ލަދުވެތިކަމަކީ އިސްލާމްދީނުގައި ވަރަށް މަތިވެރި އަދި މުހިންމު ސިފައެކެވެ. މިއީ އަޚްލާޤީ ގޮތުން އިންސާނާ ރައްކާތެރިކޮށްދޭ އައްޑަނައެއްގެ ގޮތުގައި ބެލެވެއެވެ. މިއީ މީހާގެ ކިބައިގައި ހުންނަ މަޑުމޮޅިކަމާއި، އަމިއްލަ ނަފްސަށް އޮންނަ ހޭލުންތެރިކަން އިތުރުކޮށްދޭ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، މި ސިފަ ނުބައި ގޮތުގައި ބޭނުންކުރެވިއްޖެނަމަ، އެއީ ރޫޙާނީ ކުރިއެރުމަށް އެޅޭ ހުރަހަކަށް ވެދެއެވެ. ބައެއް ފަހަރު ލަދުވެތިކަމުގެ ސަބަބުން މީހާ އިރުޝާދު ހޯދުމަށާއި، ތައުބާވުމަށާއި، އަދި މުޖުތަމަޢުގެ އެހީތެރިކަން ހޯދުމަށް ފަސްޖެހޭ ގޮތްވެއެވެ. މި ޒަމާނުގައި ދީނީ ގޮތުން ކުރިއަށް ދިއުމަށްޓަކައި، ލަދުވެތިކަމުގެ މި ދެކޮޅު ދެނެގަތުމަކީ ނުހަނު ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ.
ޤުރުއާނުގެ އަލީގައިކިތަންމެ ބޮޑު ކުށެއް ކުރެވިފައިވީ ނަމަވެސް، މާތް ﷲ ރަޙްމަތްފުޅަކީ ތަނަވަސް އަދި ކޮންމެ މީހަކަށްމެ ލިބިގަނެވޭނެ އެއްޗެއްކަން ކީރިތި ޤުރުއާނުގައި ބާރުއަޅުއްވާފައިވެއެވެ.
ޒުމަރު ސޫރަތުގެ 53 ވަނަ އާޔަތުގައި މާތް ﷲ ވަޙީކުރައްވާފައިވެއެވެ: "ކަލޭގެފާނު ވިދާޅުވާށެވެ! އެއުރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުތަކުގެ މައްޗަށް އިސްރާފުކޮށްފައިވާ (އެބަހީ: ފާފަކޮށްފައިވާ) ތިމަންރަސްކަލާނގެ އަޅުތަކުންނޭވެ! ތިޔަބައިމީހުން اللّہ ގެ ރަޙްމަތުން އުންމީދު ކަނޑައިނުލާށެވެ! ހަމަކަށަވަރުން، اللّہ އީ، އެންމެހައި ފާފަތައް ފުއްސަވާ ރަސްކަލާނގެއެވެ. ހަމަކަށަވަރުން، އެކަލާނގެއީ، ގިނަގިނައިން ފާފަފުއްސަވާ، ރަޙީމްވަންތަ ރަސްކަލާނގެއެވެ." މި އާޔަތުން އެނގެނީ މާޔޫސްކަމާއި ހިދާޔަތާ ދުރުވުމަށް މެދުވެރިވާ "ނުބައި ލަދުވެތިކަން" ނައްތާލަންޖެހޭ ކަމެވެ.
އާލްޢިމްރާން ސޫރަތުގެ 135 ވަނަ އާޔަތުގައިވެއެވެ: "އަދި އެއުރެންނީ ހުތުރުކަން ބޮޑުވެގެންވާ ފާފައެއް ކުރެވިއްޖެނަމަ، ނުވަތަ އެއުރެންގެ އަމިއްލަ ނަފްސުތަކަށް އަނިޔާވެރިވެއްޖެނަމަ، اللّہ ހަނދުމަކޮށް، އެއުރެންގެ ފާފަތައް ފުއްސެވުމަށް އެދި ދުޢާކުރާ މީހުންނެވެ. اللّہ ފިޔަވައި ފާފަފުއްސަވަނީ ފަހެ، ކާކު ހެއްޔެވެ؟..." މިއިން ދޭހަވަނީ ހަގީގީ ހިދާޔަތަކީ ކުށްތައް ފޮރުވުމުގެ ބަދަލުގައި، އެކަންކަމާ ކުރިމަތިލައި އިޞްލާޙުވުން ކަމެވެ.
