އިންސާނާގެ ތަބީއަތަކީ ކުށް ކުރެވުމެވެ. ނަމަވެސް އެންމެ ހެޔޮލަފާ މީހަކީ ކުށެއް ކުރެވުމުން އެކަން އިސްލާހުކޮށް، ތައުބާވާ މީހާއެވެ. އިސްލާހީ މަގަށް މީހަކު ރުޖޫއަކުރުވުމަށްޓަކައި ބޭނުންކުރެވޭ އެންމެ ވަރުގަދަ ހަތިޔާރަކީ ނަސޭހަތެވެ. އެހެންނަމަވެސް، މިއަދު އަޅުގަނޑުމެންގެ މުޖުތަމައުގައި ކުރެވޭ ސުވާލަކީ، ކިތަންމެ ވަރަކަށް ނަސޭހަތް ދިނަސް އެމީހަކު ކުރަނީ ކުށެއްކަމަށް އަމިއްލައަށް ގަބޫލުނުކުރާ ނަމަ، އެ ނަސޭހަތުން ކުރާނީ ކޮން ފައިދާއެއް ހެއްޔެވެ؟
ނަސޭހަތް ދިނުމަކީ ހަމައެކަނި ދުލުން ބުނެލާ ބަސްތަކެއް ނޫނެވެ. އެއީ ވަރަށް ބޮޑު އަމާނާތެކެވެ. ނަސޭހަތް ދޭ އިރު، އެ ނަސޭހަތް ރައްދުވާ ފަރާތުގެ ހާލަތާއި، ފިކުރާއި، މިޒާޖަށް އިލްމުވެރިންނާއި ނަސޭހަތްތެރިން ވިސްނަން ޖެހެއެވެ. ކޮންމެ މީހަކީ ތަފާތު މީހެކެވެ. އެހެންކަމުން، ނަސޭހަތަކީ ހުރިހާ އެންމެނަށް އެއްގޮތަކަށް، އެއް މިންގަނޑަކުން ދޭންޖެހޭ އެއްޗެއް ނޫނެވެ. ބައެއް މީހުންނަށް މަޑުމައިތިރިކަމާއެކު ދޭ ނަސޭހަތުން އަސަރުކުރާ އިރު، އަނެއް ބަޔަކަށް ދަލީލުތަކާއި ހެކިތަކާއެކު ދައްކާ ވާހަކަ މާ ބޮޑަށް ގަބޫލުކުރެވެއެވެ.
ދީނީ ނަސޭހަތްތަކަކީ ހިކުމަތްތެރިކަމާއި، ކެތްތެރިކަމާއެކު ރިވެތި ގޮތުގައި ދެވެންޖެހޭ އެއްޗެކެވެ. ކީރިތި ގުރްއާނުގައި މާތް ﷲ ވަނީ "ހިކުމަތްތެރިކަމާއި ރިވެތި ވަައުޒުން" ދީނަށް ގޮވައިލުމަށް އަމުރުކުރައްވާފައެވެ. ނަސޭހަތް ދޭ މީހާގެ ކިބައިގައި ހުންނަ ހަރުކަށިކަމާއި، މީހާ ކުށްވެރިކުރުމުގެ ރޫހަކީ ނަސޭހަތް ލިބިގަންނަ މީހާ އެކަމުން ދުރުހެލިކުރުވާ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، ނަސޭހަތް ދިނުމުގައި ލޯތްބާއި އޯގާތެރިކަން އިސްކުރުމަކީ، އެމީހެއްގެ ހިތް މަޑުވެ، ކުރެވެނީ ކުށެއްކަން ގަބޫލުކުރުމަށް މަގުފަހިވާނެ ކަމެކެވެ.
ނަސޭހަތަކީ ހަމައެކަނި ކަންފަތަށް އިވޭ އަޑުތަކަކަށް ވުމުގެ ބަދަލުގައި، އެއީ ވިސްނުމާއި ފިކުރާ ކުޅެލާފަދަ އެއްޗަކަށް ވާންޖެހެއެވެ. މީހެއްގެ އީމާންތެރިކަމާއި އަގީދާއަށް އަސަރުކުރުވައި، އޭނާގެ ގަބޫލުކުރުންތައް ބަދަލުކޮށްލެވޭނީ އޭރުންނެވެ. މީހަކު ކުރާ ކަމަކީ ކުށެއްކަން އޭނާއަށް އިހުސާސްވަނީ، އެކަމުގެ ސަބަބުން ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތުގައި ލިބޭނެ ގެއްލުމާއި، އެކަމުގެ ހަގީގަތް އޭނާގެ ބުއްދިއަށް ވިސްނައިދެވުމުންނެވެ. އެސަބަބަށްޓަކައި ނަސޭހަތް ރައްދުވާ މީހާގެ ބޫޓަށް، ނަސޭހަތް ދޭ މީހާ އަރަން ޖެހެއެވެ. އެނޫންނަމަ ނަސޭހަތް ދޭމީހާއަށް އެ ނަސޭހަތެއް ގަބޫލުކުރަން އުނދަގޫވާނެއެވެ.
މީހަކު އިސްލާހުވުމުގެ އެންމެ ފުރަތަމަ މަރުހަލާއަކީ ތިމާއަށް ކުރެވެނީ ކުށެއްކަން ގަބޫލުކުރުމެވެ. މި ގަބޫލުކުރުން އުފެއްދޭނީ ނަސޭހަތްތެރިޔާގެ ހިކުމަތްތެރިކަމާއި، ރިވެތި އަޚުލާގުގެ ސަބަބުންނެވެ. ނަސޭހަތް ދޭ ފަރާތުން ކެތްތެރިކަމާއެކު، މީހާގެ ހާލަތަށް ރިއާޔަތްކޮށް، ހިތަށް އަސަރުކުރާ ފަދަ އުސޫލަކުން ނަސޭހަތް ދީފި ނަމަ، ކިތަންމެ ބޮޑު ކުށްވެރިއެއްވެސް އިސްލާހުގެ މަގަށް ރުޖޫއަވުމަކީ ދުރުކަމެއް ނޫނެވެ. އެހެނީ، ހަގީގީ ނަސޭހަތަކީ ހިތްތައް ފަތަހަ ކުރާ ނޫރެކެވެ.