ތަޢާރަފު:

ދިވެހިރާއްޖެއަކީ 1،192 ކުދި ރަށްތަކެއްގެ މައްޗަށް އެކުލެވިގެންވާ ޖަޒީރާ ޤައުމެކެވެ. މި ރަށްތައް ވަނީ 26 އަތޮޅަކަށް ބެހިފައެވެ. ރާއްޖޭގެ ޖުމްލަ އާބާދީއަކީ 557،426 އެވެ. މި މަޒުމޫނުގައި ބަލާލެވިފައިވާނީ ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޞިއްޙީ ޚިދުމަތްތައް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ދިމާވާ ގޮންޖެހުންތަކާއި، އެ ގޮންޖެހުންތަކަށް ހައްލެއްގެ ގޮތުގައި ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސްގެ ބޭނުން ހިފުމުގެ މުހިންމުކަމަށެވެ.

 

ރާއްޖޭގެ މާޙައުލު އަދި މިހާރުގެ ޙާލަތު:

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަށްތައް ވަނީ ވަރަށް ދުރުދުރުގައި އޮންނަ ގޮތަށް ބެހިފައެވެ. އެންމެ އުތުރުގެ އަތޮޅާއި އެންމެ ދެކުނުގެ އަތޮޅާ ދެމެދު ގާތްގަނޑަކަށް 871 ކިލޯމީޓަރުގެ ދުރުމިނެއް ވެއެވެ. މީގެ ސަބަބުން ޞިއްޙީ ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދިނުމުގައި ގިނަގުނަ ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިވެއެވެ. ރާއްޖޭގައި މިހާރު ހުރީ 13 ރީޖަނަލް ހޮސްޕިޓަލާއި، 179 ޞިއްޙީ މަރުކަޒެވެ. މިހާރު ގިނަ ފަހަރަށް ބަލިމީހުން އުފުލަނީ ކަނޑުމަގުންނެވެ. ނަމަވެސް މޫސުން ގޯސްވުމުގެ ސަބަބުން އަބަދަކު ކަނޑުމަގުން ބަލިމީހުންނެއް ނުއުފުލެއެވެ. އަދި ކަނޑުމަގުން ދަތުރުކުރާއިރު ވަރަށް ގިނަ ވަގުތު ހޭދަވެއެވެ.

 

ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސްގެ ފައިދާތައް:

1. އަވަސް ޚިދުމަތް: ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ބޭނުންކުރުމުން ދަތުރު ކުރުވެ، އަވަސްވާނެއެވެ. މިސާލަކަށް، ބާ އަތޮޅުން މާލެއަށް ކަނޑުމަގުން އާދެވޭނީ 3 ގަޑިއިރު ވަންދެން ދަތުރުކޮށްގެންނެވެ. ނަމަވެސް ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ބޭނުންކޮށްގެން މި ދަތުރު ކުރެވޭނީ 1 ގަޑިއިރުގެ ތެރޭގައެވެ.

2. ރައްކާތެރިކަން: ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ބޭނުންކުރުމުން ބަލިމީހާ ދަމާހަލާކަށް ނުޖެހޭނެއެވެ. މީގެ އިތުރުން، ކަނޑުމަގުން ދަތުރުކުރާއިރު ދިމާވެދާނެ ނުރައްކާތަކުން ސަލާމަތްވެވޭނެއެވެ. ރާއްޖޭގެ ރަށެއްގެ ހެލްތު ސެންޓަރަކުން ބަލިމީހަކު މާލެ ފޮނުވަން ޖެހިއްޖެނަމަ އެ ބަލިމީހާ ދަމާހަލަން ޖެހެނީ އެގޮތް މިގޮތަށެވެ. މި ދައްކާލަނީ އެފަދަ ބަލިމީހަކު އުފުލަންޖެހޭ ގޮތުގެ މަގު ޗާޓެކެވެ. މިސާލަކަށް: ރަށުމަރުކަޒު > އެންބިއުލަންސު > ލޯންޗު > އެންބިއުލަންސު > މަތިންދާ ބޯޓު > އެންބިއުލަންސު > ހޮސްޕިޓަލު. މިއިން ކޮންމެ ތަނަކަށް އެރުވުމާއި ބޭލުން އޮންނާނެއެވެ. ކިހާބޮޑު ތަކުލީފެއް ހެއްޔެވެ؟ މިދައްކަނީ ބަލިމީހެއްގެ ވާހަކައެވެ.

