މައްކާގެ މުޝްރިކުންގެ އަނިޔާވެރިކަން އިންތިހާއަށް ގޮސް، މުސްލިމުންނަށް އެރަށުގައި ދިރިއުޅުމަކީ ވަރަށް ދަތިކަމަކަށް ވެއްޖެއެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ ގެ އިރުޝާދުގެ ދަށުން ގިނަ މުސްލިމުން ސިއްރިޔާތުގައި މަދީނާއަށް ހިޖުރަކޮށް ނިމިއްޖެއެވެ. މައްކާގައި މަޑުކުރައްވައިގެން ތިއްބެވީ ހަމައެކަނި ރަސޫލާ ﷺ އާއި، އަބޫބަކުރުގެފާނާއި، އަލީގެފާނުގެ އިތުރުން ހިޖުރަކުރުމުގެ ކުޅަދާނަކަން ނެތް މަދު ބަޔެކެވެ. މުސްލިމުން މަދީނާގައި ބާރުގަދަވަމުންދާކަން މުޝްރިކުންނަށް އެނގުމުން، އެމީހުންގެ ހިތްތަކުގައި ބިރުވެރިކަން އުފެދިއްޖެއެވެ.
މިކަމާ މެދު ގޮތެއް ނިންމުމަށްޓަކައި ޤުރައިޝުންގެ ބޮޑުން "ދާރުއްނަދުވާ" (މަޝްވަރާކުރާ ގެ) ގައި އެއްވިއެވެ. އެކިއެކި ހިޔާލުތަކަށްފަހު، އަބޫޖަހުލު ހުށަހެޅި ނުބައި ރޭވުމަށް އެންމެން އެއްބަސްވިއެވެ. އެ ރޭވުމަކީ، ޤުރައިޝުންގެ ކޮންމެ ގަބީލާއަކުންވެސް ގަދަފަދަ ޒުވާނަކު ހޮވައި، އެންމެން އެކުގައި ގޮސް ރަސޫލާ ﷺ އަވަހާރަކޮށްލުމެވެ. އޭރުން އެކަލޭގެފާނުގެ ލޭގެ ދިޔަ ހުރިހާ ގަބީލާއެއްގެ މައްޗަށް ބެހިގެންދާނެތީ، ބަނީ ހާޝިމް ވަންހައިގެ މީހުންނަށް މުޅި ޤުރައިޝުންނާ ހަނގުރާމަކުރަން ނުކެރޭނެކަމަށް އެމީހުން ރޭވިއެވެ.
ނަމަވެސް، މުޝްރިކުންގެ މި މަކަރުވެރި ރޭވުން މާތް ﷲ އެކަލާނގެ ރަސޫލާއަށް ޖިބްރީލްގެފާނު މެދުވެރިކުރައްވައި އެންގެވިއެވެ. އަދި އެރޭ އެކަލޭގެފާނުގެ ތަންމަތިކޮޅުގައި އަވަހާރަފުޅުލެއްވުމުގެ ބަދަލުގައި، މައްކާ ދޫކުރައްވައި މަދީނާއަށް ހިޖުރަކުރެއްވުމަށް މާތް ﷲ އަމުރުކުރެއްވިއެވެ. މިއީ އިސްލާމީ ތާރީހުގައި އައި އެންމެ ބޮޑު އަދި އެންމެ ނުރައްކާތެރި އެއް ދަތުރުގެ ފެށުމެވެ.
ހިޖުރައަށް ފުރާވަޑައިގަތުމުގެ ކުރިން ރަސޫލާ ﷺ އަށް ކުރިމަތިވެވަޑައިގަތް އެންމެ ބޮޑު އެއް ކަމަކީ މީސްތަކުންގެ އަމާނާތްތަކެވެ. ކީރިތި ރަސޫލާ ﷺ އަކީ "އަލްއަމީން" (ތެދުވެރިޔާ/އަމާނާތްތެރިޔާ) ގެ ލަގަބު ލިބިވަޑައިގެންފައިވާ ބޭކަލަކަށް ވާތީ، މުޝްރިކުން އެކަލޭގެފާނާ އިންތިހާއަށް ދެކޮޅުވެރިވި ނަމަވެސް، އެމީހުންގެ އަގުބޮޑު މުދާތައް ރައްކާކުރަން ހަވާލުކުރަނީ ރަސޫލާ ﷺ އާއެވެ. އެކަލޭގެފާނު ބޭނުންފުޅުވީ އެ އަމާނާތްތައް އޭގެ ވެރިފަރާތްތަކަށް ރައްދުކުރެއްވުމަށެވެ.
