މި ދުވަސްވަރު ރާއްޖޭގެ ވައި ނުސާފުވެ، ދުންފިނި ނުވަތަ "ހޭޒް"ގެ އަސަރު ރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދުތަކަށް ވަރަށް ބޮޑަށް ދަނީ ކުރަމުންނެވެ.
ހާއްސަކޮށް މެދު ރާއްޖެތެރޭގެ އަތޮޅުތަކަށް މިކަމުގެ އަސަރު ބޮޑުކަމަށް މޫސުމާ ބެހޭ އިދާރާގެ ތަފާސްހިސާބުތަކުން ދައްކައެވެ.
މި ހާލަތާ ގުޅިގެން ހެލްތް ޕްރޮޓެކްޝަން އެޖެންސީ (އެޗްޕީއޭ) އިން ނެރެފައިވާ ސިއްހީ އިރުޝާދުތަކުގެ ތެރޭގައި އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަކޮށްލެވޭ އަދި އާންމުން އެންމެ ބޮޑަށް ސުވާލު އުފައްދާ އެއް ކަމަކީ، ގޭގެ ދޮރުތައް ލައްޕައިގެން ތިބުމަށް އަންގާފައިވާ އެންގުމެވެ. މިކަމުގެ ފަހަތުގައިވަނީ އިލްމީ އަދި ސިއްހީ ބޮޑު ސަބަބެކެވެ.
ތިމާވެށީގެ ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ހޭޒް އުފެދޭ ދުވަސްވަރެއްގައި ވައިގެ ތެރޭގައި ހުންނަ ނުރައްކާތެރި މާއްދާތައް ނުވަތަ ޕީއެމް 2.5 ލެވެލް އާދަޔާ ހިލާފަށް މަތިވެގެންދެއެވެ. ސިއްހީ މާހިރުން ބުނާ ގޮތުގައި މިއީ ލޮލަށް ނުފެންނަ ވަރުގެ ކުދިކުދި ޒައްރާތަކެކެވެ. ދޮރުތައް ހުޅުވާފައި ބެހެއްޓުމުން، ވައިގެ ޒަރިއްޔާއިން މި ވިހަ މާއްދާތައް ފަސޭހަކަމާއެކު ގޭތެރެއަށް ވަދެ، ގޭތެރޭގެ ވައި ވެސް ވަގުތުން ތަގައްޔަރު ކޮށްލައެވެ. މިއީ ސިއްހީ ގޮތުން ދިގު މުއްދަތަކަށް ދެމިގެންދާ ފުއްޕާމޭގެ ގެއްލުންތަކެއް ލިބިދާނެ ކަމެކެވެ.
މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން އެޗްޕީއޭއިން ބުނި ގޮތުގައި، މިހާރު މިއޮތް ހާލަތުގެ ސަބަބުން ސިއްހަތަށް ނޭދެވޭ އަސަރުތައް ކުރުމާއި، ފުއްޕާމެއާއި ހިތުގެ ބަލިތައް ބޮޑުވުމުގެ ނުރައްކާ އެބައޮތެވެ.
ބައިނަލްއަގުވާމީ ސިއްހީ ދިރާސާތަކަށް ބަލާއިރު، ވައި ނުސާފުވުމަކީ ނޭވާލާ ނިޒާމުގެ ބަލިތައް (އެޒްމާ ފަދަ ބަލިތައް) ހުންނަ މީހުންނަށް "ސައިލެންޓް ކިލާ" އެއް ފަދަ ނުރައްކާތެރި އެއްޗެކެވެ. އެހެންކަމުން ގޭތެރެއަކީ ބޭރުގެ ވިހަ ވައިން ރައްކާތެރިވެވޭނެ ހިމާޔަތް ލިބިފައިވާ "ސޭފް ޒޯން" އަކަށް ހެދުމަށް ދޮރުތައް ބަންދުކޮށްފައި ބެހެއްޓުމަކީ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ.
