އިސްލާމްދީނުގައި ޢަދުލު އިންސާފަކީ މިދީނުގެ އަސާސީ އެއް ތަނބެވެ. އެއީ ދީނުގެ އުގަންނައިދިނުންތަކާއި ޝަރުޢީ ހަމަތަކުގައި ވަރަށް ފުންކޮށް އައިސްފައިވާ ކަމެކެވެ. ޢަދުލު އިންސާފަކީ ހަމައެކަނި ޖަމާޢީ ހައްޤެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަމިއްލަ ސުލޫކާއި، ޢާއިލީ ގުޅުންތަކާއި، މުޖުތަމަޢުގެ ކަންކަމާއި، ވެރިކަން ކުރުމުގައިވެސް އަމަލުކުރަންޖެހޭ އިލާހީ އަމުރެކެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި ޢަދުލު އިންސާފަކީ ހަމައެކަނި އިންސާފުވެރިކަމަށްވުރެ މާ ފުޅާ އެއްޗެކެވެ. އެއީ ކޮންމެ މީހަކަށްވެސް އެމީހެއްގެ ހައްގުތައް ދިނުމާއި، ހަގީގަތަށްޓަކައި ސާބިތުކަމާއެކު ދެމިހުރުމާއި، އެއްވެސް މީހަކަށް އަނިޔާވެރިނުވުން ކަށަވަރުކުރުމެވެ. މަގާމެއް، މުދަލެއް، ނުވަތަ ގާތްކަމެއް ބެލުމެއްނެތިއެވެ.
ޤުރުއާނުގައި މި އަސާސް ވަރަށް ސާފުކޮށް ބަޔާންކުރައްވާފައިވެއެވެ: "﴿58﴾ ۞ إِنَّ اللَّهَ يَأْمُرُكُمْ أَن تُؤَدُّوا الْأَمَانَاتِ إِلَىٰ أَهْلِهَا وَإِذَا حَكَمْتُم بَيْنَ النَّاسِ أَن تَحْكُمُوا بِالْعَدْلِ ۚ إِنَّ اللَّهَ نِعِمَّا يَعِظُكُم بِهِ ۗ إِنَّ اللَّهَ كَانَ سَمِيعًا بَصِيرًا. މާނައީ: ހަމަކަށަވަރުން، أمانة ތައް، އޭގެ أهل ވެރިންނަށް އަދާކުރުމަށް، اللَّه ތިޔަބައިމީހުންނަށް أمر ކުރައްވަތެވެ. އަދި، މީސްތަކުންގެ މެދުގައި ތިޔަބައިމީހުން حكم ކުރާނަމަ، عدل އަށް حكم ކުރުމަށްވެސް، أمر ކުރައްވަތެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އެކަމަކާމެދު، ތިޔަބައިމީހުންނަށް وعظ އިއްވަވާކަމެއްގެ މޮޅުކަމާއެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، اللَّه އީ، މޮޅަށް އައްސަވާވޮޑިގެންވާ، މޮޅަށް ބައްލަވާވޮޑިގެންވާ ކަލަކު ކަމުގައިވެއެވެ." (ސޫރަތުއް ނިސާ 4:58). މި އާޔަތުން ދައްކުވައިދެނީ ޢަދުލު އިންސާފަކީ އިޚްތިޔާރީ ކަމެއް ނޫންކަމެވެ. އެއީ އިލާހީ ވާޖިބެކެވެ. ވެރިކަމުގައިވިޔަސް ނުވަތަ ދިރިއުޅުމުގެ ކޮންމެ ހާލަތެއްގައިވިޔަސް، މުސްލިމުން ޢަދުލު އިންސާފަށް ތެދުވެރިކަމާއެކު، ތަފާތުކުރުމެއްނެތި، ހުކުމްކުރުން ލާޒިމުވެގެންވެއެވެ.