މި ބޮޑު އަދި ނުރައްކާތެރި ޒިންމާ ހަވާލުކުރައްވާނެ ބޭކަލަކާ މެދު ރަސޫލާ ﷺ ވިސްނަވާފައި، އިޚުތިޔާރުކުރެއްވީ އެކަލޭގެފާނުގެ ބޮޑުބޭބެގެ ދަރިކަލުން އަދި ޅަފަތުއްސުރެ އެކަލޭގެފާނުގެ އުނގުފުޅުގައި ބޮޑުވި، ޒުވާން ޢަލީ ބިން އަބީޠާލިބް (ރަޟިޔަﷲ ޢަންހު) އެވެ. އޭރު ޢަލީގެފާނުގެ އުމުރުފުޅަކީ ގާތްގަނޑަކަށް ވިހި ނުވަތަ ބާވީސް އަހަރެވެ. މިއީ ވަރަށް ވަރުގަދަ އިތުބާރަކާއި ޔަގީންކަމެއްގެ މައްޗަށް ނިންމެވި ނިންމެވުމެކެވެ.
ރަސޫލާ ﷺ ޢަލީގެފާނަށް އެންގެވީ އެރޭ އެކަލޭގެފާނުގެ ތަންމަތިކޮޅުގައި އޮށޯވެވަޑައިގަތުމަށެވެ. އަދި ރަސޫލާ ﷺ އާންމުކޮށް ބޭނުންކުރައްވާ ފެހި ކުލައިގެ ބުރްދާ (ފޮތިގަނޑު) ގައި އޮޅިވަޑައިގެން އޮންނެވުމަށް އެންގެވިއެވެ. މީގެ ބޭނުމަކީ ގެކޮޅުގެ ބޭރުގައި ފާރަލަން ތިބޭ މުޝްރިކުންނަށް، އެތެރޭގައި އޮންނެވީ ރަސޫލާ ﷺ ކަމަށް ހީކުރުވުމެވެ. އަދި މުޝްރިކުންގެ ފަރާތުން ޢަލީގެފާނަށް އެއްވެސް ގެއްލުމެއް ނުލިބޭނެކަމުގެ ޔަގީންކަން ރަސޫލާ ﷺ ދެއްވިއެވެ.
ޢަލީގެފާނަކީ ޒުވާން ބޭކަލެއް ނަމަވެސް، އެކަލޭގެފާނުގެ ހިތްޕުޅުގައިވަނީ ފަރުބަދައެއްފަދަ ވަރުގަދަ އީމާންކަމެކެވެ. ގެކޮޅުގެ ބޭރުގައި އެކަލޭގެފާނު އަވަހާރަކޮށްލަން ތޫނު ކަނޑިތައް ހިފައިގެން މުޝްރިކުންގެ ބަޔަކު ތިބިކަން އެނގިވަޑައިގެން ހުންނަވައިވެސް، އެއްވެސް ޖެހިލުމެއް، ބިރުވެތިކަމެއް ނެތި އެކަމާ އެއްބަސްވެވަޑައިގަތެވެ. އެކަލޭގެފާނު އަމިއްލަ ފުރާނަފުޅަށްވުރެ ބޮޑަށް ލޯބިވެވަޑައިގަތީ ރަސޫލާ ﷺ ގެ ފުރާނަފުޅަށެވެ.
ރޭގަނޑުގެ އަނދިރިކަން ފެތުރިގެން ދިއުމާއެކު، މުޝްރިކުންގެ ޒުވާނުން ރަސޫލާ ﷺ ގެ ގެކޮޅު ވަށާލިއެވެ. އެމީހުން ތިބީ ރަސޫލާ ﷺ ނިދިކުރެއްވުމުން ނުވަތަ ފަތިސް ވަގުތު ބޭރަށް ނުކުމެވަޑައިގަތުމުން ހަމަލާދޭން ތައްޔާރުވެގެންނެވެ. ނަމަވެސް މާތް ﷲ ގެ ކުޅަދުންވަންތަކަމުން، ރަސޫލާ ﷺ ގެކޮޅުން ނުކުމެވަޑައިގަތީ ސޫރަތުލް ޔާސީން ކިޔަވާވިދާޅުވަމުންނެވެ.
