އިންސާނާގެ ދިރިއުޅުމަކީ ދަތުރެކެވެ. މި ދަތުރުގައި އެކި މިޒާޖުގެ، އެކި ތަބީޢަތުގެ މީހުންނާ ބައްދަލުވެއެވެ. ބައެއް މީހުންނަކީ އަޅުގަނޑުމެންގެ ދިރިއުޅުމަށް އުފާވެރިކަމާއި، ހިތްހަމަޖެހުމާއި، ކުރިއެރުން ގެނެސްދޭ މީހުންނެވެ. ނަމަވެސް، ހަޔާތުގެ ދަތުރުގައި ބައެއް ފަހަރު ބައްދަލުވާ ބައެއް މީހުންނަކީ ތިމާގެ ނަފްސާނީ ދުޅަހެޔޮކަމާއި، ކުރިއެރުމާއި، އާޚިރަތް ބާއްޖަވެރިކުރުމަށް ހުރަސްއަޅާ ބައެކެވެ. މިފަދަ މީހުން ދެނެގަނެ، އެމީހުންނާ ދުރުހެލިވުމަކީ އަމާން އަދި ކާމިޔާބު ދިރިއުޅުމަކަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.
ހަޔާތުން ދުރުކޮށްލަންޖެހޭ މީހުންގެ ތެރެއިން އެންމެ ފާހަގަކޮށްލެވޭ އެއް ބަޔަކީ ހަސަދަވެރިންނެވެ. ހަސަދަވެރިޔާއަކީ ތިމާއަށް ލިބޭ ކުރިއެރުމަކުން ނުވަތަ އުފަލަކުން ދުވަހަކުވެސް ހިތްހަމަޖެހުމެއް ލިބޭނެ މީހެއް ނޫނެވެ. އޭނާ އަބަދުވެސް މަސައްކަތް ކުރާނީ ތިމާގެ ކާމިޔާބީގެ އަގުވައްޓާލުމަށެވެ. އިސްލާމްދީނުގައި ހަސަދައަކީ އިންސާނާގެ ހެޔޮ އަމަލުތައް، އަލިފާންގަނޑެއް ދަރުތައް އަންދާލާ ފަދައިން އަންދާލާ ކަމެކެވެ. އެހެންކަމުން، ތިމާގެ ކުރިއެރުމަށް ހުރަސްއަޅާ، ހަސަދައިގެ ހުޅުގަނޑުގައި ފިހެމުންދާ މީހުންނާ ދުރުހެލިވުމަކީ ނަފްސަށް ލިބޭނެ ބޮޑު ލުޔެކެވެ.
ދެވަނަ ގިންތިއަކީ ދޮގުވެރިންނާއި މަކަރުވެރިންނެވެ. ކޮންމެ ގުޅުމެއްގެވެސް ބިންގަލަކީ އިތުބާރެވެ. އިތުބާރު ނެތް ތަނެއްގައި ސާފު ސީދާ ގުޅުމެއް ނޯންނާނެއެވެ. އަބަދު ދޮގުހަދާ، އޮޅުވާލާ މީހުންނާއެކު އުޅުމަކީ ތިމާގެ ހިތް ނުތަނަވަސްކަމުގެ ތެރެއަށް ވައްޓާލާނެ ކަމެކެވެ. އެފަދަ މީހުންގެ ސަބަބުން މުޖުތަމައުގެ ތެރޭގައި ތިމާގެ އަބުރާއި އިއްޒަތަށްވެސް ގެއްލުންވުމަކީ އެކަށީގެންވާ ކަމެކެވެ.
މީގެ އިތުރުން، އަބަދު ނުބައި ވާހަކަދައްކާ، މީހުންގެ އައިބު ހޯދާ އަދި ދޭތެރެޖައްސާ މީހުންނަކީވެސް ދުރުވާންޖެހޭ ބައެކެވެ. މިފަދަ މީހުންނަކީ ތިމާގެ ގާތުގައި އެހެން މީހުންގެ ވާހަކަ ދައްކާ ފަދައިން، އެހެން މީހުންގެ ގާތުގައި ތިމާގެ ވާހަކަވެސް ދައްކާނެ ބައެކެވެ. މިއީ އިސްލާމީ އަޚުލާޤާ މުޅިން ޚިލާފު، މުޖުތަމައު ބައިބައިކޮށްލާ ނުބައި ސިފައެކެވެ.
ހަމައެއާއެކު، ނުބައި ކަންކަމަށް މަގުދައްކާ އެކުވެރިންނަކީ ހަޔާތުން އެންމެ ފުރަތަމަވެސް ބޭރުކޮށްލަންޖެހޭ މީހުންނެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ (ޞޢވ) ޙަދީޘްކުރައްވާފައިވާ ގޮތުގައި މީހާ ހުންނާނީ އޭނާގެ އެކުވެރިޔާގެ ދީނުގެ މަތީގައެވެ. އެހެންކަމުން، ފާފަތަކަށް އަރައިގަތުމަށް ހިތްވަރުދޭ، ނަމާދާއި އަޅުކަމާ ދުރުކުރުވާ، އަދި ދީނީ ކަންކަމަށް ފުރައްސާރަކުރާ މީހުންނަކީ ތިމާގެ ދުނިޔެއާއި އާޚިރަތް ހަލާކުކޮށްލާނެ ބައެކެވެ.
ގަބޫލުކުރަންޖެހޭ ހަގީގަތަކީ، ހަޔާތުން ބައެއް މީހުން ދުރުކޮށްލުމަކީ އެމީހުންދެކެ ރުޅިއައުމެއް ނޫނެވެ. އެއީ އަމިއްލަ ނަފްސަށް ކުރާ އިހުތިރާމެކެވެ. ތިމާގެ ހިތުގެ ހަމަޖެހުމާއި، ކުރިއެރުމާއި، ދީނީ ސާބިތުކަން ދެމެހެއްޓުމަށްޓަކައި އެޅޭ މުހިންމު ފިޔަވަޅެކެވެ. ރަނގަޅު އެކުވެރިންނަކީ ތިމާ ހެޔޮ މަގަށް ހިތްވަރުދޭ، ކާމިޔާބީގައި އުފާކުރާ އަދި ދަތި ހާލުގައި އަތްތެރިވާ މީހުންނެވެ. އެހެންކަމުން، ދިރިއުޅުމުގެ ބާކީ އޮތް ބައި އުފާވެރިކަމާއެކު ހޭދަކުރުމަށްޓަކައި، ވިހަގަދަ މިޒާޖުގެ މީހުންނާ ދުރުހެލިވެ، ހެޔޮލަފާ މީހުންގެ ގާތްކަން އިޚްތިޔާރު ކުރުމަކީ ބުއްދިވެރި ގޮތެވެ.