3. ފުޅާ ދާއިރާއެއްގައި ޚިދުމަތް ދެވުން: ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ބޭނުންކޮށްގެން ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ކަންކޮޅަކަށްވެސް ފަސޭހައިން ވާޞިލުވެވޭނެއެވެ. މިއީ ޚާއްޞަކޮށް ކުއްލި ޙާލަތްތަކުގައި ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.

4. ޚާއްޞަ މެޑިކަލް އިކުއިޕްމަންޓް: ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސްގައި ޚާއްޞަ މެޑިކަލް އިކުއިޕްމަންޓް ހުންނާނެއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ވެންޓިލޭޓަރ، ޑީފިބްރިލޭޓަރ، އަދި އެހެނިހެން ޒަމާނީ މެޑިކަލް އާލާތްތައް ހިމެނެއެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ދަތުރުމަތީގައިވެސް ބަލިމީހާއަށް ފުރިހަމަ ފަރުވާ ދެވޭނެއެވެ.

5. ޚާއްޞަ ތަމްރީނު ލިބިފައިވާ މުވައްޒަފުން: ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސްގައި މަސައްކަތްކުރާނީ ޚާއްޞަ ތަމްރީނު ލިބިފައިވާ މެޑިކަލް މުވައްޒަފުންނެވެ. މިއީ ބަލިމީހާގެ ފަރުވާގެ ފެންވަރު ރަނގަޅުވުމަށް ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ.

 

ބޭރު ދުނިޔޭގެ ތަޖުރިބާ:

ދުނިޔޭގެ ގިނަ ޤައުމުތަކުގައި ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސްގެ ޚިދުމަތް ވަނީ ކާމިޔާބުކަމާއެކު ތަޢާރަފުކޮށްފައެވެ. މިސާލަކަށް:

1. ޖަރުމަނުވިލާތް: ޖަރުމަނުވިލާތުގައި "ޑީ.އާރު.އެފް ލުފްޓްރެޓުންގް" ނަމުގައި ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ޚިދުމަތެއް ހިންގައެވެ. މި ޚިދުމަތުގެ ދަށުން އަހަރަކު 100،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދެއެވެ.

2. އިނގިރޭސިވިލާތް: އިނގިރޭސިވިލާތުގައި "އެއަރ އެމްބިއުލަންސް ސަރވިސް" ގެ ނަމުގައި ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ޚިދުމަތެއް ހިންގައެވެ. މި ޚިދުމަތުގެ ދަށުން އަހަރަކު 25،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދެއެވެ.

3. އޮސްޓްރޭލިއާ: އޮސްޓްރޭލިއާގައި "ރޯޔަލް ފްލައިންގ ޑޮކްޓަރ ސަރވިސް" ގެ ނަމުގައި ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ޚިދުމަތެއް ހިންގައެވެ. މި ޚިދުމަތުގެ ދަށުން އަހަރަކު 18،000 އަށްވުރެ ގިނަ މީހުންނަށް ޚިދުމަތް ފޯރުކޮށްދެއެވެ.

 

ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސްގެ ފަންނީ މަޢުލޫމާތު:

ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސްގެ ގޮތުގައި އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރެވެނީ އަންނަނިވި މޮޑެލްތަކެވެ:

1. އެއަރބަސް އެޗް135: މިއީ ދެ އިންޖީނުގެ ހެލިކޮޕްޓަރެކެވެ. މީގެ އެންމެ ދިގު ދަތުރުގެ ދުރުމިނަކީ 635 ކިލޯމީޓަރެވެ. މި ހެލިކޮޕްޓަރުގައި ދެ ޕައިލެޓުންނާއި، ދެ މެޑިކަލް ކްރޫ އަދި އެއް ބަލިމީހާ އުފުލޭނެއެވެ.

