ތުއްތު ކުއްޖާގެ ހިތުގައި ލޯވަޅެއް އެބައިނޭ ބުނުމަކީ އެ ކުއްޖާގެ މައިންބަފައިންނަށް އަޑު އަހަން ފަސޭހަ ވާހަކަ އަކަށް ނުވާނެއެވެ. މި ދިވެހި ރާއްޖޭގައިވެސް މިފަދަ ހާލަތްތަކާއި ކުރިމަތިވާ ކުދިން ނިސްބަތުން މަދެއް ނޫނެވެ. ހިތުގައި ލޯވަޅު އިނުމަކީ ކުއްޖާގެ އަދި މައިންބަފައިންގެ ވެސް ކުށެއް ނޫނެވެ. އެއީ ކުއްޖާ އުފެދުމުގައި ދިމައިވާ މައްސަލައެކެވެ. ހިތުގައި ލޯވަޅެއް އިނދެދާނޭ އެކި އެކި ގޮތްތައް ހުރެއެވެ. ނަމަވެސް މި ލިޔުމުގައި މި ހިމަނާލަނީ ވެންޓްރިކިއުލާ ސެޕްޓަލް ޑިފެކްޓް (ވީ.އެސް.ޑީ) އާއި ބެހޭ ބައެއް މައުލޫމާތު ތަކެވެ.
އިންސާނާގެ ހިތް އުފެދިފައިވަނީ އޭގައި ހަތަރު ބައި އެކުލެވިގެންވާ ގޮތަށެވެ. އެއީ ހިތުގެ މަތީ ދެ "ކަލިވަތާއި" ތިރީ ދެ "ކަލިވަތެވެ". މަތީ ދެ "ކަލިވަތަށް" ލޭ އެޅޭ، ލޭ ހޮޅި ދެ ހޮޅި ވާއިރު، ތިރީ ދެ "ކަލިވަތުން" ލޭ ބޭރުކޮށްދޭ ދެ ލޭ ހޮޅި، ހިތާއި ގުޅިފައި ވެއެވެ. ކޮންމެ "ކަލިވަތެއް" އަނެއް "ކަލިވަތާއި" ވަކި ވެފައިވަނީ މަހުގެ ތުނި ފަށަލަ ތަކަކުންނެވެ. މިއަށް "ސެޕްޓަމް" އޭ ކިޔައެވެ. ހިތުގެ މަތީ ދެ "ކަލިވަތަށް" ކިޔަނީ "އޭޓްރިއަމް" އެވެ. ތިރީ ދެ "ކަލިވަތަށް" ކިތަނީ "ވެންޓްރިކަލް" އެވެ. ވެންޓްރިކިއުލާ ސެޕްޓަލް ޑިފެކްޓޭ ކިޔަނީ ހިތުގެ ތިރީ ދެ "ކަލިވަތް" (ދެ ވެންޓްރިކަލް) ބައި ކޮށްދޭ މަސްތަކުގެ ފަށަލާގައި (ސެޕްޓަމްގައި) ލޯވަޅެއް އިނުމުން ކިޔާ ނަމެކެވެ. މިއީ ކުއްޖާ މައިމީހާގެ ބަނޑުގައި އުފެދެމުން ދާއިރު ދިމައިވާ ހާލަތެކެވެ. މިގޮތަށް ތިރީ ދެ ވެންޓްރިކަލް ވަކިކޮށްދޭ ބައިގައި ލޯވަޅެއް އިނުމުން، ތިރީ ދެ ވެންޓްރިކަލްގައި ހުންނަ ލޭ އެކުވެ މަސްހުނި ވާ ގޮތްވެއެވެ. ކަނާތު ވެންޓްރިކަލް އަކީ ނުސާފު ލޭ ފުއްޕާމެއަށް ފޮނުވައިދޭ "ކަލިވަތެވެ". ވައަތު ވެންޓްރިކަލް އަކީ ފާސު ލޭ ހަށިގަނޑަށް ފޮނުވައިދޭ "ކަލިވަތެވެ". ވެންޓްރިކިއުލާ ސެޕްޓަލް ޑިފެކްޓްގައި މި ލޭތައް މަސްހުނި ވުމުން، ފުއްޕާމެއަށް ސާފު ލޭގެ މިންވަރެއް އަނބުރާ ދާގޮތް ވެއެވެ. އަދި ހަށިގަނޑަށް ނުސާފު ލޭގެ މިންވަރެއްވެސް އަނބުރާ ދާގޮތް ވެއެވެ. މި މިންވަރު ބިނާވެފައިވާނީ އެޅިފައިވާ ލޯވަޅުގެ ބޮޑުމިނަކަށެވެ.
