އިންސާނާގެ ހަޔާތަކީ އުނގެނުމުގެ މެދުނުކެނޑޭ ސިލްސިލާއެކެވެ. އުފަންވީީއްސުރެ މަރުވަންދެންވެސް އިންސާނާ ދަނީ އައު ކަންތައްތަކެއް ދަސްކުރަމުންނެވެ. ނަމަވެސް، ދަސްކުރާ ކޮންމެ އެއްޗަކީ ހިތުގައި ބިންވަޅު ނެގިފައި ހުންނަ އެއްޗަކަށް ނުވެއެވެ. ދިވެހި މުސްކުޅި މިސާލު ބަހެއްގައި ބުނާ ފަދައިން "މަޖަލާއެކު ދަސްކޮށްފި އެއްޗެއް އަޖަލާ ޖެހެންދެން ހުރެއެވެ." މިއީ އުނގަންނައިދިނުމުގެ މައިގަނޑު އަސާސެއްގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ ވަރަށް މާނަފުން ބަހެކެވެ.
މަޖަލާއެކު ދަސްކުރުމުގެ މާނައަކީ ހަމައެކަނި ކުޅިވަރު ކުޅުމެއް ނޫނެވެ. އޭގެ މާނައަކީ ހިތްހަމަޖެހުމާއި، ޝައުގުވެރިކަމާއި، އުފާވެރިކަމާއެކު އެއްޗެއް ދަސްކުރުމެވެ. ދިރާސާތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، އިންސާނާގެ ސިކުނޑިއަކީ އުފާވެރި މާހައުލެއްގައި ވަރަށް ހަލުވިކަމާއެކު މަޢުލޫމާތު ނަގައިގަންނަ އެއްޗެކެވެ. ކަމަކަށް ޝައުގުވެރިކަން ހުންނަ ނަމަ، އެކަމެއް ދަސްކުރުމަށް ހޭދަވާ ވަގުތު ކުޑަވެފައި، އެ މަޢުލޫމާތެއް ހިތުގައި ހަރުލާފައި ހުންނަ މިންވަރު އިތުރުވެއެވެ.
ބިރުވެރިކަމާއި، މަޖުބޫރުކަމުގެ ތެރެއިން ދަސްކުރާ އެއްޗަކީ ގިނަ ފަހަރަށް ވަގުތީ އެއްޗެކެވެ. މިސާލަކަށް، އިމްތިހާނަކަށްޓަކައި އެއްޗެއް ދަސްކުރާއިރު، އެއީ ހަމައެކަނި އިމްތިހާނުން ފާސްވުމުގެ މަގުސަދުގައި ކުރާ ކަމަކަށްވާތީ، އިމްތިހާނު ނިމުމާއެކު އެ މަޢުލޫމާތުތައް ހަނދާނުން ފޮހެވިގެންދެއެވެ. ނަމަވެސް، ކުޑަކުއްޖަކު ކުޅިވަރެއްގެ ތެރެއިން ނުވަތަ ޝައުގުވެރި ވާހަކައެއްގެ ތެރެއިން ދަސްކުރާ ކަމެއް، އެ ކުއްޖާ ބޮޑުވެ މުސްކުޅިވާއިރުވެސް ހަނދާނުން ފޮހެވިގެން ނުދެއެވެ. އެއީ އެކަމެއް ދަސްކުރިއިރު އުފެދުނު އުފާވެރި އިހުސާސްތައް އެ މަޢުލޫމާތާ ގުޅިފައިވާތީއެވެ.
އިސްލާމީ ތަރުބިއްޔަތަށް ބަލާއިރުވެސް، ކަންކަން އުނގަންނައިދިނުމުގައި މަޑުމައިތިރިކަމާއި ލޯތްބާއި އޯގާތެރިކަން އިސްކުރުމަށް ވަނީ ބާރުއަޅުއްވާފައެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ޞަޙާބީންނަށް ދީނުގެ ކަންކަން އުނގަންނައިދެއްވީ އެބޭކަލުންގެ ހިތްތަކުގައި ޝައުގުވެރިކަން އުފެދޭ ފަދަ ރީތި ގޮތްތަކަށެވެ. މީގެ ސަބަބުން އެބޭކަލުން ދަސްކުރެއްވި ކަންކަން މުޅި އުމުރަށް ދެމިގެންދިޔައެވެ.
މިއަދުގެ ތަޢުލީމީ ނިޒާމުގައި "ޕްލޭ ބޭސްޑް ލާރނިންގ" ނުވަތަ ކުޅިވަރުގެ ތެރެއިން އުނގަންނައިދިނުމަށް އިސްކަންދެނީ މި ސަބަބަށްޓަކައެވެ. ދަރިވަރުން ފޫހިނުވެ، އަމަލީ ގޮތުން ބައިވެރިވެގެން ކުރާ ކަންކަމަކީ އެކުދިންގެ ޝަޚުޞިއްޔަތު ބައްޓަންކުރުމުގައި އެންމެ ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރާ ކަންކަމެވެ.
"މަޖަލާއެކު ދަސްކޮށްފި އެއްޗެއް އަޖަލާ ޖެހެންދެން ހުރެއެވެ" މި ބަހަކީ ކޮންމެ މުދައްރިސަކާއި، ކޮންމެ ބެލެނިވެރިއަކުވެސް ހަނދާނުގައި ބަހައްޓަންޖެހޭ އަގުހުރި ހިކުމަތެކެވެ. އުނގެނުމަކީ ބުރައަކަށް ނުހަދައި، އުފާވެރި ތަޖުރިބާއަކަށް ހަދައިފިނަމަ، އެ އުނގެނުމުގެ މޭވާ މުޅި އުމުރަށް ދެމިގެންދާނެއެވެ. އިންސާނާގެ ސިކުނޑީގައި އެންމެ ގަދައަށް ކުރެހިފައި ހުންނާނީ އުފަލާއެކު ހޯދި މަޢުލޫމާތާއި ތަޖުރިބާތަކެވެ.