2. އޯގަސްޓާ ވެސްޓްލޭންޑް އޭޑަބްލިއު139: މިއީވެސް ދެ އިންޖީނުގެ ހެލިކޮޕްޓަރެކެވެ. މީގެ އެންމެ ދިގު ދަތުރުގެ ދުރުމިނަކީ 1،000 ކިލޯމީޓަރެވެ. މި ހެލިކޮޕްޓަރުގައި ދެ ޕައިލެޓުންނާއި، ތިން މެޑިކަލް ކްރޫ އަދި ދެ ބަލިމީހުން އުފުލޭނެއެވެ.

 

ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެންމެ އެކަށީގެންވާ މޮޑެލް ކަނޑައެޅުމަށްޓަކައި، ރާއްޖޭގެ ޖޯގްރަފީއާއި، އާބާދީގެ ބެހިފައިވާ ގޮތާއި، އަދި އެހެނިހެން ކަންކަމަށް ރިޢާޔަތްކުރަންޖެހޭނެއެވެ.

 

ތަފާސްހިސާބު:

ދުނިޔޭގެ ތަފާސްހިސާބުތަކަށް ބަލާއިރު، ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސްގެ ބޭނުން ހިފުމުން ވަރަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ލިބިފައިވާކަން ފާހަގަކުރެވެއެވެ. މިސާލަކަށް:

1. ސަލާމަތްކުރެވޭ ފުރާނަތައް: އެމެރިކާގެ ނެޝަނަލް އެސޯސިއޭޝަން އޮފް އެމަރޖެންސީ މެޑިކަލް ޓެކްނީޝަންސްގެ ދިރާސާއަކުން ދައްކާގޮތުގައި، ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ބޭނުންކުރުމުން ކޮންމެ 100 ބަލިމީހުންގެ ތެރެއިން އިތުރު 10 - 20 މީހުންގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރެވެއެވެ.

2. ވަގުތު ސަލާމަތްކުރުން: ޖަރުމަނުވިލާތުގެ ދިރާސާއަކުން ދައްކާގޮތުގައި، ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ބޭނުންކުރުމުން، އެއްގަމުމަގާއި އަޅާ ބަލާއިރު އެވްރެޖްކޮށް 30-45 މިނިޓް ސަލާމަތްކުރެވެއެވެ. މިއީ ފުރާނައަށް ނުރައްކާވެފައިވާ ބަލިމީހުންނަށް ވަރަށް މުހިންމު ވަގުތެކެވެ.

3. އިޤްތިޞާދީ ފައިދާ: ނޯވޭގެ ދިރާސާއަކުން ދައްކާގޮތުގައި، ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ބޭނުންކުރުމުން ކޮންމެ އަހަރަކު ގާތްގަނޑަކަށް 40 މިލިއަން ޔޫރޯ ސަލާމަތްކުރެވެއެވެ. މިއީ ބަލިމީހުންގެ ފަރުވާގެ ޚަރަދު ކުޑަވުމާއި، އަވަހަށް މަސައްކަތަށް ނުކުމެވުމުގެ ސަބަބުން ލިބޭ ފައިދާއެވެ.

 

ދިވެހިރާއްޖެއަށް ކުރާނެ ފައިދާ:

ދިވެހިރާއްޖޭގައި ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ޚިދުމަތް ތަޢާރަފުކުރުމުން ލިބޭނެ ފައިދާތަކުގެ ތެރޭގައި:

1. ފުރާނަ ސަލާމަތްކުރުން: ރާއްޖޭގެ ރަށްތައް ދުރުދުރުގައި އޮންނަ ގޮތުން، ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ބޭނުންކުރުމުން ގިނަ ފުރާނަތަކެއް ސަލާމަތްކުރެވޭނެއެވެ. ޚާއްޞަކޮށް ހާޓް އެޓޭކް، ސްޓްރޯކް އަދި ބޮޑެތި އެކްސިޑެންޓްތަކުގައި މި ޚިދުމަތުގެ ބޭނުން ވަރަށް ބޮޑަށް ކުރެވޭނެއެވެ.

2. ޞިއްޙީ ޚިދުމަތުގެ ފެންވަރު މަތިވުން: ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ޚިދުމަތް ތަޢާރަފުކުރުމުން، ރާއްޖޭގެ ޞިއްޙީ ޚިދުމަތުގެ ފެންވަރު އިތުރަށް ރަނގަޅުވެ، ބައިނަލްއަޤްވާމީ މިންގަނޑުތަކާ އެއްހަމައަކަށް އާދެވޭނެއެވެ.

