ތަބޫކު ހަނގުރާމައަކީ މުސްލިމުންނަށް ކުރިމަތިވި ވަރަށް ދަތި އުނދަގޫ ދަތުރެކެވެ. ގަދަ ހޫނާއި، ދަތުރުގެ ދިގުކަމާއި، ވަސީލަތްތައް މަދުކަމުގެ ސަބަބުން މި ހަނގުރާމައަށް ދިއުމަކީ ބޮޑު އިމްތިޙާނަކަށް ވިއެވެ. ކައުބު ބިން މާލިކަކީ އާންމުކޮށް ރަސޫލާ ﷺ އާއެކު ހަނގުރާމަތަކުގައި ބައިވެރިވެވަޑައިގަންނަވާ ހީވާގި ސަހާބީއެއް ނަމަވެސް، މި ފަހަރު ކަންތައްތައް ލަސްކުރައްވަމުން ގޮސް އެންމެ ފަހުން އެއްވެސް އުޒުރަކާ ނުލައި ހަނގުރާމައަށް ފުރައިވަޑައިނުގެން މަދީނާގައި މަޑުކުރެއްވުނެވެ. މިއީ އެކަލޭގެފާނުގެ ޙަޔާތުގައި ކުރިމަތިވި އެންމެ ބޮޑު އިމްތިޙާނުގެ ފެށުމެވެ.
ހަނގުރާމަ ނިމި، ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ އެނބުރި މަދީނާއަށް ވަޑައިގަތުމުން، ހަނގުރާމައަށް ނުގޮސް މަޑުކުރި މުނާފިގުން އައިސް ދޮގު އުޒުރުތައް ދައްކައި، ހުވާކޮށް، މާފަށް އެދުނެވެ. ރަސޫލާ ﷺ އެމީހުންގެ ބޭރުފުށުގެ އުޒުރުތައް ގަބޫލުކުރައްވައި އެމީހުންނަށް މާފުކުރެއްވިއެވެ.
ނަމަވެސް ކައުބުގެފާނުގެ ހިތްޕުޅުގައި އޮތީ ތެދުވެރި އީމާންކަމެކެވެ. އެކަލޭގެފާނު ނިންމެވީ ދޮގެއް ހައްދަވައިގެން ވަގުތީ ސަލާމަތްކަމެއް ހޯއްދެވުމަށްވުރެ، ތެދުވެރިވެ މާތް ﷲ ގެ ނިންމެވުމަކަށް އިންތިޒާރުކުރެއްވުމަށެވެ. އެހެންކަމުން ރަސޫލާ ﷺ ގެ އަރިހަށް ވަޑައިގެން، ހަނގުރާމައަށް ވަޑައިނުގެންނެވުނީ އެއްވެސް އުޒުރެއް އޮވެގެން ނޫންކަމަށް ވަރަށް ތެދުވެރިކަމާއެކު ދެންނެވިއެވެ. ރަސޫލާ ﷺ ޙަދީޘްކުރެއްވީ، މާތް ﷲ ގޮތެއް ނިންމަވަންދެން މަޑުކުރެއްވުމަށެވެ. ކައުބުގެފާނުގެ އިތުރުން އެހެން ދެ ސަހާބީއަކުވެސް ހަމަ މިފަދައިން ތެދުވެރިވެވަޑައިގަތެވެ.
ބޮއިކޮޓްކުރުމާއި އެކަނިވެރިކަން: މިއާއެކު ރަސޫލާ ﷺ މުޅި މަދީނާގެ މީހުންނަށް އެންގެވީ މި ތިން ބޭކަލުންނާ ވާހަކަދެއްކުމާއި މުޢާމަލާތްކުރުން ހުއްޓާލުމަށެވެ. މިއީ ކައުބުގެފާނަށް ކުރިމަތިވި ނުހަނު ބޮޑު ހިތާމައެކެވެ. އެކުވެރިންނާއި ގާތްތިމާގެ މީހުން ވާހަކައެއް ނުދައްކައެވެ. ސަލާމް ގޮވާލެއްވިޔަސް ޖަވާބެއް ނުލިބެއެވެ. ފަހުން އަނބިކަނބަލުންނާވެސް ދުރުގައި އުޅުއްވުމަށް އެންގެވުނެވެ. މުޅި މަދީނާ އެކަލޭގެފާނަށްޓަކައި ވަރަށް ބޮޑަށް ހަނިވެގެންދިޔަ ކަމުގެ އިޙުސާސްކުރެއްވުނެވެ.
