ބަލިވެ ޑަކްޓަރަށް ދިއުމުން ޑަކްޓަރު ދޭ ނުވަތަ ކުރާ ބައެއް ފަރުވާތަކަކީ އެ ފަރުވާތަކެއްދެކެ އަހަރެމެން ޖެހިލުންވާ ފަރުވާތަކެކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ކާ ހޮޅި ލެއްވުމާއި، ކުޑަކަމުދާ ހޮޅި ލެއްވުމާއި އައިވީ ކަށިޖެހުމާއި އިންޖެކްޝަން ޖެހުންފަދަ ކަންކަން ހިމެނެއެވެ. މިއީ އޭގެ ސަބަބުން ކޮންމެވެސް ވަރެއްގެ ތަދާއި ވޭން އިހުސާސް ކުރަން ޖެހޭކަންކަމެވެ. އިންޖެކްޝަން ޖެހުމަކީ މީގެ ތެރެއިން ވަރަށްވެސް އާންމު ކަމެކެވެ. އިންސާނުންނަށް ފަރުވާ ކުރުމުގައި ފަންނިއްޔާތުގެ ބޭނުންތެރިކަން ކިތަންމެހާވެސް ބޮޑެވެ. މި ލިޔުމުގައި މި ބަލާލަނީ އިންޖެކްޝަން ޖެހުމަށް ބޭނުން ކުރާ ސިރިންޖުގެ ތާރީޚާއި ފަންނިއްޔާތުގައި ސިރިންޖު އުފައްދާ ފައްކާވަމުން އައި ގޮތުގެ މައްޗަށެވެ.
ބުނެވޭ ގޮތުގައި ސިރިންޖުގެ ހިޔާލާ ތަޞައްވަރަކީ އީސާގެފާނުން ދުނިޔެއަށް ވަޑައިގަތުމުގެވެސް މާކުރިން ދުނިޔޭގައި ބޭނުން ކުރެވެމުން އައި ހިޔާލެކެވެ. އެގޮތުން ޤަދީމީ މިސްރާއި ގްރީކުގެ ޙަޟާރަތްތަކުގައި އެމީހުންގެ ޝާހީ ޙާންދާނުގެ މައްޔިތުންގެ ހަށިގަނޑު ކުނިވިޔަ ނުދީ ބޭއްވުމަށް އެ ހަށިގަނޑަށް ކުރާ އެކި އެކި "ފަރުވާ" ތަކުގައި ސިރިންޖުގެ ހިލާޔު ބޭނުން ކޮށްފައި ވެއެވެ. ނަވެސް އެދުވަސްވަރު ބޭނުން ކުރެވިފައިވާ ސިރިންޖުގެ ސިފައެއް ނުވަތަ އެ ސިރިންޖުގެ ހިޔާލު ބޭނުން ކުރި ސާފު ގޮތެއް އެނގޭކަށް ނެތެވެ. މިސްރުގެ މަޝްހޫރު ތާރީޚް ޢިލްމުވެރިޔާ އައްމާރު ބިން އަލީ އަލް މައުސިލީ ވަނީ މިކަމަށް އިޝާރާތް ކުރައްވާފައެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި އީސާގެފާނުން ދުނިޔެއަށް ވަޑައިގަތުމުގެ 150 އާއި 200 އަހަރުފަހުން ޤަދީމީ މިސްރުގެ ބޭސްވެރިންވަނީ ސިރިންޖުގެ ހިޔާލު އަނެއްކާ ފުޅާކޮށްފައެވެ. އެގޮތުން ބިއްލޫރިން ހަދާފައިވާ (ސިރިންޖުގެ ހިޔާލަށް ފަރުމާކޮށްފައިވާ) އާލާތަކުން، ލޮލުގެ ކަޅު ކަޅީގެ މައްޗަށް އަރާ ފުސް ފަށަލައެއްް (ކެޓަރެކްޓް) ކަހާލުމަށް ނުވަތަ ސާފުކުރުމަށް ޤަދީމީ މިސްރުގައި ބޭނުން ކޮށްފައި ވެއެވެ.
ތާރީޚާއި އެކު ސިރިންޖުގެ ފަންނިއްޔާތު ފުޅާވެ ފައްކާވަމުން އައިސް މީލާދުން 1656ގައި ކްރިސްޓޮފާ ރެން ނަމަކަށް ކިޔާ ޑަކްޓަރަކު ވަނީ އޭނާގެ އޮޅު ކުއްތާގެ ގަޔަށް އިންޖެކްޝަނެއް ޖަހާފައެވެ. މި އިންޖެކްޝަނުގެ ކަށި ފަރުމާ ކޮށްފައިވަނީ ސަލްވާ ދޫނީގެ ފަތެއްގެ "ހޮޅި" އަކުންނެވެ. އަދި ސިރިންޖުގަނޑު ފަރުމާކޮށްފައިވަނީ އަސްދޫންޏެއްގެ މަސާނާއިން (ބްލެޑާރ) އިންނެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި ދިރޭ އެއްޗެއްގެ ނާރުގެ ތެރެއަށް އެންމެ ފުރަތަމަ، މިފަދަ އާލާތަކުން އެއްޗެއް ފޮނުވާލި މިއީ ފުރަތަމަ ފަހަރެވެ. އޭގެފަހުން 1660 ގައި މި ފަންނިއްޔާތު އިންސާނުންނަށް ބޭނުން ކުރަން ފެށިކަމަށް ވެއެވެ. ނަމަވެސް އެކަން ކާމިޔާބު ނުވާކަމަށް ތާރީޚު ހެކިދެއެވެ.
