މޫސާގެފާނަކީ ބަނީ އިސްރާއީލްގެ މީހުންނަށް ފޮނުއްވުނު މަތިވެރި ރަސޫލެކެވެ. އެއްދުވަހަކު ބަނީ އިސްރާއީލްގެ މީހުންގެ ތެރޭގައި އެކަލޭގެފާނު ތަގުރީރެއް ދެއްވަން ހުންނަވަނިކޮށް، މީހަކު ސުވާލުކުރިއެވެ. "ދުނިޔޭގައި ހުރި އެންމެ ބޮޑު އިލްމުވެރިޔަކީ ކާކުތޯއެވެ؟" މޫސާގެފާނު ޖަވާބުދެއްވީ އެއީ އެކަލޭގެފާނު ކަމަށެވެ. އެއީ އެކަލޭގެފާނަށް ތައުރާތު ބާވައިލެއްވިފައިވާތީއެވެ. ނަމަވެސް، ހުރިހާ އިލްމެއްގެ ވެރިފަރާތަކީ މާތް ﷲ ކަން ބަޔާންނުކުރެއްވުމުން، މާތް ﷲ އެކަލޭގެފާނަށް ވަރަށް މަތިވެރި ފިލާވަޅެއް ދަސްކޮށްދެއްވުމަށް އިރާދަކުރެއްވިއެވެ.
މާތް ﷲ މޫސާގެފާނަށް ވަހީކުރެއްވިއެވެ. ދެ ކަނޑު ގުޅޭ ހިސާބުގައި މާތް ﷲ ގެ އަޅަކު ވެއެވެ. އޭނާއަށް ވަނީ މޫސާގެފާނަށް ލިބިވަޑައިގެންފައިނުވާ ހާއްސަ އިލްމެއް (އިލްމުއް ލަދުންނީ) ދެއްވާފައެވެ. މިއީ މޫސާގެފާނަށް ދެއްވި ވަރަށް ބޮޑު އިންޒާރެކެވެ. ކިތަންމެ ބޮޑު ނަބިއްޔަކު އަދި އިލްމުވެރިއެއް ނަމަވެސް، ހުރިހާ އެއްޗެއް ނޭނގޭނެކަމާއި، އުނގެނުމަށް އަބަދުވެސް މަސައްކަތްކުރަން ޖެހޭނެކަން މިއިން އެނގިގެންދެއެވެ.
މި ހަބަރު ލިބިވަޑައިގަތުމާއެކު، މޫސާގެފާނުގެ ހިތްޕުޅުގައި އެ އިލްމު އުނގެނުމުގެ ވަރުގަދަ ޝައުގުވެރިކަމެއް އުފެދުނެވެ. އަދި އެބޭކަލަކާ ބައްދަލުކުރެއްވުމަށްޓަކައި ދިގު ދަތުރެއް ފެއްޓެވުމަށް ނިންމެވިއެވެ. އެކަލޭގެފާނުގެ އަރިހުގައި ޒުވާން ހާދިމެއް ކަމުގައިވާ ޔޫޝައު ބިން ނޫން ގެންދެވިއެވެ. އަދި ދަތުރުގެ ނިޝާނެއްގެ ގޮތުން، ކުޑަ ވަށިގަނޑަކަށް ފިހެފައިވާ މަހެއް ލައިގެން ދިއުމަށް މާތް ﷲ އެންގެވިއެވެ. އެ މަސް ގެއްލޭ ހިސާބަކީ އެބޭކަލަކު (ހިޟްރުގެފާނު) ހުންނަވާނެ ތަން ކަމުގައި ވިއެވެ.
އެ ދެބޭކަލުން ދަތުރުކުރައްވަމުން ގޮސް، ބޮޑު ހިލަގަނޑެއްގެ ކައިރީގައި އަރާމުކުރައްވަން މަޑުކުރެއްވިއެވެ. އެތަނުގައި ތިއްބަވަނިކޮށް، މާތް ﷲ ގެ ކުޅަދުންވަންތަކަމުން، ފިހެފައި އޮތް މަހަށް ދިރުން ލިބި، ކަނޑުގެ ތެރެއަށް ފުންމާލައިގެން ހިނގައްޖެއެވެ. ނަމަވެސް ޔޫޝައުގެފާނަށް މިވާހަކަ މޫސާގެފާނަށް ދަންނަވަން ހަނދުމަފުޅު ނެތުނެވެ. އަދި އެމީހުން ދަތުރު ކުރިއަށް ގެންދެވިއެވެ. މާދުރު ހިސާބަކަށް ދެވުނު ފަހުން މޫސާގެފާނު ފަރިއްކުޅުއްވަން މަސް ގެންނަވަން އެދިވަޑައިގަތުމުން، މަސް ގެއްލުނު ވާހަކަ ޔޫޝައުގެފާނު ދެންނެވިއެވެ.
