މަދުން ނޫނީ ނުފެންނަ ނުރައްކާތެރި ދިފާއީ ބައްޔެއް ކަމަށްވާ "މެވަލޮނޭޓް ކައިނޭސް ޑެފިޝެންސީ" (އެމްކޭޑީ) ޖެހުމުން ހަށިގަނޑު ނުރައްކާތެރި މިންވަރަކަށް ދުޅަވާ އަސްލު ސަބަބު ސައިންސްވެރިން ދެނެގަނެ، ފާއިތުވި 30 އަހަރު ދުވަހު އެ ބައްޔާ މެދު ގެންގުޅުނު ސައިންޓިފިކް ގަބޫލުކުރުންތައް ބަދަލުކޮށްލައިފިއެވެ.
އޮސްޓްރޭލިއާގެ ގާވަން އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް މެޑިކަލް ރިސާޗާއި މޮނާޝް ޔުނިވާސިޓީގެ ސައިންސްވެރިން ގުޅިގެން ކުރި މި ދިރާސާގައި ހާމަވެފައިވަނީ، މި ބަލީގައި ހަށިގަނޑު ދުޅަވަނީ ކުރިން ހީކުރެވިފައި އޮތް ފަދައިން "މެކްރޮފޭޖް" ސެލްތަކުގެ ސަބަބުން ނޫން ކަމަށާއި، އޭގެ ބަދަލުގައި ވައިރަސްތަކާ ހަނގުރާމަކުރާ "ނެޗުރަލް ކިލާ" (އެން.ކޭ) ސެލްތައް ރަނގަޅަށް މަސައްކަތް ނުކުރުމުގެ ސަބަބުން ކަމަށެވެ.
މި ބަލި ޖެހިފައިވާ މީހުންނަށް ދިމާވާ އެންމެ ބޮޑު މައްސަލައަކީ ވައިރަސް ފަދަ ޖަރާސީމުތައް ނައްތާލުމަށް އެން.ކޭ ސެލްތަކުގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ވިހަ ކުނޑިތައް (ޓޮކްސިކް ގްރެނިއުލްސް) ސެލްއިން ބޭރުނުވެ އޭގެ ތެރޭގައި ތާށިވުމެވެ. އާންމު ހާލަތުގައި ހަށިގަނޑަށް ވައިރަހެއް ވަނުމުން، އެން.ކޭ ސެލްތަކުން މި ވިހަ ކުނޑިތައް ބޭރުކޮށް ބަލިޖެހިފައިވާ ސެލްތައް ނައްތާލައެވެ. ނަމަވެސް އެމް.ކޭ.ޑީ ބަލި ހުންނަ މީހުންގެ ހަށިގަނޑުގައި މި ސެލްތައް ފުރިހަމައަށް ނުއުފެދޭތީ، އޭގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ވިހަ ކުނޑިތައް ބޭރުނުވެ ބަންދުވެއެވެ.
މި ދިރާސާއިން ދައްކާ ގޮތުގައި، އެން.ކޭ ސެލްތަކަށް ވައިރަސް ނައްތާނުލެވި ނާކާމިޔާބުވުމުން، އެހީއަށް އެދި ހަށިގަނޑުގެ އެހެން ސެލްތަކަށް ސިގްނަލް ދިނުމުގެ ގޮތުން "އިންޓަފެރޯން ގާމާ" ކިޔާ ބާރުގަދަ ކެމިކަލްއެއް ގިނަ އަދަދަކަށް ބޭރުކުރަން ފަށައެވެ. މީގެ ސަބަބުން ދިފާއީ ނިޒާމުގެ އެހެން ސެލްތައް މާ ބޮޑަށް ހީވާގިވެ، ގަދަޔަށް ހުން އައުމާއި، ހަންގަނޑުގައި ބިހި ނެގުމާއި، ހުޅުތަކުގައި ރިއްސުމުގެ އިތުރުން ބަނޑާއި އެތެރެހަށީގެ ގުނަވަންތައް ނުރައްކާތެރި މިންވަރަކަށް ދުޅަވުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ.
މި ދިރާސާގައި އިސްކޮށް ހަރަކާތްތެރިވި ޕްރޮފެސަރު މައިކް ރޮޖާސް ވިދާޅުވީ، އެމް.ކޭ.ޑީ ބަލި ހުންނަ މީހުންގެ ދިފާއީ ސެލްތައް މަސައްކަތް ކުރަނީ "މިސްފައިއާ" ވެގެން ނުވަތަ ގޯސްކޮށް ކަމަށެވެ. އަދި ދިރާސާ ޓީމުގެ އިސް ލީޑަރު ޑރ. މާސިއާ މުނޯޒް ފާހަގަކުރެއްވި ގޮތުގައި، މި ހޯދުމުގެ ސަބަބުން ފާއިތުވި 30 އަހަރު ދުވަހު މި ބައްޔާ މެދު ސައިންސްވެރިން ގެންގުޅުނު ގަބޫލުކުރުންތައް މުޅިން ބަދަލުވެ، ބަލީގެ އަސްލު މައްސަލަ ހުރީ އެން.ކޭ ސެލްތަކުގައިކަން ވަނީ ކަށަވަރުވެފައެވެ.
ކުރިން ދެމުން އައި ފަރުވާތަކުން މި ބަލި ޖެހިފައިވާ މީހުންގެ ދެބައިކުޅަ އެއްބައި މީހުންނަށް އެކަށީގެންވާ ލުޔެއް ނުލިބުނު ނަމަވެސް، މި އާ ހޯދުމާއެކު މިހާރު ވަނީ އުންމީދީ ފަރުވާއެއް ފެނިފައެވެ. އެގޮތުން މެލްބަންގެ ރޯޔަލް ޗިލްޑްރަންސް ހޮސްޕިޓަލުގެ ޑޮކްޓަރުންނާ ގުޅިގެން، ހާލު ދެރަ ކުޑަކުއްޖަކަށް މިހާރުވެސް ބޭނުންކުރަމުންދާ ބޭހެއް ކަމަށްވާ "ބެރިސިޓިނިބް" ދީގެން ކުރި ތަޖުރިބާގައި، އެ ކުއްޖާގެ ހަށިގަނޑު ދުޅަވުން ކުޑަވެ ބަލީގެ އަލާމާތްތަކަށް ބޮޑު ލުޔެއް ލިބިފައިވާ ކަމަށް ދިރާސާވެރިން ބުންޏެވެ.
ހަވާލާ:
ގާވަން އިންސްޓިޓިއުޓް އޮފް މެޑިކަލް ރިސާޗް. (2026). އަ ރެއާ ޑިޒީޒް ރިވީލްސް އަ ހިޑަން ފްލޯ އިން ދަ އިމިއުން ސިސްޓަމް. ސައިންސްޑެއިލީ.