ފަންނިއްޔާތު ކުރިއަރަމުން ގޮސް 1844ގައި އައިރިޝް ފިޒިޝިއަނެއް (އެތެެރެހަށީގެ ޑަކްޓަރެއް) ކަމަށްވާ ފްރެންސިސް ރީދް ވަނީ އެންމެ ފުރަތަމަ ސިރިންޖު ކަށި އުފައްދާފައެވެ. މިއީ މިއަދުވެސް މި ބޭނުން ކުރާ ކަށީގެ ފަރުމާއެވެ. ދަގަނޑުން ފަރުމާކުރެވުނު މި ކައްޓާއި އެކު ސިރިންޖުގެ ބޭނުންތެރިކަން ސިއްހީ ދާއިރާގައި ފުޅާވެގެން ދިޔައެވެ. އޭގެ ފަހުން 1853ގައި ސްކޮޓިޝް ފިޒިޝަނެއް ކަމަށްވާ އެލެކްސެންޑާ ވޫޑްސް އާއި ފަރަންސޭރި އޮޕަރޭޝަން ޑަކްޓަރެއް ކަމަށްވާ ޗާލްސް ގެބްރިއަލް ޕްރަވާޒް ވަނީ ޒަމާނީ ސިރިންޖުގެ ހިޔާލު، ފަންނިއްޔާތަށް ގެނެސްފައެވެ. 1886ގައި ސިރިންޖުން ޖަރާސީމު ނައްތާލާ "ސްޓެރައިލްކޮށް" ބޭނުން ކުރަން ފެށުނެވެ. އޭގެ ފަހުން ސިރިންޖުން އިންސާނުންނަށް އެކި ތަފާތު ބޭސްތައް ދެމުން ގެންދިޔައެވެ. ދެހަން ދޭތެރެއަށާއި މަސްގަނޑަށާއި ނާރުގެ ތެރެއަށް ސިރިންޖުން ބޭސް ފޮނުވައެވެ. އަދި ނާރުގެ ތެރެއިން، ލޭ ތަޙުލީލް ކުރުމަށް ލޭ ނަގާ އުޅެނީވެސް ސިރިންޖުގެ އެހީގައެވެ.
ގުންބާއެއްގެ ނިޒާމުން ތަރުތީބުވެފައިވާ މި އަލާތުގެ ހަށިގަނޑިގެ ކޮޅުގައި ކުޑަ ތުނޑެއް އިނދެއެވެ. މި ތުނޑުގެ ކޮޅުގައި ސިރިންޖު ކަށި ޖަހާފައި ހުރެއެވެ. ސިރިންޖުގެ ހަށިގަނޑުގެ ތެރޭގައި ހަމަ އަށް ބާރުކޮށް، ދަމާލެވޭ އަދި ކޮއްޕާލެވޭގޮތަށް އިންނަ "ފިސްޓަނެއް" ޒާތު ބައެއް އިނދެއެވެ. މިއީ ސިރިންޖުގެ ތެރޭގައި ހުންނަ އެއްޗެއް، (ވައިގެ ޕުރެސަރުގެ ބާރުން) ފޮނުވައިދޭން އެހީތެރިވެދޭ ބައެވެ. އަދި ލޭނަގާ އިރުވެސް (ވައިގެ ޕުރެސަރުގެ ބާރުން) ސިރިންޖުގެ ތެރެއަށް ލޭ އަންނަނީވެސް މި ބައި ދަމާލުމުންނެވެ.
ސިރިންޖަކީ ސިއްޙީ ނިޒާމުގައި ބޮޑު އިންގިލާބެެއް ގެނުވި ފަންނިއްޔާތެކެވެ. މިއަދު ސިރިންޖުން ތަފާތު އެކި ބޭނުންތައް ކުރާއިރު، ތަފާތު އެކި ސައިޒުތަކުގެ ސިރިންޖުވެސް ހުރެއެވެ. ސިރިންޖަކީ އަދުގެ ފަންނިއްޔާތުގައިވެސް އަދި ޤަދީމީ ޙަޟާރަތްތަކުގައިވެސް ބޭނުން ކުރި އާލާތެކެވެ.
ހަވާލާ: ޔުނިވާސިޓީ އޮފް ކުއީންސް ލޭންޑް، ރޮބަރޓް ކްރެއިގް (2018)