މިފަދައިން ހިތުގައި އުފެދިފައި ހުންނަ ކުދި ކުދި ލޯވަޅުތަކަކީ ކުއްޖާ ބޮޑުވަމުން އަންނަ މިންވަރަކަށް އަމިއްލައަށް ރަނގަޅުވާ ނުވަތަ ބެދޭ ލޯވަޅުތަކެކެވެ. ނަމަވެސް ލޯވަޅު ބޮޑުނަމަ އޮޕަރޭޝަން ކޮށް އެ ލޯވަޅު ބައްދަން ޖެހޭނެއެވެ. އޮޕަރޭޝަން ކުރަން ޖެހޭނަމަ، ކުއްޖާގެ ޅަ އުމުރުގައި އެ އޮޕަރޭޝަނެއް ކުރުން މުހިންމެވެ. ލަސްކޮށްފިނަމަ އެކަމުގެ ސަބަބުން ބޮޑެތި ގެއްލުންތައް ކުރިމަތިވުމުގެ ފުރުސަތު ބޮޑެވެ. އަދި އޮޕަރޭޝަނުގެ ތަކުލީފުވެސް ބޮޑުވެ ދެއެވެ.
ވެންޓްރިކިއުލާ ސެޕްޓަލް ޑިފެކްޓްގެ އަލާމާތްތައް، އާންމުގޮތެއްގައި ފެންނަން ފަށާނީ ކުއްޖާގެ އުމުރުގެ ފުރަތަމަ ދުވަސް ކޮޅުގައެވެ. އަލާމާތްތަކުގެ މިންވަރާއި ވަގުތު ބިނާވެގެންވަނީ އެޅިފައިވާ ލޯވަޅުގެ ކުޑަ-ބޮޑުމިނަށެވެ. ފަހަރުގައި ކުއްޖާ ބޮޑުވަމުން އަންނަތާ 6 މަހާއި 12 މަހާއި ދޭތެރޭގައިވެސް އަލާމާތްތައް ފެނިދާނެއެވެ. މި ހާލަތްތަކުގައި ތުއްތު ކުއްޖާގެ ކިބައިން ފެނިދާނޭ އަލާމާތްތަކުގެ ތެރޭގައި ގާތުން ނުބޮއުން ހިމެނެއެވެ. ހަގީގަތުގައި ނުބޮނީކީއެއް ނޫނެވެ. ނުބޮވެނީއެވެ. ކުއްޖާ ހެދިބޮޑުވުމުގައި ވެސް ލަސްކަމެއް ހުރެދާނެއެވެ. ނޭވައި ކުރުވެ އަވަސް އަވަހަށް ކުރުކުރު ނޭވާތަކެއް ލާފާނެއެވެ. ނޭވާ ހާސްވާ ކަހަލަ އިހުސާސެއް، ފެންނަ މީހުންނަށް ހީވެދާނެއެވެ. ހަރަކާތް މަދުވެދާނެއެވެ. އެހެނީ މަދު ހަރާކާތާއި އެކު އަވަހަށް ކުއްޖާ ވަރުބަލިވާތީއެވެ. ރޮވުނަސް ނިކަން އަވަހަށް ވަރުބަލިވެދެއެވެ. ކުއްޖާގެ ބަރުދަން އިތުރު ނުވެ ހުރެދާނެއެވެ. މިއީ މައިންބަފައިން ފަރުވާތެރިވާން ޖެހޭނޭ ކަންކަމެވެ.
ކުއްޖާ ޑަކްޓަރަށް ދެއްކުމުން، ޑަކްޓަރު ކަށިގަނޑު އަޅާ ކުއްޖާގެ ހިތުގެ ވިންދުގެ އަޑު އަހާނެއެވެ. އެ އަޑުގައި ތުރުތުރެއް ނުވަތަ ރޫރޫ އެޅުމެއް ވާނަމަ، ވެންޓްރިކަލް ސެޕްޓަލް ޑިފެކްޓު ކަމަށް ޑަކްޓަރު ލަފާކުރާނެއެވެ. އަދި ސްކޭނެއް ކުރުމަށް ބުނާނެއެވެ. މި ހާލަތު އެންމެ ރަނގަޅަށް ދެނެގަނެވޭނީ ސްކޭނެެއް ހަދައިގެންނެވެ.