މުޅި ރޭގަނޑު މުޝްރިކުން ފާރަލަމުން ދިޔައިރު، އެމީހުންނަށް ދޭތެރެއަކުން ގޭތެރެއަށް ބަލާލުމުން ފެންނަނީ ރަސޫލާ ﷺ ގެ ފެހި ފޮތިގަނޑުގައި އޮޅިގެން މީހަކު ނިދާފައި އޮންނަ މަންޒަރެވެ. އެމީހުން ހީކުރީ އެއީ ރަސޫލާ ﷺ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން އެމީހުން ހިތްހަމަޖެހިގެން ފަތިސްވަންދެން މަޑުކުރިއެވެ.
ފަތިސްވުމާއެކު، މުޝްރިކުން ކަނޑިތައް ހިފައިގެން ގެކޮޅުގެ ތެރެއަށް ވަދެގަތެވެ. ނަމަވެސް ތަންމަތިކޮޅުގައި އޮތް ފޮތިގަނޑު ނަގައި ބަލާލިއިރު، އެމީހުންނަށް ލިބުނީ ކުއްލި ސިހުމެކެވެ. އެތަނުގައި އޮންނެވީ ރަސޫލާ ﷺ ގެ ބަދަލުގައި ޢަލީގެފާނެވެ. މުޝްރިކުންނަށް ލިބުނު މާޔޫސްކަމާއި ރުޅިވެރިކަމާއެކު ޢަލީގެފާނާ ދިމާއަށް މުޙައްމަދު ކޮބައިތޯ ސުވާލުކުރިއެވެ. ޢަލީގެފާނު ވަރަށް ހަމަޖެހިވަޑައިގެން އިންނަވައި ޖަވާބުދެއްވީ، އެކަލޭގެފާނު ވަޑައިގަތް ތަނެއް އެނގިވަޑައިނުގަންނަވާ ކަމަށެވެ.
ރަސޫލާ ﷺ ގެ އަމުރުފުޅާ އެއްގޮތަށް ޢަލީގެފާނު މައްކާގައި ތިން ދުވަސް ވަންދެން މަޑުކުރެއްވިއެވެ. އަދި މުޝްރިކުން ހަވާލުކޮށްފައިހުރި ހުރިހާ އަމާނާތްތައް އެއްވެސް އުނިއިތުރަކާ ނުލައި އޭގެ ވެރިފަރާތްތަކަށް ރައްދުކުރެއްވިއެވެ. އެއަށްފަހު، އެކަލޭގެފާނު ވެސް ފައިމަގުގައި އެކަނިމާއެކަނި ދަތުރުކުރައްވައި މަދީނާއަށް ހިޖުރަކުރެއްވިއެވެ. ޢަލީގެފާނުގެ މި މަތިވެރި ގުރުބާނީއަކީ އިސްލާމީ ތާރީހުގައި ރަން އަކުރުން ލިޔެވިފައިވާ، އީމާންކަމާއި ހިތްވަރުގަދަކަމުގެ ލާމަސީލު ނަމޫނާއެކެވެ.
ރެފަރެންސް: މިއީ އިބްނު ހިޝާމްގެ "އައްސީރަތުއް ނަބަވިއްޔާ" (السيرة النبوية لابن هشام)، އިމާމް އަޙުމަދު ބިން ޙަންބަލްގެ "މުސްނަދު" (مسند أحمد)، އަދި އިބްނު ކަޘީރުގެ "އަލްބިދާޔާ ވައްނިހާޔާ" (البداية والنهاية) ފަދަ އިތުބާރުހުރި ސީރަތާއި ތާރީޚު ފޮތްތަކުގައި ބަޔާންވެފައިވާ ޞައްޙަ ހާދިސާއެއްގެ މައްޗަށް ބިނާކޮށް ލިޔެފައިވާ ވާހަކައެކެވެ.