒޭޝަންގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ހަމައެކަނި މެލޭރިއާ ބަލި 2023 ވަނަ އަހަރު ދުނިޔޭގެ 263 މިލިއަން މީހުންނަށް ޖެހި، އޭގެ ތެރެއިން 597,000 މީހުން ވަނީ މަރުވެފައެވެ. މީގެ ތެރެއިން އެންމެ ގިނަ މީހުން މަރުވެފައިވަނީ އެފްރިކާ ބައްރުން ކަމަށްވާއިރު، ހާއްސަކޮށް އުމުރުން ފަސް އަހަރުން ދަށުގެ ކުޑަކުދިން މި ބަލީގައި މަރުވާ ނިސްބަތް ވަރަށް މައްޗެވެ.
މެލޭރިއާގެ އިތުރުން ޑެންގީ، ޔެލޯ ފީވާ، ޒިކާ، ޗިކުންގުންޔާ އަދި ވެސްޓް ނައިލް ވައިރަސް ފަދަ ނުރައްކާތެރި ބަލިތައް ވެސް ތަފާތު ބާވަތްތަކުގެ މަދިރީގެ ޒަރީއާއިން ފެތުރެއެވެ. ބަލިތައް ފެތުރޭ ގޮތް ސައިންސްވެރިންނަށް ހޯދުމުގެ މާ ކުރިން، ތާރީހުގެ އެކި ދުވަސްވަރު މެލޭރިއާ އާއި ޔެލޯ ފީވާ ފަދަ ބަލިތަކުގެ ސަބަބުން ބޮޑެތި އަސްކަރީ ހަރަކާތްތަކަށް ހުރަސްއެޅި، މުޅި އާބާދީތައް ސުންނާފަތިވެގެން ގޮސްފައިވެއެވެ.
މަދިރި މިހާ ނުރައްކާތެރި އެއްޗަކަށް ވެފައިވަނީ އެ ސޫތްޕަށް އާލާވުމަށް ލިބިފައިވާ އާދަޔާހިލާފު ގާބިލުކަމާއި، ތަފާތު މާހައުލުތަކަށް ހޭނުމުގެ ކުޅަދާނަކަމުގެ އިތުރުން އިންސާނުން ދިރިއުޅޭ ސަރަހައްދުތަކާ ގާތުގައި އުޅުމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މިއަދު ބޭސް ލާފައިވާ މަދިރިގެ ބޭނުންކުރުމާއި، ބައެއް ބަލިތަކުން ރައްކާތެރިވުމަށް ވެކްސިން ޖެހުމާއި، މަދިރި ކޮންޓްރޯލް ކުރުމުގެ އިތުރުން ސިއްހީ ފަރުވާއަށް އައިސްފައިވާ ކުރިއެރުންތަކުގެ ސަބަބުން ގިނަ ބައެއްގެ ފުރާނަ ސަލާމަތް ކުރެވެމުންދާ ކަމަށް ސިއްހީ އިދާރާތަކުން ފާހަގަކުރެއެވެ.
ރެފަރެންސް:
ވޯލްޑް ހެލްތު އޯގަނައިޒޭޝަން، ސެންޓަ ފޯ ޑިޒީޒް ކޮންޓްރޯލް އެންޑް ޕްރިވެންޝަން، އަދި އަވާ ވޯލްޑް އިން ޑޭޓާ. (2024). ދުނިޔޭގެ ތާރީހުގައި މަދިރީގެ ސަބަބުން ފެތުރޭ ބަލިތަކާއި އޭގެ ނުރައްކާ. ވޯލްޑް ހެލްތު އޯގަނައިޒޭޝަން ރިޕޯޓު.