އެކި އިންސާނުން ބަލިވަނީ އެކި ގޮތް ގޮތަށެވެ. އެއްވެސް އިންޒާރެއް ނުވަތަ އަލާމާތެއް ނެތި، ދިމާވާ ކަމަކުން ކުއްލިގޮތުގައި މީހާގެ ބަލި ހާލު ބޮޑުވެ ހޮސްޕިޓަލަކަށް ގެންދަން ޖެހެއެވެ. މި ހާލަތަށް އެމެޖެންސީއޭ ކިޔައެވެ. ކުރިން ލިބޭ އިންޒާރުތަކަކާއި ނުވަތަ ފެންނަ އަލާމާތްތަކަކާއެކު މަޑުމަޑުން މީހާގެ ބަލި ހާލު ބޮޑުވެ، ބަލިވާ ހާލަތްތައް އާދެއެވެ. ނުވަތަ އެމެޖެންސީ ނޫން ހާލަތްތައް އާދެއެވެ. މިފަދަ ހާލަތްތަކުގައި ހޮސްޕިޓަލަކަށް ގޮސް ޑަކްޓަރަކަށް ދެއްކުމުގެ ކުރިން ވަގުތުކޮޅެއް ލިބެއެވެ. މިއީ ޑަކްޓަރަށް ދިއުމަށް ތައްޔާރު ވުމަށް ލިބޭ ވަރަށް ފުރިހަަމަ ވަގުތުކޮޅެކެވެ.
ޑަކްޓަރަކަށް ދައްކަން ދިއުމަކީ، އެހާ އާދައިގެ ކަމަކަށް ނުދެކޭށެވެ. ޑަކްޓަރަށް ބަލިމީހާގެ ހާލަތު ފަސޭހައިން ދެނެގަނެވޭނޭފަދަ ގޮތަކަށް ބަލި މީހާ، ޑަކްޓަރުގެ ކައިރިއަށް ދާއިރު، ތައްޔާރުވާން އެބަ ޖެހެއެވެ. އަދި އެ ނޫނަސް އިދާރީ ބައެއް ހިދުމަތްތަކުގައި ދަތިނުވެ، ކުރިއަށްދާނޭ ފަސޭހަމަގު ލިބޭނީވެސް ތައްޔާރުވެގެން ދާ މީހާއަށެވެ. މި ލިޔުމުގައި މި ބަލާލަނީ ޑަކްޓަރަށް ދިއުމުގެ ކުރިން ބަލިމީހާ އެކަމަށް ތައްޔާރުވާނޭ ގޮތަށެވެ.
އެންމެ ފުރަތަމަ ކަމަކަށް ބަލިމީހާ އައި.ޑީ ކާޑު އަތްމަތި ކުރުން މުހިންމެވެ. އެއާއެކު އެއްވެސް ބާވަތެއްގެ އިންޝުއަރެންސެއް ގެންގުޅޭނަމަ އެ ކަމަކާއި ބެހޭ ކާޑެއް ނުވަތަ ލިޔުމެއްވެސް އަތްމަތި ކުރަން ވާނެއެވެ. މިއީ އިދާރީގޮތުން ކަންކަން ފަސޭހަވުމަށް ބަލިމީހާ ވާ ތައްޔާރީއެކެވެ.
ދެވަނަ ކަމަކަށް އަތްމަތި ކުރަންވީ ހުރިހާ ލިޔެކިޔުންތަކެވެ. ޑަކްޓަރުގެ ބޭސް ސިޓީތަކާއި، ސްކޭން، އެކްސްރޭ، އެމް.އާރް.އައި އަދި ލެބޯޓްރީ ނަތީޖާތައް ފަދަ ލިޔުންތަކެވެ. ކުރިން އޮޕަރޭޝަނެއް ކޮށްފައިވާނަމަ އެކަމުގެ ޑިސްޗާޖް ސަމަރީއޭ ކިޔާ ލިޔުންވެސް އަތްމަތި ކުރުން ވަރަށް މުހިންމެވެ. އަމުދުން މިހާރު ބޭހެއް ބޭނުން ކުރާނަމަ އެ ބޭހުގެ ނުވަތަ ބޭސްތަކުގެ ބޭސް ސިޓީ މުހިންމުވާނެއެވެ. މިތަކެތި އަތްމަތިކުރާ އިރު، ސަމާލުކަން ދޭން ޖެހޭ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެއް އެބަ އޮތެވެ. އެއީ އެތަކެތި، ތާރީހުގެ ގޮތުން ތަރުތީބު ކުރުމެވެ. އެހެނީ އޭރުން ޑަކްޓަރަށް ފަސޭހަ ކަމާއި އެކު އެންމެ ފަހުގެ ލިޔުންތައް ދެއްކޭނެތީއެވެ.