އެހިނދު އެއީ އެބޭކަލުން ހޯއްދަވާ މަންޒިލްކަން އެނގިވަޑައިގެން، އަނބުރާ އެ ހިލަގަނޑު ކައިރިއަށް ވަޑައިގަތެވެ. އެތަނުން އެބޭކަލުންނާ ބައްދަލުވީ ހިޟްރުގެފާނާއެވެ. މޫސާގެފާނު ވަރަށް އަދަބުވެރިކަމާއެކު، ހިޟްރުގެފާނުގެ އަރިހުން އިލްމު އުނގެނުމަށްޓަކައި އެކަލޭގެފާނުގެ ފަހަތްޕުޅުން ވަޑައިގަތުމުގެ ހުއްދައަށް އެދިވަޑައިގަތެވެ.
ހިޟްރުގެފާނު ވިދާޅުވީ، މޫސާގެފާނަށް އެކަލޭގެފާނާއެކު ކެތްތެރިވެވަޑައިނުގެންނެވޭނެ ކަމަށެވެ. ސަބަބަކީ ހިޟްރުގެފާނު ކުރައްވާ ކަންކަމުގެ ފަހަތުގައިވާ ފޮރުވިފައިވާ ހިކުމަތްތައް މޫސާގެފާނަށް އެނގިވަޑައިނުގަންނަވާނެތީއެވެ. ނަމަވެސް މޫސާގެފާނު ވިދާޅުވީ، މާތް ﷲ ގެ އިރާދަފުޅާއެކު އެކަލޭގެފާނު ކެތްތެރިވާނެ ކަމަށާއި، އެއްވެސް ކަމަކާ ދެކޮޅު ނަހައްދަވާނެ ކަމަށެވެ. އެހެންކަމުން ހިޟްރުގެފާނު ޝަރުތެއް ކުރެއްވިއެވެ. އެއީ، ހިޟްރުގެފާނު އަމިއްލަފުޅަށް އެކަމެއްގެ ސަބަބު ބަޔާންކޮށްދެއްވަންދެން، އެއްވެސް ކަމަކާ ބެހޭގޮތުން ސުވާލު ނުކުރެއްވުމެވެ.
އެބޭކަލުންގެ ދަތުރު ފެށުނެވެ. ފުރަތަމަ ހާދިސާއަކީ، އެބޭކަލުން ނަވަކަށް އެރިވަޑައިގަތުމުން ހިނގި ކަމެކެވެ. ނަވުގެ ވެރިން އެބޭކަލުންނަށް ހިލޭ ދަތުރުކޮށްދިނުމުންވެސް، ހިޟްރުގެފާނު ވަނީ ނަވުގެ ފިލާގަނޑެއް ނައްޓަވައި، ނަވަށް ގެއްލުން ދެއްވާފައެވެ. މިކަން ފެނިވަޑައިގެން މޫސާގެފާނަށް ކެތްތެރިވެވަޑައިނުގެންނެވުނެވެ. އެހާ ރަނގަޅަށް ކަންތައް ކުރި ބަޔަކަށް އެފަދަ ގެއްލުމެއް ދެއްވީ ކީއްވެތޯ ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. ހިޟްރުގެފާނު ޝަރުތުގެ މަތިން ހަނދާންކޮށްދެއްވުމުން، މޫސާގެފާނު މާފަށް އެދިވަޑައިގަތެވެ.
ދެން އެބޭކަލުން ކުރިއަށް ވަޑައިގަންނަވަނިކޮށް، ކުޅެން އުޅުނު ކުޑަކުއްޖަކާ ދިމާވިއެވެ. ހިޟްރުގެފާނު އެ ކުއްޖާ ގަތުލުކުރެއްވިއެވެ. މިއީ މޫސާގެފާނަށް ކުރީ ފަހަރަށްވުރެ ވެސް ބޮޑު ސިހުމެއް ލިބިވަޑައިގަތް ކަމަކަށް ވިއެވެ. އެއްވެސް ކުށެއް ނެތް މައުސޫމު ކުއްޖަކު މަރާލެއްވީ ކީއްވެތޯ ވަރަށް ބޮޑަށް ކޯފާވެ ހުންނަވައި ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. ހިޟްރުގެފާނު އަނެއްކާވެސް ކެތްތެރި ނުވެވުނު ވާހަކަ ވިދާޅުވުމުން، މޫސާގެފާނު ވިދާޅުވީ ދެން އިތުރު ސުވާލެއް ކުރައްވައިފިނަމަ، ދަތުރު ނިންމަވާލެއްވުމަށެވެ.
ތިންވަނަ ހާދިސާ ހިނގީ، އެބޭކަލުން ރަށަކަށް ވަޑައިގެން، ކާބޯތަކެއްޗަށް އެދިވަޑައިގަތުމުން އެރަށުގެ މީހުން އެކަމަށް އިންކާރުކޮށް މެހެމާންދާރީ އަދާނުކުރި ހިސާބުންނެވެ. އެރަށުގައި ތިއްބަވަނިކޮށް ވެއްޓެން ކައިރިވެފައިވާ ފާރެއް ފެނިވަޑައިގެން، ހިޟްރުގެފާނު އެ ފާރު ރަނގަޅުކޮށްދެއްވިއެވެ. އެރަށުގެ މީހުން އެއްވެސް އެހީތެރިކަމެއް ނުދިންއިރު، އުޖޫރައަކާ ނުލައި އެ މަސައްކަތް ކުރެއްވީ ކީއްވެތޯ މޫސާގެފާނު ސުވާލުކުރެއްވިއެވެ. އެހިސާބުން ހިޟްރުގެފާނު ވިދާޅުވީ، މިއީ އެ ދެބޭކަލުން ވަކިވާންވީ ވަގުތު ކަމަށެވެ. އަދި އެ ހުރިހާ ކަމެއްގެ ސިއްރު ބަޔާންކޮށްދެއްވަން ފެއްޓެވިއެވެ.