ވެންޓްރިކިއުލާ ސެޕްޓަލް ޑިފެކްޓަކީ ވަކި ހާއްސަ ސަބަބަކާއި ހުރެ ދިމައިވާ ކަމެކޭ ބުނެވޭކަށް އަދި ނެތެވެ. މި ކަމުގެ ސަބަބުތައް އަދިވެސް މުޅިއަކުން ސާފެއް ނުވެއެވެ. ނަމަވެސް ޑަކްޓަރުން ބޮޑަށް ބުރަވަނީ ޖެނެޓިކްގެ ސަބަބުންނާއި މާހައުލާއި މާބަނޑު ދުވަސްވަރު މައި މީހާގެ ސިއްހީ ދުޅަހެޔޮކަމުގެ މައްޗަށެވެ. މިއީ ހިތުގެ އުފެދުމުގެ އެހެން މައްސަލަ ތަކަކާއި އެކުގައި އަދި މިކަން އެކަނި ވެސް ދިމައިވެދާނޭ ކަމެކެވެ.
މިއީ ފަރުވާ ނުކުރެވި ހުރެއްޖެ ނަމަ އޭގެ ސަބަބުން ބޮޑެތި ގެއްލުންތަކާއި ކުރިމަތިވެދާ ފަދަ ހާލަތެކެވެ. އޭގެ ތެރޭގައި ހިތުގެ މަސްތަކަށް ބާރުބޮޑުވެ، ހިތުގެ މަސްތަކުގެ މަސައްކަތް ހުއްޓޭގޮތް ވެއެވެ. އަދި ފުއްޕާމެއަށް ފޮނުވައިދޭ ލޭގެ ޕުރެސަރު މަތިވެ، ފުއްޕާމެއަށް ބުރަބޮޑުވެ ފުއްޕާމޭގައި ފެން ހެދޭ ގޮތްވެއެވެ. ހިތުގެ ބޭރު ފަށަލައިގެ އިންފެކްޝަނަކީވެސް މި ހާލަތުގެ ސަބަބުން ދިމާވެދާނެ ކަމެކެވެ. މީގެ އިތުރުން ހިތުގެ އެހެން މައްސަލަތައްވެސް ކުރޮމަތިވުމަކީ ވަރަށް ގާތް ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން މިކަމުގައި ފަރުވާ ހޯދުން ވަރަށްވެސް މުހިންމެވެ.
މި ބަލިން ރައްކާތެރިވުމަށް ތުއްތު ކުއްޖާ ކުރާނޭ މާބޮޑު ކަމެއް ނޯވެއެވެ. ނަމަވެސް މައިމީހާގެ މާބަނޑު ދުވަސްވަރު ދުޅަހެޔޮކަން މަތީ ހުރުން ވަރަށްވެސް މުހިންމެވެ. ދުޅަހެޔޮ ކާނާ ކެއުމާއި ލޭ ކޮންޓްރޯލް ކުރުމާއި ހާއްސަކޮށް ހަކުރު ކޮންޓްރޯލުކުރުން ވަރަށް މުހިންމެވެ. ވިހަ މާއްދާ އެކުލެވޭ ޒާތުގެ އެއްޗެހި ބޭނުން ނުކުރުންވެސް ބުއްދިވެރިއެވެ. ގަވައިދުން ކަސްރަތު ކުރުމާއި އެކު "ފިޓު" ކޮށް ހުރުން ބޭނުންތެރިއެވެ.
މިއީ އަދުގެ ފަންނިއްޔާތުގައި މިހާރު، ހޯދާ ދެނެގަނެވޭ ބައްޔެކެވެ. އަދި މިއީ މާތް ﷲ ގެ ވާގިފުޅާއެކު ފަރުވާ ކުރެވި ފަސޭހަ ކުރެވޭ ބައްޔެކެވެ. އަދި ކުއްޖާއަށް އާންމު އާދައިގެ ދިރިއުޅުމެއް އުޅުމުގެ ފުރުސަތުވެސް އަދުގެ ފަންނިއްޔާތުގައި މި ވަނީ ފަހިވެފައެވެ. އެހެންކަމުން މިއީ މާ ބޮޑަށް ކަންބޮޑުވާން ވީ ކަމެއް ނޫނެވެ. ކުރާން ވީހާވެސް ކަމަކީ މިކަމަށް ފަރުވާތެރިވެ އަހުލުވެރި ވުމެވެ. ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުވެ، އެނގިގެން ތިބުމެވެ.