3. ފަތުރުވެރިކަމަށް ފައިދާވުން: ރާއްޖެއަށް ޒިޔާރަތްކުރާ ފަތުރުވެރިންނަށް ކުއްލި ޙާލަތެއްގައި އަވަސް އަދި ރައްކާތެރި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތެއް ލިބޭނެކަމުގެ ޔަޤީންކަން އޮތުމުން، ފަތުރުވެރިކަމަށްވެސް ފައިދާވާނެއެވެ.

4. ވަޒީފާގެ ފުރުޞަތުތައް އިތުރުވުން: ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ޚިދުމަތް ތަޢާރަފުކުރުމުން، ޕައިލެޓުން، މެޑިކަލް ކްރޫ، މެކޭނިކުން އަދި އެހެނިހެން ދާއިރާތަކުން އާ ވަޒީފާތަކެއް އުފެދިގެންދާނެއެވެ.

 

ގޮންޖެހުންތަކާއި ހައްލުތައް:

ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ޚިދުމަތް ތަޢާރަފުކުރުމުގައި ދިމާވެދާނެ ގޮންޖެހުންތަކާއި އޭގެ ހައްލުތައް:

1. ޚަރަދު ބޮޑުވުން:

ގޮންޖެހުން: ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ގަތުމާއި، މެއިންޓެއިންކުރުމުގެ ޚަރަދު ވަރަށް ބޮޑުވެދާނެއެވެ.

ހައްލު: ސަރުކާރުން ޚާއްޞަ ބަޖެޓެއް ކަނޑައެޅުމާއި، ބައިނަލްއަޤްވާމީ އެހީ ހޯދުން. އަދި އަމިއްލަ ފަރާތްތަކުގެ އިންވެސްޓްމަންޓް ހޯދުން.

2. ތަމްރީނު ލިބިފައިވާ މުވައްޒަފުންގެ ދަތިކަން:ކަން:

ގޮންޖެހުން: ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް އޮޕަރޭޓްކުރުމަށް ބޭނުންވާ ޚާއްޞަ ތަމްރީނު ލިބިފައިވާ މުވައްޒަފުން ނެތުން.

ހައްލު: ޚާއްޞަ ތަމްރީނު ޕްރޮގްރާމްތައް ރާވައި ހިންގުން. ބޭރު ޤައުމުތަކުގެ ތަޖުރިބާކާރުން ގެނެސްގެން ތަމްރީނު ދިނުން.

3. އިންފްރާސްޓްރަކްޗަރގެ ދަތިކަން:

ގޮންޖެހުން: ގިނަ ރަށްރަށުގައި ހެލިކޮޕްޓަރު ޖެއްސޭނެ ހެލިޕެޑްތައް ނެތުން.

ހައްލު: ހުރިހާ އަތޮޅުތަކެއްގައި ހެލިޕެޑްތައް ޤާއިމުކުރުމަށް ޚާއްޞަ ޕްރޮގްރާމެއް ހިންގުން. ޚާއްޞަކޮށް ޞިއްޙީ މަރުކަޒުތަކާއި ހޮސްޕިޓަލުތަކުގައި މި ވަސީލަތް ޤާއިމުކުރުން.

4. ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑުގެ ދަތިކަން:

ގޮންޖެހުން: ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ޚިދުމަތް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑު ނެތުން.

ހައްލު: ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ޚިދުމަތް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑު ވީ އެންމެ އަވަހަކަށް އެކުލަވާލުން.

 

ނިންމުން:

ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖޯގްރަފީއާއި ޞިއްޙީ ޚިދުމަތުގެ ޙާލަތަށް ބަލާއިރު، ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސަކީ އެންމެ އެކަށީގެންވާ ވާ އަދި ނަތީޖާ ރަނގަޅުވާނެ ޙައްލެކެވެ. މި ޚިދުމަތް ތަޢާރަފުކުރުމުން ބަލިމީހުންނަށް އަވަސް، ރައްކާތެރި އަދި ފެންވަރު ރަނގަޅު ޞިއްޙީ ޚިދުމަތެއް ފޯރުކޮށްދެވޭނެއެވެ.

