ވިދުވަރަކީ ދުނިޔޭގައި ހިނގާ ގުދުރަތީ ހާދިސާތަކުގެ ތެރެއިން އެންމެ ބާރުގަދަ އެއް ހާދިސާއެވެ. ހައިރާންވާންޖެހޭ ކަމަކީ، ވިދުވަރުގެ ހޫނުމިން އިރުގެ ފެންނަން އޮންނަ ބޭރު ފަށަލައަށްވުރެ މާ މަތިވުމެވެ. ވިލާގަނޑުގެ ތެރޭގައި އިލެކްޓްރިކަލް ޗާޖުތައް އުފެދި، ކުއްލިއަކަށް އެ ޗާޖުތައް ބޭރުވެގެންދާއިރު، ވިދުވަރު ދަތުރުކުރާ މަގުގައިވާ ވައި "އައަނައިޒް" ވެ، "ޕްލާޒްމާ" އަށް ބަދަލުވެއެވެ. މި ވަގުތުކޮޅުގެ ތެރޭގައި، އެ ސަރަހައްދުގެ ވައިގެ ހޫނުމިން 30،000 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސް (54،000 ޑިގްރީ ފަރެންހައިޓް) އަށް އުފުލިގެންދެއެވެ. މިއީ އިރުގެ ބޭރު ފަށަލަ ނުވަތަ "ފޮޓޯސްފިއަރ" ގެ އެވްރެޖް ހޫނުމިން ކަމަށްވާ 5،500 ޑިގްރީ ސެލްސިއަސްއާ އަޅާބަލާއިރު ގާތްގަނޑަކަށް ފަސްގުނަ އިތުރު މިންވަރެކެވެ.
މިފަދަ ގަދަ ހޫނެއް އުފެދެނީ ކަރަންޓުގެ ބާރު (އިލެކްޓްރިކަލް އެނާޖީ) ހޫނުގެ ބާރަށް (ތާމަލް އެނާޖީ) ބަދަލުވާ ގޮތުގެ ސަބަބުންނެވެ. ވައިގެ ތެރެއިން ކަރަންޓު ދަތުރުކުރުމަކީ އުނދަގޫ ކަމަކަށް ވާތީ، ބާރުގަދަ ކަރަންޓު އޮހުރެމުންދާއިރު އުފެދޭ ގަދަ ހުރަހުގެ (ރެޒިސްޓެންސް) ސަބަބުން، ކުޑަ ސަރަހައްދެއްގެ ވައި ވަރަށް އަވަހަށް އަދި ވަރަށް ބޮޑަށް ހޫނުވެއެވެ. މި ގަދަ ހޫނުގެ ސަބަބުން ވައި ކުއްލިއަކަށް ފުޅާވެ، ގޮވުމެއް ފަދަ އަޑެއް އުފެދެއެވެ. އަޅުގަނޑުމެންނަށް އިވޭ ގުގުރީގެ އަޑަކީ މިއީއެވެ. ވިދުވަރުގެ ހޫނުމިން އިރުގެ ބޭރު ފަށަލައަށްވުރެ މަތިވި ނަމަވެސް، މި ހޫނު ހުންނަނީ ވަރަށް ހަނި ސަރަހައްދެއްގައި އަދި ސިކުންތެއްގެ ކުޑަ މިންވަރަކަށެވެ. އެއާ ޚިލާފަށް އިރުގެ ހޫނުމިން ހުންނަނީ މެދުނުކެނޑި އެއް މިންވަރެއްގައެވެ.
ވިދުވަރުގެ ސަބަބުން ވައި ހޫނުވާ މިންވަރުން އެނގެނީ، އެއްކުރެވިފައިވާ ކަރަންޓުގެ ބާރު ބޭނުންކޮށްގެން، އިރުގެ ބޭރު ފަށަލައަށްވުރެ މާ މަތީ ހޫނުމިނެއް އުފެއްދިދާނެ ކަމެވެ. މިއީ ވިދުވަރުގައި ހިމެނޭ މުޅި ހަކަތައިގެ މިންވަރު އިރާ އަޅާބަލާއިރު މާ ކުޑަ ނަމަވެސް ހިނގާ ކަމެކެވެ.
ރެފަރެންސް: (ނާސާ، 2024؛ ބްރިޓެނިކާ، 2025).