ދިވެހިރާއްޖޭގެ ރަސްކަމުގެ ދިގު ތާރީހަށް ނަޒަރު ހިންގާލާއިރު، ގަނޑުވަރު ތެރޭގައި ހިނގާފައިވާ ސިޔާސީ ކޯޅުންތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބޮޑަށް ފާހަގަކުރެވޭ، އަދި އެހާމެ ބިރުވެރި އެއް ކަމަކީ "ސިހުރު" ނުވަތަ ފަންޑިތަވެރިކަން ބޭނުންކޮށްގެން ވެރިކަން ފުރޮޅާލަން މަސައްކަތްކޮށްފައިވާ ހާދިސާތަކެވެ.
އެޗް.ސީ.ޕީ ބެލް އޭނާގެ ފޮތް "ދަ މޯލްޑިވް އައިލެންޑްސް: މޮނޮގްރަފް އޮން ދަ ހިސްޓްރީ، އާކިއޮލޮޖީ އެންޑް އެޕިގްރަފީ" ގައި ސިފަކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި، "ދިވެހިންނަކީ ޒަމާނުއްސުރެ ޣައިބުގައި ވާ ކަންކަމަށް ނުހަނު ބޮޑަށް އިތުބާރުކުރާ، އަދި އެކަމުގެ ބިރުވެރިކަން ހިތްތަކުގައި އޮންނަ،" ބައެކެވެ. މި ބިރުވެރިކަމުގެ ފައިދާ ނަގައި، ރަސްކަމުގެ ތެރޭގައި އޮންނަ ވާދަވެރިކަން ނައްތާލުމަށް ސިހުރު ވަނީ ވަރުގަދަ "ސިޔާސީ ހަތިޔާރެއް" ގެ ގޮތުގައި ބޭނުންކޮށްފައެވެ.
މިކަމުގެ އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ ހާދިސާއެއް ފެންނަން އޮތީ ހުރާ ދަރިކޮޅުގެ ރަސްކަމުގެ ފަހުކޮޅުގައެވެ. އެއީ އައްސުލްތާން މުހައްމަދު ޝަމްސުއްދީން (3) ގެ ރަސްކަން ނިމުމަކަށް ގެނައުމަށް މެދުވެރިވި ހާދިސާއެވެ. ތާރީހީ ލިޔުންތަކުން ދައްކާ ގޮތުގައި، ޝަމްސުއްދީން ރަސްގެފާނު ރަސްކަމުން އަޒުލުކުރެވުނީ (ވަކިކުރެވުނީ) 1934 ވަނަ އަހަރު، ސީދާ ގަނޑުވަރު ތެރޭގައި ސިހުރު ހެއްދެވި ކަމުގެ ތުހުމަތުގައެވެ. މި ހާދިސާއަކީ އޭރުގެ ބޮޑުވަޒީރުކަމުގައި ހުންނެވި އަތިރީގޭ އަބްދުލްމަޖީދު ރަންނަބަނޑޭރި ކިލެގެފާނާއި، އެ އާއިލާގެ ނުފޫޒު ގަދަ ބޭފުޅުންގެ މައްޗަށް "އިސްތިރި" ވަރުވާއެއް (މީހުންގެ ހިތް ލެންބުވުމަށް ހަދާ ފަންޑިތައެއް) ހެއްދެވި ކަމަށް ބުނެ ހިންގުނު ތަހުގީގެކެވެ.
މި ތަހުގީގުގައި ގަނޑުވަރު ތެރޭގެ އެކި ތަންތަނުން ވަޅުލާފައި ހުރި ކަމަށް ބުނާ ތަވީދުތަކާއި، ލިޔެފައިވާ ފަތްފުށްތައް ފެނުނު ކަމަށް ވެއެވެ. ބުނެވޭ ގޮތުގައި މި ސިހުރު ހެދުމުގެ ބޭނުމަކަށްވީ، ރަސްގެފާނުގެ ދަރިކަލުން ޕްރިންސް ހަސަން އިއްޒުއްދީން ރަސްކަމަށް ގެނައުމަށް މަގުފަހިކުރުމާއި، އިނގިރޭސި ގަވަރުނަރުގެ ހިތްޕުޅު ރަސްގެފާނަށް ލެންބުވުމެވެ. މި ހާދިސާގައި ރަސްގެފާނުގެ އަރިސް ބޭފުޅުންނާއި، މަޝްހޫރު ފަންޑިތަވެރިން ހިމެނޭހެން ބޮޑު ތަހުގީގެއް ހިންގައި، އޭގެ ނަތީޖާއެއްގެ ގޮތުން ރަސްގެފާނު ވަނީ ފުވައްމުލަކަށް އަރުވާލައިފައެވެ. މިއީ ސިހުރުގެ ތުހުމަތުގައި ރާއްޖޭގެ ރަސްކަލަކު މަގާމުން ދުރުކުރެވުނު އެންމެ ވަރުގަދަ އެއް ހާދިސާއެވެ.
މީގެ އިތުރުން، ރާއްޖޭގައި ރަސްކަންކުރެއްވި ރަނިކަނބަލުންނާ ގުޅޭގޮތުން ވެސް މިފަދަ ވާހަކަތައް ދެކެވެއެވެ. ހާއްސަކޮށް ރެހެންދި ހަދީޖާގެ ވެރިކަމުގައި، ފިރިކަލުން މަރާލައި ރަސްކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި ގަނޑުވަރު ތެރޭގައި ސިއްރު ރޭވުންތައް ރޭއްވެވިއެވެ. ބައެއް މުއައްރިހުން ދެކެވަޑައިގަންނަވާ ގޮތުގައި، އަންހެން ބޭފުޅުންގެ ބާރުވެރިކަން ކުޑަކުރުމަށްޓަކައި، ފަހުގެ ތާރީހު ލިޔުނު ފިރިހެނުން ވަނީ އެކަނބަލުންނަކީ "ސިހުރުވެރިން" ގެ ގޮތުގައި ސިފަކުރަން މަސައްކަތްކޮށްފައެވެ.
ދިވެހި ތާރީހުގެ "އަނދިރި ފަރާތް" ކަމަށްވާ ސިހުރުގެ ބޭނުންކުރުމަކީ ހަމައެކަނި ފުލޯކު ވާހަކަތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ އޭރުގެ ސިޔާސީ މީހުން ނަފްސާނީ ގޮތުން ވާދަވެރިން ބަލިކޮށްލުމަށާއި، އަމިއްލަ ނަފްސުގެ ދިފާއުގައި ބޭނުންކުރި "އިންވިޒިބަލް" ނުވަތަ ލޮލަށް ނުފެންނަ ހަތިޔާރެކެވެ. ޝަމްސުއްދީން ރަސްގެފާނުގެ ހާދިސާއިން އެނގިގެންދަނީ، 20 ވަނަ ގަރުނާ ހަމައަށް އައިރުވެސް، ދިވެހި ވެރިކަމުގެ ނިޒާމުގެ ތެރޭގައި ފަންޑިތަވެރިކަމުގެ ނުފޫޒު އޮތް މިންވަރެވެ.