 

މިކަން ކުރެވިދާނެ މަގުތައް:

1. ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ޚިދުމަތް ތަޢާރަފުކުރުމަށް ޤައުމީ ފެންވަރުގެ ކޮމިޓީއެއް އެކުލަވާލުން.

2. ރާއްޖެއަށް އެންމެ އެކަށީގެންވާ ހެލިކޮޕްޓަރު މޮޑެލް ދެނެގަތުމަށް ދިރާސާއެއް ކުރުން.

3. ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ޚިދުމަތަށް ބޭނުންވާ މުވައްޒަފުން ތަމްރީނުކުރުމުގެ ޕްރޮގްރާމެއް އެކުލަވާލުން.

4. ރާއްޖޭގެ ހުރިހާ ރަށެއްގައި ހެލިޕެޑްތައް ޤާއިމުކުރުމުގެ މަޝްރޫޢެއް ފެށުން.

5. ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ޚިދުމަތް ހިންގުމަށް ބޭނުންވާ ޤާނޫނީ އޮނިގަނޑު އެކުލަވާލުން.

6. މި ޚިދުމަތަށް ބޭނުންވާ ބަޖެޓު ކަނޑައަޅައި، އިތުރު ފަންޑިންގ ހޯދުމަށް މަސައްކަތްކުރުން.

7. ބައިނަލްއަޤްވާމީ ފެންވަރުގައި މިފަދަ ޚިދުމަތް ދޭ ފަރާތްތަކާ ގުޅުން ބަދަހިކޮށް، އެފަރާތްތަކުގެ ތަޖުރިބާއާއި ލަފާ ހޯދުން.

 

ޚުލާޞާ:

ދިވެހިރާއްޖެއަށް ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ޚިދުމަތް ތަޢާރަފުކުރުމަކީ ވަރަށް މުހިންމު ކަމެކެވެ. މިކަމުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ ޞިއްޙީ ޚިދުމަތުގެ ފެންވަރު މަތިވެ، ގިނަ ފުރާނަތަކެއް ސަލާމަތްކުރެވޭނެއެވެ. އަދި މިއީ ރާއްޖޭގެ ފަތުރުވެރިކަމަށްވެސް ވަރަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެއް ލިބިގެންދާނެ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް މި ޚިދުމަތް ތަޢާރަފުކުރުމުގައި ދިމާވެދާނެ ގޮންޖެހުންތަކަށް ރިޢާޔަތްކޮށް، އެކަށީގެންވާ ރޭވުންތެރިކަމާއެކު ކުރިއަށް ދިއުމަކީ މުހިންމު ކަމެކެވެ.

ރާއްޖޭގެ ކޮންމެ ރައްޔިތަކަށްވެސް، ފެންވަރު ރަނގަޅު ޞިއްޙީ ޚިދުމަތެއް ލިބުމަކީ އަސާސީ ޙައްޤެކެވެ. ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ޚިދުމަތް ތަޢާރަފުކުރުމަކީ މި ޙައްޤު ކަށަވަރުކޮށްދިނުމަށް އެޅޭ ވަރަށް މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.

ދިވެހިރާއްޖެއަށް ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސް ޚިދުމަތް ތަޢާރަފުކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ޞިއްޙީ ދާއިރާއަށް ކުރިއެރުމެއް ލިބޭ ކަމެއް ނޫނެވެ. މިއީ މުޅި ޤައުމުގެ ތަރައްޤީއަށް ލިބޭ ވަރަށް ބޮޑު ކުރިއެރުމެކެވެ. މި ޚިދުމަތުގެ ސަބަބުން ރާއްޖޭގެ ރައްޔިތުންނަށް ލިބޭ ހިތްހަމަޖެހުމާއި، ޔަޤީންކަން އިތުރުވެ، ދިރިއުޅުމުގެ ފެންވަރު މަތިވެގެންދާނެއެވެ. އަދި މިއީ ރާއްޖޭގެ އިޤްތިޞާދަށްވެސް ވަރަށް ބޮޑު ފައިދާއެއް ކުރާނެ ކަމެކެވެ. ހުރިހާ ގޮތަކުން ބެލިނަމަވެސް، ދިވެހިރާއްޖެއަށް އެންމެ ކަމުދާނީ ހެލިކޮޕްޓަރު އެމްބިއުލަންސްގެ ޚިދުމަތެވެ.