ފުރަތަމަ، ނަވަށް ގެއްލުން ދެއްވި ސަބަބު ބަޔާންކޮށްދެއްވިއެވެ. އެ ކަނޑުގައި އަނިޔާވެރި ރަސްކަލަކު އުޅުނެވެ. އޭނާ ދިޔައީ ސަލާމަތުން ހުރި ހުރިހާ ނަވެއް ގަދަކަމުން އަތުލަމުންނެވެ. ނަވަށް ގެއްލުން ދެއްވީ އެ ނަވަކީ އައިބު ހުރި ނަވަކަށް ހަދައި، އެ ނިކަމެތި މީހުންނަށް އެ ނަވު ސަލާމަތްކޮށްދެއްވުމަށެވެ.
ދެވަނައަށް، ކުޑަކުއްޖާ ގަތުލުކުރެއްވި ސަބަބު ވިދާޅުދެއްވިއެވެ. އެ ކުއްޖާ ބޮޑުވެގެން ވާނީ ވަރަށް ނުބައި، އުރެދޭ ކާފިރަކަށެވެ. އޭނާގެ މައިންބަފައިންނަކީ ހެޔޮލަފާ މުއުމިނުންނެވެ. އެހެންކަމުން އެ ކުއްޖާގެ ސަބަބުން އެ މައިންބަފައިންގެ އީމާންކަމަށް ގެއްލުންވެދާނެތީ، މާތް ﷲ އިރާދަކުރެއްވީ އެ ކުއްޖާގެ ބަދަލުގައި އެމީހުންނަށް ހެޔޮލަފާ، އޯގާތެރި އެހެން ކުއްޖަކު ދެއްވުމަށެވެ.
ތިންވަނައަށް، ފާރު ރަނގަޅުކޮށްދެއްވި ސަބަބު ބަޔާންކޮށްދެއްވިއެވެ. އެ ފާރުގެ ދަށުގައި ވަނީ އެރަށުގައި އުޅޭ ޔަތީމު ދެކުދިންގެ ހަޒާނާއެކެވެ. އެކުދިންގެ ބައްޕައަކީ ވަރަށް ހެޔޮލަފާ ސާލިހު މީހެކެވެ. ފާރު ވެއްޓިއްޖެނަމަ އެ ހަޒާނާ އެހެން މީހުންނަށް ފެނި، އެކުދިންނަށް ގެއްލިދާނެތީ، އެކުދިން ބޮޑުވަންދެން އެ ހަޒާނާ ރައްކާތެރިކޮށްދެއްވުމަށް މާތް ﷲ އިރާދަކުރެއްވީއެވެ.
ހިޟްރުގެފާނު ވިދާޅުވީ މިއިން އެއްވެސް ކަމަކީ އެކަލޭގެފާނު އަމިއްލަފުޅަށް ކުރެއްވި ކަމެއް ނޫން ކަމަށާއި، އެއީ މާތް ﷲ ގެ އަމުރުފުޅާއި ރަހުމަތް ކަމަށެވެ. މި ހާދިސާއިން މޫސާގެފާނަށް އަދި މުޅި އިންސާނިއްޔަތަށް ވަރަށް ބޮޑު ފިލާވަޅެއް ލިބިގެންދެއެވެ. އިލްމު އުނގެނުމުގައި ކެތްތެރިކަމާއި، މަޑުމައިތިރިކަމާއި، އުސްތާޒުންނަށް އިހުތިރާމްކުރުމަކީ ކޮންމެހެން ބޭނުންތެރި ކަމެކެވެ. އަދި އިންސާނާއަށް ފެންނަ ބޭރުފުށުގެ ކަންކަމުގެ ފަހަތުގައި، އިންސާނީ ބުއްދިއަށް ނުވިސްނޭ މާތް ﷲ ގެ މަތިވެރި ހިކުމަތްތަކެއް ވާކަން މި ވާހަކައިން ވަރަށް ފުރިހަމައަށް ސާބިތުވެއެވެ.
ރެފަރެންސް: މިއީ ކީރިތި ޤުރުއާނުގެ ސޫރަތުލް ކަހްފުގެ 60 އިން 82 ވަނަ އާޔަތުގެ ނިޔަލަށް ބަޔާންވެފައިވާ، އަދި ޞަޙީޙުލް ބުޚާރީ (ޙަދީޘް ނަންބަރު: 122) ގައި އިތުރަށް ތަފްޞީލުކޮށްދެއްވާފައިވާ ވަރަށް އިބުރަތްތެރި ތެދު ހާދިސާއެކެވެ.