ބަލިމީހާގެ އާއިލާގެ ތެރޭގައި އެއްވެސް ކަހަލަ ދާއިމީ ބައްޔަކަށް ފަރުވާ ކުރާ މީހަކު ހުރިތޯ ބަލާ އެކަން އެނގުން މުހިންމެވެ. އެމީހަކާއި ހުރި ގުޅުމަކާއި އެމީހަކު ފަރުވާ ހޯދަނީ ކޮން ބައްޔަކަށްކަން އެނގުން މުހިންމެވެ. އެހެނީ މިއީ ތިބާ އެ ބައްޔަކަށް ހުށަހެޅުމުގެ ފުރުސަތު އޮތްތޯ ނުވަތަ ނޫންތޯ ބުނެވުމަށް ޑަކްޓަރުންނަށް ލިބޭނޭ އެހީތެރިކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރަށް ބަލި މީހާ އެއްވެސް ބޭހަކަށް ނުވަތަ ކާ އެއްޗަކަށް ނުވަތަ ބޯ އެއްޗަކަށް އެއްވެސްކަހަލަ އެލާޖިކެއްވާނަމަ އެކަން ފާހަގަ ކުރެވިފައި ވާން ވާނެއެވެ. އެއްވެސް ޒާތެއްގެ ނުގުޅޭ ބޭހެއް ވާނަމަވެސް އެކަން ޑަކްޓަރުގެ ސަމާލުކަމަށް ގެނައުމަށް ހަނދާން ކުރަންވާނެއެވެ.
ބައެއް ފަހަރަށް ޑަކްޓަރު ތިބާގެ ހުރިހާ ލިޔުންތަކެއް ނުބަލަފާނެއެވެ. މާ ތަފްސީލީ ސުވާލުތަކެއް ނުކޮށްފާނެއެވެ. އެހާލަތުގައި ބަލި މީހާ އިސްވެ ތިމަންނާއީ އެވެނި މިވެނި ކަމެއް ހުރި މީހެކޭ ނުވަތަ ތިމަންނާގެ އާއިލާގެ އެވެނި މިވެނި މީހަކު އެވެނި މިވެނި ކަމެއް ހުރެއޭ ބުނުން ވަރަށްވެސް ބޭނުން ތެރިއެވެ. ޑަކްޓަރު ނުއެއް އަހައޭ، އެހެން ވިއްޔާ ނުބުނާނަމޭ ބުނުމުގެ ބަދަލުގައި އިސްވެ ބުނަން ވާނެއެވެ. އެއީ ޑަކްޓަރު ހިތްހަމަނުޖެހޭނޭ ކަމެއް ކަމުގައި ހީކޮށްގެން ނުވާނެއެވެ. އެހެނީ އެއީ ބަލިމީހާގެ ހާލަތު ތަފްސީލުކޮށްދޭ މައުލޫމާތުތަކެއް ކަމުގައި އެ މައުލޫމާތުތައް ވާތީއެވެ.
ބަލިމީހާއަށް ވާ ގޮތް ރަނގަޅަށް ކިޔައިދޭން ތައްޔާރުވާން ވާނެއެވެ. އެންމެ ފުރަތަމަ ބުނާނީ އެންމެ ފުރަތަމަ ވާންފެށި ގޮތުގެ ވާހަކައެވެ. އެ ވާކަމެއް، ވާން ފެށި ދުވަހަކާއި ވަގުތު އެނގިފައި ހުރުން މުހިންމެވެ. ހަށިގަނޑުގައި ހުރި ހުރިހާ އުނދަގުލެއް ޑަކްޓަރާއި ހިއްސާކުރަން ވާނެއެވެ. އެއީ އަނގަ ގަދަވުމެއް ނޫނެވެ. މިފަދައިން ބުނެދޭ ބުނުމުގައި ރިހުމާއި ތަދުގެ ތަފާތު އެނގިގެން އެކަންކަން ވަކިވަކިން ބުނެދޭން ވާނެއެވެ. ތަދަކީ ހަރަކާތަކާއި އެކު ނުވަތަ އަތްލުމުން ކުރެވޭ ވޭނުގެ އިހުސާސެކެވެ. ރިހުމަކީ ހަރަކާތް ކުރުމަކާއި ނުލާ ނުވަތަ އެތަނެއްގައި އަތްކުމަކާއި ނުލާ، ދެމިގެންވާ ގޮތަށް އެ ތަނަކުން ކުރެވޭ ވޭނީ އިހުސާސް ތަކެކެވެ. މި ދެކަމުގެ ތަފާތު އެނގި، ތަފާތުކޮށް މިދެކަންކަން ބުނެދޭން ހަނދުމަ ކުރާށެވެ. މިއީ ވަރަށް އާންމުކޮަށް އޮޅުވާލެވިގެން ބުނެވޭ ދެ ބަހެވެ.
ޑަކްޓަރު ބުނާ ބުނުންތަކާއި، ދޭ ލަފާ ކަނުލާ އަޑުއަހަން ވާނެއެވެ. ޑަކްޓަރުގެ ކައިރީގައި، ލަސްވެގެން އުޅެގެން ނުވާނެއެވެ. ޑަކްޓަރުގެ ބަސްތަކުން، ބަލިމީހާގެ ހާލަތު ޑަކްޓަރަށް ފަހުމް ނުވާކަމަށް އިހުސާސް ކުރެވޭނަމަ އަލުން އެ ވާހަކައެއް ބުނުމަކީ ހަޑި އަދި ލަދުގަންނަން ޖެހޭނޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ އެއީވެސް އިންސާނުންނެވެ.
ޑަކްޓަރަށް ދައްކަން ދިއުމުގައި މި ދެންނެވި ކަންކަމަށް ސަމާލުކަން ދޭން ވާނެއެވެ. ބައްޔާއި އެކަށީގެންވާ ފަރުވާ ދިނުމުގައި ޑަކްޓަރުންނަށް ފަސޭހަވާނީ އޭރުންނެވެ.