ޢަދުލު އިންސާފު މުޖުތަމަޢުގެ ހަމަޖެހުން ދެމެހެއްޓުމާއި އަނިޔާވެރިކަން ހުއްޓުވުމުގައި ވަރަށް މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއެވެ. ޤުރުއާނުގައި މާތް ﷲ މުއުމިނުންނަށް އިރުޝާދު ދެއްވާފައިވެއެވެ: "﴿135﴾ ۞ يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا كُونُوا قَوَّامِينَ بِالْقِسْطِ شُهَدَاءَ لِلَّهِ وَلَوْ عَلَىٰ أَنفُسِكُمْ أَوِ الْوَالِدَيْنِ وَالْأَقْرَبِينَ ۚ إِن يَكُنْ غَنِيًّا أَوْ فَقِيرًا فَاللَّهُ أَوْلَىٰ بِهِمَا ۖ فَلَا تَتَّبِعُوا الْهَوَىٰ أَن تَعْدِلُوا ۚ وَإِن تَلْوُوا أَوْ تُعْرِضُوا فَإِنَّ اللَّهَ كَانَ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرًا. މާނައީ: އޭ إيمان ވެއްޖެ މީސްތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން عدل إنصاف قائم ކުރުމުގައި ދެމިތިބޭ ބަޔަކު ކަމުގައިވާށެވެ! (އަދި) اللَّه އަށްޓަކައި ހެކިބަސް އަދާކުރާ ބަޔަކު ކަމުގައި ތިޔަބައިމީހުންވާށެވެ! ތިޔަބައިމީހުންގެ އަމިއްލަ نفس ތަކުގެ މައްޗަށް ކަމުގައިވިޔަސް، ނުވަތަ މައިންބަފައިންނާއި، ގާތްތިމާގެ މީހުންގެ މައްޗަށް ކަމުގައިވިޔަސް މެއެވެ. އެމީހަކީ (އެބަހީ: އެމީހެއްގެ މައްޗަށް ހެކިދެވޭ މީހަކީ) މުއްސަންޖަކު ކަމުގައި، ނުވަތަ فقير އަކު ކަމުގައިވިޔަސް، ފަހެ، އެދެމީހުންނަށްމެ، اللَّه، أولى ކަން ބޮޑެވެ. ތިޔަބައިމީހުން عدل ވެރިވުން ދޫކޮށް އަމިއްލަ އެދުމަށް تبع ނުވާށެވެ! އަދި، ތިޔަބައިމީހުން ހެކިބަސް ބަދަލުކުޅަނަމަ، ނުވަތަ ހެކިބަސް އަދާކުރުމުން އެއްކިބާވާނަމަ (ދަންނާށެވެ!) ފަހެ، ހަމަކަށަވަރުން، ތިޔަބައިމީހުން ކުރާ عمل ތައް މޮޅަށް ދެނެވޮޑިގެންވާ ކަލަކު ކަމުގައި اللَّه ވޮޑިގެންވެއެވެ." (ސޫރަތުއް ނިސާ 4:135). މި ވަރުގަދަ އަމުރުފުޅު އެދިވަޑައިގަންނަވަނީ އަޚްލާޤީ ހިތްވަރަށެވެ. އެއީ މުސްލިމުން އެމީހުންގެ އަމިއްލަ މަސްލަހަތުތަކަށާއި، ގަބީލާގެ ގާތްކަމަށާއި، ނުވަތަ މުޖުތަމަޢުގެ ފިއްތުންތަކަށްވުރެ ހަގީގަތަށް އިސްކަންދިނުމަށެވެ. އެއީ އިސްލާމީ އުގަންނައިދިނުންތަކުގެ އަޚްލާޤީ ފުންކަން ހާމަކޮށްދޭ ކަމެކެވެ.
އަޅުގަނޑުމެން ދިރިއުޅެމުން މިދާ ދުނިޔެއަކީ ގިނަ ފަހަރު ހަސަދަވެރިކަމާއި އަނިޔާވެރިކަމުގެ ސަބަބުން ހަލާކުވެފައިވާ ދުނިޔެއެކެވެ. މިފަދަ ދުނިޔެއެއްގައި ޢަދުލު އިންސާފަށް (ޢަދުލަށް) އިސްލާމްދީން ދެމިހުންނަ ގޮތަކީ އަޚްލާޤީ ދިރިއުޅުމަށްޓަކައި ޒަމާނަށް ދެމިހުންނަ ހަމައެކެވެ. އެއީ ޢަދުލު އިންސާފަކީ ހަމައެކަނި ޝަރުޢީ މައްސަލައެއް ނޫންކަމަށް ގަބޫލުކުރުމެވެ. އެހެނަސް ރޫޙާނީ ވާޖިބެއް ކަމަށް މުއުމިނުންނަށް ހަނދާންކޮށްދިނުމެވެ. އަޅުގަނޑުމެންގެ ގޭގޭގައި، މަސައްކަތުގެ މާހައުލުތަކުގައި، އަދި މުޖުތަމައުތަކުގައި ޢަދުލު އިންސާފަށް އަމަލުކުރުމުން، ހަމަޖެހުން ބޮޑު އަދި އޯގާތެރި މުޖުތަމަޢަކަށް މަގުފަހިކޮށްދެއެވެ.