ޢިލްމީ ނަޒަރަކުންމިޒަމާނުގެ އިސްލާމީ ޢިލްމުވެރިއެއް ކަމަށްވާ ޑރ.ޔާސިރް ގާޒީ ބަޔާންކުރައްވާ ގޮތުގައި، ލަދުވެތިކަމަކީ ހަރަކާތްތެރި ބާރެކެވެ. ޑރ. ޔާސިރް ގެ ދަރުހެއްގައި ފާހަގަކުރައްވާ ގޮތުގައި، ލަދުވެތިކަމަކީ އިންސާނާގެ ކަރާމާތް ރައްކާތެރިކޮށްދޭ އެއްޗަކަށް ވީނަމަވެސް، އެކަމުގެ ސަބަބުން މީހާ ހަނުހުންނަން ޖެހުމާއި ނުވަތަ މުޖުތަމަޢުން އެކަހެރިވާން ޖެހުމަކީ ގެއްލުންހުރި ކަމެކެވެ. މުސްލިމުން ލަދުވެތިކަން ބޭނުންކުރަންވީ މާޔޫސްވުމުގެ ބަދަލުގައި، އަމިއްލަ ނަފްސު ޒިންމާދާރުކުރުވާ އަދި ތައުބާވުމަށް ހިތްވަރުދޭ ވަސީލަތެއްގެ ގޮތުގައެވެ.
ލަދުވެތިކަން ދެ ބަޔަކަށް ބެހިގެންވެއެވެ. އެއީ ފައިދާހުރި ލަދުވެތިކަމާއި ގެއްލުންހުރި ލަދުވެތިކަމެވެ. ފައިދާހުރި ލަދުވެތިކަމަކީ މީހާގެ އަޚްލާޤު ސީދާކޮށްދީ، ހުތުރު ކަންކަމުން ދުރުހެލިކޮށް، ތައުބާވުމަށް މަގުދައްކައިދޭ ސިފައެވެ. ގެއްލުންހުރި ލަދުވެތިކަމަކީ ކުށަށް އިއުތިރާފުވުމަށް ހުރަސްއަޅައި، މާޔޫސްކަން އުފައްދައި، ހިދާޔަތުގެ މަގު ބަންދުކުރާ ސިފައެވެ. ލަދުވެތިކަމަކީ މާތް ﷲ ގެ ރަޙްމަތަށް އެޅޭ ހުރަހަކަށް ހެދުމުގެ ބަދަލުގައި، އެކަލާނގެ ހަޟްރަތަށް ދިއުމަށް ހުޅުވޭ ދޮރަކަށް ހެދުން ބުއްދިވެރިއެވެ.
އިސްލާމީ ނަޒަރަކުން ބަލާއިރު، ލަދުވެތިކަމަކީ އަޚްލާޤީ މިސްރާބު ދައްކައިދޭ ސަމުގާއެކެވެ. ނަމަވެސް، އެ ސިފަ މާތް ﷲ ގެ ފުއްސެވުމަށް އެދުމަށް ހުރަސްއަޅާ ހަރުގެއަކަށް ވެއްޖެނަމަ، އެއީ ރޫޙާނީ ބޮޑު ހުރަހެކެވެ. އަޅުގަނޑުމެން ދަސްކުރަންވީ ލަދުވެތިކަމަކީ ކުށްވެރިކަމުގެ ޖަލެއްގެ ގޮތުގައި ދެކުމުގެ ބަދަލުގައި، އެއީ މާތް ﷲ ގެ މަގަށް ރުޖޫޢަވުމަށް ލިބޭ މަތިވެރި ހަނދާންކޮށްދިނުމެއް ކަމުގައި ބެލުމަށެވެ. ކިތަންމެ ބޮޑު ފާފައެއް ކުރެވުނަސް، އުންމީދާއި މަޑުމޮޅިކަމާއެކު އެކަލާނގެ ހަޟްރަތަށް އެނބުރި އަންނަ މީހާއަށް ހިދާޔަތުގެ ދޮރުތައް އަބަދުވެސް ހުރީ ހުޅުވިފައެވެ.
ހަވާލާ: ޑރ. ޔާސިރު ގާޒީ ގެ ދަރުހަކުން (2024)