އީމާންކަމުގެ އިމްތިޙާނު: މި ދަތި ޙާލުގައި އުޅުއްވަނިކޮށް، ކާފިރު ރަސްކަލެއްކަމަށްވާ ޣައްސާނުގެ ރަސްގެފާނު ކައުބުގެފާނަށް ސިޓީއެއް ފޮނުވިއެވެ. އެ ސިޓީގައި ލިޔެފައިވަނީ ރަސޫލާ ﷺ އެކަލޭގެފާނާ ދުރުވެއްޖެކަން އެނގިއްޖެ ކަމަށާއި، އެކަލޭގެފާނަކީ ނިކަމެތިކޮށްލެވޭ ވަރުގެ ބޭފުޅެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެ ރަސްގެފާނުގެ ކައިރިއަށް ވަޑައިގަތުމަށެވެ. ނަމަވެސް ކައުބުގެފާނު މި ފުރުސަތު ބޭނުމެއް ނުކުރެއްވިއެވެ. އެއީ އިމްތިޙާނެއްކަން ދެނެވަޑައިގެން، ވަގުތުން އެ ސިޓީ އަލިފާންގަނޑަށް ލައްވައި އަންދާލެއްވިއެވެ.
ތެދުވެރިކަމުގެ ފޮނި ނަތީޖާއާއި ކާމިޔާބީ: ފަންސާސް ދުވަހުގެ ދިގު، ހިތްދަތި އިންތިޒާރަކަށްފަހު، ފަންސާސްވަނަ ދުވަހުގެ ފަތިހު މާތް ﷲ އެ ތިން ބޭކަލުންގެ ތައުބާ ޤަބޫލުކުރައްވައި ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ އާޔަތްތައް ބާވައިލެއްވިއެވެ. މި އުފާވެރި ޚަބަރު މުޅި މަދީނާއަށް ފެތުރިގެން ދިޔައެވެ. މީސްތަކުން ދުވެފައި އައިސް ކައުބުގެފާނަށް މަރުޙަބާ ކިޔަން ފެށިއެވެ.
ކައުބުގެފާނު އުފަލުން ގޮސް ރަސޫލާ ﷺ ގެ އަރިހަށް ވަޑައިގަތްއިރު، ރަސޫލާ ﷺ ގެ މޫނުފުޅު އުފާވެރިކަމުން ގޮސް ފުރިހަމަ ހަނދެއްފަދައިން ވިދަމުންދިޔައެވެ. ކައުބުގެފާނު ވިދާޅުވިއެވެ. "އޭ ﷲ ގެ ރަސޫލާއެވެ! މާތް ﷲ އަޅުގަނޑު ސަލާމަތްކުރެއްވީ އަޅުގަނޑުގެ ތެދުވެރިކަމުގެ ސަބަބުންނެވެ. އަޅުގަނޑުގެ ތައުބާގެ ތެރޭގައި، ދިރިހުރިހާ ހިނދަކު ތެދުބަހުން މެނުވީ ވާހަކަ ނުދެއްކުން ހިމެނެއެވެ."
މިއީ ތެދުވެރިވުމުގެ ސަބަބުން ވަގުތީ ގޮތުން ދަތިތަކަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހުނު ނަމަވެސް، އޭގެ ނިމުން އަބަދުވެސް ފޮނިވާނެކަން އަންގައިދޭ އެންމެ ފުރިހަމަ އެއް ވާހަކައެވެ.
ރެފަރެންސް:
ކީރިތި ޤުރުއާން: ސޫރަތުއް ތައުބާގެ 118 ވަނަ އާޔަތް އަދި 119 ވަނަ އާޔަތް.
ޙަދީޘް: ޞަޙީޙުލް ބުޚާރީ (ޙަދީޘް ނަންބަރު 4418) އަދި ޞަޙީޙު މުސްލިމް (ޙަދީޘް ނަންބަރު 2769) ގައި ކައުބު ބިން މާލިކުގެފާނު އަމިއްލަފުޅަށް ރިވާކުރައްވާފައިވާ ދިގު ޙަދީޘް.