ގޭގެ ދޮރުތަކާއި ކުޑަދޮރުތައް ލައްޕާފައި ބެހެއްޓުމަކީ، ބޭރުގައި އުފެދިފައިވާ ނުސާފު ވައި ސީދާ ގޮތެއްގައި ގޭތެރެއަށް ވަނުން ހުއްޓުވައިދޭ މައިގަނޑު ހުރަހެވެ. ތަޖުރިބާކާރުން ލަފާދެނީ މި ހާލަތުގައި ގޭގައި އޭސީ ބޭނުންކުރި ނަމަވެސް، ބޭރުން ވައި ވަންނަ ގޮތަށް ހުންނަ ވެންޓިލޭޝަންތައް ބަންދުކުރުމަށެވެ. އަދި ބޭރުގެ ނުސާފު ވައި ގޭތެރެއަށް ނުވަންނާނެހެން ދޮރުތައް ލެއްޕުމުގެ އިތުރުން، ކުޅަދާނަކަން ހުރި ނަމަ ގޭތެރޭގެ ވައި ސާފުކުރުމަށް "އެއާ ޕިއުރިފަޔާ" ބޭނުންކުރުމަށް ވެސް އެޗްޕީއޭއިން ވަނީ އިރުޝާދު ދީފައެވެ.
މިކަމުގައި ހާއްސަކޮށް ކުޑަކުދިންނާއި، މުސްކުޅިން އަދި މާބަނޑު މީހުން އިތުރަށް ސަމާލުވާންޖެހޭ ކަމަށް ޑޮކްޓަރުން ބުނެއެވެ.
ސައިންޓިފިކް ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި ކުޑަކުދިން ނޭވާލާ ރޭޓް އަވަސްވުމުގެ ސަބަބުން، ވައި ނުސާފުވެފައިވާ މާހައުލެއްގައި އެކުދިންގެ ހަށިގަނޑަށް އެތެެރެވާ ވިހަ މާއްދާތަކުގެ މިންވަރު ބޮޑެތި މީހުންނަށްވުރެ އިތުރުވެއެވެ. ގޭގައި ދޮރުތައް ލައްޕައިގެން ރައްކާތެރިކަމާއެކު ތިބުމަށް އަންގަނީ މިފަދަ ނާޒުކު ހާލަތެއްގައި ތިބި މީހުންގެ ފުރާނަ ސަލާމަތްކޮށް، ބަލިތަކުން ދުރުކުރުމަށެވެ.
އެހެންނަމަވެސް، ޒަރޫރީ ބޭނުންތަކަށް ބޭރަށް ނުކުންނަން ޖެހިއްޖެ ނަމަ، އާދައިގެ މާސްކުގެ ބަދަލުގައި އެން95 (N95) މާސްކު ނުވަތަ ފެންވަރު ރަނގަޅު މާސްކެއް ބޭނުންކުރުމަށް އެޗްޕީއޭއިން ވަނީ އިލްތިމާސްކޮށްފައެވެ. މިގޮތަށް އަންގަނީ އާދައިގެ ފޮތި މާސްކުން ނުވަތަ ސާޖިކަލް މާސްކުން މިފަދަ ކުދި ޕާޓިކަލްތައް އެންމެ އެކަށީގެންވާ ގޮތެއްގައި ފުރާނައި ނުދެވޭތީއެވެ. ވައި ނުސާފުވެފައިވާ މި ދުވަސްވަރު، ރަނގަޅު މާސްކެއް އެޅުމާއި ގޭގައި ބަންދުވެފައި ތިބުމަކީ ދިފާއީ ފިޔަވަޅެކެވެ.
މޫސުމާ ބެހޭ އިދާރާގެ ލަފާކުރުންތަކުން ދައްކާގޮތުގައި ކުރިއަށް އޮތް 5 ދުވަހު ވެސް ރާއްޖޭގެ ސަރަހައްދުގައި ހޭޒްގެ އަސަރު ހުންނާނެ ކަމަށް ބެލެވެއެވެ.
އެހެންކަމުން، ސިއްހީ މާހިރުންގެ ލަފަޔާއި އެއްގޮތަށް އަމަލުކޮށް، ގޭތެރެއަކީ ރައްކާތެރި ތަނެއްގެ ގޮތުގައި ބޭއްވުމަށް އިސްކަންދިނުމަކީ ކޮންމެހެން ކުރަންޖެހޭ ކަމެކެވެ. މި ދުވަސްވަރު ބޭރުގައި ކަސްރަތު ކުރުމާއި، ގިނައިރު ބޭރުގައި އުޅުމުން ދުރުހެލިވުމަށް ކަމާބެހޭ އިދާރާތަކުން ނަސޭހަތްތެރިވާއިރު، އެންމެންގެ ރައްކާތެރިކަމަށްޓަކައި މި އިރުޝާދުތަކަށް ބޯލެނބުން މުހިންމެވެ.